پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در (بحارالانوار، ج64، و ج91، ص70) فرمودند: بر من زياد درود و صلوات فرستيد که آن نور در قبر و نوري بر پل صراط و نوري در بهشت است. اولاً درحديث فوق، مقصود از نور چيست؟ ثانيا مقصود از قبر، همين قبر دنيايي خاکي است؟ ثالثا مگر بهشت تاريک است که صلوات در آنجا شبيه روشنايي بکار مي رود؟
پيامبر اکرم ـ ص ـ فرمودند: بر من زياد درود و صلوات فرستيد که آن نور در قبر و نوري بر پل صراط و نوري در بهشت است. درحديث فوق، مقصود از نور چيست؟
پرسش
پاسخ
ذکر صلوات از جمله اذکاري است که خداوند متعال آن را در عبادات (نماز) براي بندگانش واجب فرموده است به طوري که اگر انسان ذکر صلوات را در تشهد نماز نگويد، بنابر فرموده حضرت رسول اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ نمازش پذيرفته نيست. «هر کس نماز بگذارد و در آن بر من و اهل بيت من صلوات نفرستد، نمازش پذيرفته نيست»[1] اين امر اهميت و جايگاه صلوات را براي انسان ها نمايان مي کند.
امّا منظور از نور چيست؟ نور همان چيزي است که در مقابل ظلمت قرار مي گيرد. نور همان روشنايي است که انسان را از تاريکي و ظلمت نجات مي دهد تا انسان راحت تر بتواند به مسير خود ادامه دهد.
بعضي از بزرگان از نور به علم تعبير کرده اند «نور» به معناي آن علمي است که از ايمان متولد مي شود[2]
و در نهايت تبديل به عمل مي شود و انسان با مداومت و تمسک به صلوات از آثار نوراني آن در زندگي و آخرت بهره مند مي شود. يکي از آثار اين نور اين است که مومن داراي اين نور در مسير زندگي اجتماعي که مسير تاريک و پرتگاه عجيبي است خود را پيدا نموده و در اثر روشنائي روحي و ارادي که از نور گرفته، آن عملي را انجام مي دهد که در سعادت زندگيش نافع باشد و آن کارهايي که برايش ضرر دارد نمي کند.[3]
پس نور همان چيزي است که انسان را در انتخاب درست مسير ياري مي کند و در مراحل خطرناک يار و مددکار است.
اما مقصود از قبر؛ آنچه که از روايات و احاديث ائمه معصومين ـ عليهم السلام ـ استفاده مي شود اين است که همان قبر خاکي يا برزخ باشد.
ابوبصير که از شاگردان معروف امام صادق ـ عليه السلام ـ و امام باقر ـ عليه السلام ـ است از آن دو امام نقل مي کند که وقتي بنده مومن وارد قبرو برزخ مي شود، شش چهره نوراني نيز با او وارد مي شوند. در بين اين شش صورت يکي از همه نوراني تر پربهاتر و زيباتر است. يکي از آنها طرف راست او در قبر قرار مي گيرد، ديگري طرف چپ، سومي روبه رو، چهارمي پشت سر، پنجمي نزديک پاهاي او، سپس آن که از همه نوراني تر است بالاي سر او مي ايستد.
اين شش صورت در برابر هر گونه حادثه و مشکل که بخواهد به او آسيب برساند از وي حمايت مي کنند. اگر از طرف راست اين مومن بخواهد به وي آسيب برسد آنکه طرف راست اوست حفظش مي کند نيز از طرف چپ، روبرو، پشت سر، زيرپا، بالاي سر آنگاه معارفه صورت مي گيرد پس در همان برزخ اين صورت نوراني از همه آنها مي پرسد که کي هستند و بعد خود را معرفي مي کند که من همان ولايت خاندان پيغمبرم[4] چون انسان در صلوات هم بر خود پيامبر درود مي فرستد و هم برولايت خاندان آن بزرگوار و بعيد نيست که همان نور صلوات باشد.
امّا اينکه بهشت تاريک است يا نه،بايد گفت که بهشت همان اعمال انسان است که انسان نسبت به عمل خود حد و حدود آن را تعيين مي کند که چگونه باشد و به چه اندازه نوراني باشد.
بهشت در لغت ريشه اوستايي دارد و به معناي خوشتر، نيکوتر، جهان بهتر، جاي خوش آب و هوا، داراي نعمت فراوان و آراسته است که نيکوکاران پس از مرگ در آن جاودان باشند.[5]
ولي با آن اوصافي که در قرآن کريم و کتب علماي شيعه درباره بهشت وارد شده است بهشت تاريک نيست، بلکه اين نورهايي که توسط اعمال انسان براي انسان عرضه مي شود به نوعي زينت در بهشت است که خوب را از خوبتر جدا مي کند و انسان هاي مومن طبق عملشان هر کدام در يک درجه از درجات بهشت قرار مي گيرند قرآن کريم مراتب، درجات و مقام هاي اخروي را گاهي به طور اجمال و سر بسته بيان مي کند.
مانند «انظُرْ کيْفَ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَلَلآخِرَةُ أَکبَرُ دَرَجَاتٍ وَأَکبَرُ تَفْضِيلاً[6]» در دنيا برخي از نظر رفاه و امکانات مادي بر ديگران برتري دارند اين تفاوت در آخرت بيش از دنيا و چشمگيرتر است. بالا بردن به دست خداست. «رفيع الدرجات ذوالعرش[7]» و در برابر ويژگي هاي نيکوي مومنان ترفيع درجه مي بخشد که در برخي از آيات قرآن بدانها اشاره شده است.[8]
پس انسان به ميزان اعمال صالح خود از خداوند ترفيع درجه مي گيرد. و اين اعمال و درجات را قبل از سفر به آخرت و بهشت به عنوان عملکرد از پيش مي فرستد که صلوات بر محمد و آل محمد هم يکي از مهم ترين و پرفضيلت ترين اين اعمال است که درجه بهشتي انسان را بالا مي برد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ تفسير الميزان، علامه طباطبائي، ج15و 7.
2ـ حکمت عبادات؛ آيت الله جوادي آملي.
3ـ رازهاي نماز، آيت الله جوادي آملي.
[1]. معزي ملايري، اسماعيل، جامع الاحاديث الشيعه، قم، علميه، 1399ش، ج5، ص335.
[2]. طباطبائي، محمد حسين، الميزان، قم، انتشارات اسلامي، بي تا، ج7، ص467.
[3]. همان.
[4]. عبدالله جوادي آملي، حکمت عبادات، قم، اسراء، ص242.
[5]. عبدالله جوادي آملي، معاد در قرآن، قم، اسراء، دوم، 1383ش، ج5، ص229.
[6]. اسراء / 21.
[7]. غافر / 15.
[8]. عبدالله جوادي آملي، معاد در قرآن، قم، نشر اسراء، دوم، 1383ش، ج5، ص344.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 10 شهریور 01
- بازدید
- ۲۱۱
پيامبر اکرم ـ ص ـ فرمودند: بر من زياد درود و صلوات فرستيد که آن نور در قبر و نوري بر پل صراط و نوري در بهشت است. درحديث فوق، مقصود از نور چيست؟
- نشان کردن
پرسش
پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در (بحارالانوار، ج64، و ج91، ص70) فرمودند: بر من زياد درود و صلوات فرستيد که آن نور در قبر و نوري بر پل صراط و نوري در بهشت است. اولاً درحديث فوق، مقصود از نور چيست؟ ثانيا مقصود از قبر، همين قبر دنيايي خاکي است؟ ثالثا مگر بهشت تاريک است که صلوات در آنجا شبيه روشنايي بکار مي رود؟
پاسخ
ذکر صلوات از جمله اذکاري است که خداوند متعال آن را در عبادات (نماز) براي بندگانش واجب فرموده است به طوري که اگر انسان ذکر صلوات را در تشهد نماز نگويد، بنابر فرموده حضرت رسول اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ نمازش پذيرفته نيست. «هر کس نماز بگذارد و در آن بر من و اهل بيت من صلوات نفرستد، نمازش پذيرفته نيست»[1] اين امر اهميت و جايگاه صلوات را براي انسان ها نمايان مي کند.
امّا منظور از نور چيست؟ نور همان چيزي است که در مقابل ظلمت قرار مي گيرد. نور همان روشنايي است که انسان را از تاريکي و ظلمت نجات مي دهد تا انسان راحت تر بتواند به مسير خود ادامه دهد.
بعضي از بزرگان از نور به علم تعبير کرده اند «نور» به معناي آن علمي است که از ايمان متولد مي شود[2]
و در نهايت تبديل به عمل مي شود و انسان با مداومت و تمسک به صلوات از آثار نوراني آن در زندگي و آخرت بهره مند مي شود. يکي از آثار اين نور اين است که مومن داراي اين نور در مسير زندگي اجتماعي که مسير تاريک و پرتگاه عجيبي است خود را پيدا نموده و در اثر روشنائي روحي و ارادي که از نور گرفته، آن عملي را انجام مي دهد که در سعادت زندگيش نافع باشد و آن کارهايي که برايش ضرر دارد نمي کند.[3]
پس نور همان چيزي است که انسان را در انتخاب درست مسير ياري مي کند و در مراحل خطرناک يار و مددکار است.
اما مقصود از قبر؛ آنچه که از روايات و احاديث ائمه معصومين ـ عليهم السلام ـ استفاده مي شود اين است که همان قبر خاکي يا برزخ باشد.
ابوبصير که از شاگردان معروف امام صادق ـ عليه السلام ـ و امام باقر ـ عليه السلام ـ است از آن دو امام نقل مي کند که وقتي بنده مومن وارد قبرو برزخ مي شود، شش چهره نوراني نيز با او وارد مي شوند. در بين اين شش صورت يکي از همه نوراني تر پربهاتر و زيباتر است. يکي از آنها طرف راست او در قبر قرار مي گيرد، ديگري طرف چپ، سومي روبه رو، چهارمي پشت سر، پنجمي نزديک پاهاي او، سپس آن که از همه نوراني تر است بالاي سر او مي ايستد.
اين شش صورت در برابر هر گونه حادثه و مشکل که بخواهد به او آسيب برساند از وي حمايت مي کنند. اگر از طرف راست اين مومن بخواهد به وي آسيب برسد آنکه طرف راست اوست حفظش مي کند نيز از طرف چپ، روبرو، پشت سر، زيرپا، بالاي سر آنگاه معارفه صورت مي گيرد پس در همان برزخ اين صورت نوراني از همه آنها مي پرسد که کي هستند و بعد خود را معرفي مي کند که من همان ولايت خاندان پيغمبرم[4] چون انسان در صلوات هم بر خود پيامبر درود مي فرستد و هم برولايت خاندان آن بزرگوار و بعيد نيست که همان نور صلوات باشد.
امّا اينکه بهشت تاريک است يا نه،بايد گفت که بهشت همان اعمال انسان است که انسان نسبت به عمل خود حد و حدود آن را تعيين مي کند که چگونه باشد و به چه اندازه نوراني باشد.
بهشت در لغت ريشه اوستايي دارد و به معناي خوشتر، نيکوتر، جهان بهتر، جاي خوش آب و هوا، داراي نعمت فراوان و آراسته است که نيکوکاران پس از مرگ در آن جاودان باشند.[5]
ولي با آن اوصافي که در قرآن کريم و کتب علماي شيعه درباره بهشت وارد شده است بهشت تاريک نيست، بلکه اين نورهايي که توسط اعمال انسان براي انسان عرضه مي شود به نوعي زينت در بهشت است که خوب را از خوبتر جدا مي کند و انسان هاي مومن طبق عملشان هر کدام در يک درجه از درجات بهشت قرار مي گيرند قرآن کريم مراتب، درجات و مقام هاي اخروي را گاهي به طور اجمال و سر بسته بيان مي کند.
مانند «انظُرْ کيْفَ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَلَلآخِرَةُ أَکبَرُ دَرَجَاتٍ وَأَکبَرُ تَفْضِيلاً[6]» در دنيا برخي از نظر رفاه و امکانات مادي بر ديگران برتري دارند اين تفاوت در آخرت بيش از دنيا و چشمگيرتر است. بالا بردن به دست خداست. «رفيع الدرجات ذوالعرش[7]» و در برابر ويژگي هاي نيکوي مومنان ترفيع درجه مي بخشد که در برخي از آيات قرآن بدانها اشاره شده است.[8]
پس انسان به ميزان اعمال صالح خود از خداوند ترفيع درجه مي گيرد. و اين اعمال و درجات را قبل از سفر به آخرت و بهشت به عنوان عملکرد از پيش مي فرستد که صلوات بر محمد و آل محمد هم يکي از مهم ترين و پرفضيلت ترين اين اعمال است که درجه بهشتي انسان را بالا مي برد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ تفسير الميزان، علامه طباطبائي، ج15و 7.
2ـ حکمت عبادات؛ آيت الله جوادي آملي.
3ـ رازهاي نماز، آيت الله جوادي آملي.
[1]. معزي ملايري، اسماعيل، جامع الاحاديث الشيعه، قم، علميه، 1399ش، ج5، ص335.
[2]. طباطبائي، محمد حسين، الميزان، قم، انتشارات اسلامي، بي تا، ج7، ص467.
[3]. همان.
[4]. عبدالله جوادي آملي، حکمت عبادات، قم، اسراء، ص242.
[5]. عبدالله جوادي آملي، معاد در قرآن، قم، اسراء، دوم، 1383ش، ج5، ص229.
[6]. اسراء / 21.
[7]. غافر / 15.
[8]. عبدالله جوادي آملي، معاد در قرآن، قم، نشر اسراء، دوم، 1383ش، ج5، ص344.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 10 شهریور 01
- بازدید
- ۲۱۱
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.