مفهوم اين زيارتنامه چيست؟ يَا مُمْتَحَنَةُ امْتَحَنَكِ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَكِ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَكِ فَوَجَدَكِ مَا امْتَحَنَكِ صَابِرَةً ...؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

مفهوم اين زيارتنامه چيست؟ يَا مُمْتَحَنَةُ امْتَحَنَكِ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَكِ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَكِ فَوَجَدَكِ مَا امْتَحَنَكِ صَابِرَةً ...؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

براي بدست آوردن فقرات اين سئوال بايستي قسمت هاي مختلف اين فراز از زيارت صديقه طاهره معني شود.

فراز نخست زيارت نامه «امتحنك الله»

از سنت هاي الهي،امتحان و آزمايش الهي و قرار دادن انسان در سختي ها و درد ها و رنج هاست تا به واسطه آن كمال واقعي را به دست آورده و قواي خود را به كمال رساند . و اين امتحان و آزمايش است كه باعث مي شود حجت خدا بر خلق تمام شود و سعيد و شقي قابل تفكيك گردد.

اين سنت الهي در لغت با الفاظ امتحان، ابتلاء، تمحيص و فتنه به كار رفته است. امتحان از ريشه (محن)؛ گداختن نقره و غيره و پاك كردن آن از آلودگي[1] و ابتلاء از ريشه (بلي)؛كهنه شدن[2] است، تمحيص (مَحْص)؛ خالص شدن چيزى است از عيبى كه در آن هست[3] و كلمه «فتنه» در اصل به معناى انداختن طلا در كوره آتش است تا خالصي ها از ناخالصي ها تمييز داده شود. [4]

و در اصطلاح آشكار ساختن حقيقت چيزي[5] است و امتحان را ابتلاء گويند كه گويا ممتحن، امتحان شده را از كثرت امتحان كهنه مي كند[6] كه هم در خير استعمال مي شود و هم در شر.[7] در اينجا مقصود از تمحيص؛ آزمايش انسان به وسيله تكاليف سخت و دشوار است تا خوبان از بدان جدا شوند.[8] كلمه فتنه نيز كه در قرآن به كار رفته است به معناى هر عملى است كه به منظور آزمايش حال چيزى انجام گيرد.[9]

امتحان يك سنت هميشگى و جاودان الهى است[10] كه امتحان كننده آن، خداست.[11] تمام جهان، صحنه آزمايش و تمام مردم حتّى پيامبران نيز مورد امتحان قرار مى گيرند و سنتى است كه در تمام امت هاى پيشين نيز جارى بوده است.

«آيا مردم گمان كردند همين كه بگويند: «ايمان آورديم» به حال خود رها مى شوند و آزمايش نخواهند شد؟! ما كسانى را كه پيش از آنان بودند آزموديم (و اينها را نيز امتحان مى كنيم) بايد علم خدا درباره كسانى كه راست مى گويند و كسانى كه دروغ مى گويند تحقق يابد!».[12]

در كتاب الاسرار الفاطميه شيخ مسعودي چنين آورده است كه خداوند متعال قبل از خلقت حضرت فاطمه ـ سلام الله عليها ـ يعني زماني كه حضرت، نوري از انوار شامخه بود و خداوند متعال خلق آنها را بر ديگر مخلوقات آنها مقدم كرده بود و اين كه امتحان حضرت به جهت آشكار شدن جايگاه و مقام حقيقي حضرت بود كه در نتيجه صبر تنها واكنش حضرت نسبت به اين امتحانات بود.[13]

خداوند متعال براي حضرت زهراء ـ سلام الله عليها ـ يك امتحان ويژه بلكه يك امتحان رباني قرار داد و به جهت آن امتحان حضرت زهراء ـ سلام الله عليها ـ حامل اسرار الهي گرديد. و به واسطه اين امتحان حضرت را ظفرمند و پيروز يافت و او را مستحق لقب صابر يافت.[14]

سؤال، اين امتحان در چه زمينه و موضوعي صورت گرفت؟

جواب اينكه آنچه كه مي توان از جمع بندي روايات و شواهد قراين برداشت كرد اين است كه دست يافتن به اين سر و درك آن، ظرفيت و شرايط ويژه مي طلبد و اينكه انسان بايستي اهل دقت نظر و باريك بين باشد تا بتواند به آن دست پيدا كند.

موضوع امتحان و جهتي كه حضرت بدان امتحان شد اين است كه خداوند متعال حضرت را به طاقت و توان حمل علم و امانت رباني الهي امتحان كرد و ايشان را در اين امتحان حمل علم و امانت رباني صابر يافت و به جهت صبر و تحملي كه حضرت در تحمل اين بار[15] از خود نشان داد ايشان را مستحق حمل اسرار الهي دانست.[16]

خلاصه سخن اينکه: آن بزرگوار از ناحيه خداوند متعال مورد آزمايش و امتحان قرار گرفته است پيش از آن که خلق بشود يعني به دنيا بيايد آن هنگامي که روح آن بانوي جليله نوري از انوار بوده و خداوند او را سال ها پيش از آفريدن بدن مطهر اش آفريد و بر اساس روايات در اطراف عرش الهي جاي داشت. و از آن جا که خداوند متعال عالم به همه امور است، امتحان فاطمه زهرا ـ عليها السلام ـ به جهت اظهار مقام والا و جايگاه حقيقي آن حضرت صورت گرفته است و او را امتحان فرموده تا مستودع و حامل اسرار الهيه باشد و اين چيزي است که مشيت و اراده الهي آن را در مورد حضرت صديقه طاهره اقتضا کرده است، لذا آن بانوي بزرگوار از اين امتحان کامياب و موفق درآمده به گونه اي که مستحق لقب «صابره» شده است.[17]

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ المناقب، محمد بن شهرآشوب المازندراني.

2ـ موسوعه حضرت زهراء ـ سلام الله عليها ـ ، جمعي از نويسندگان.

3ـ الأسرار الفاطميه، شيخ محمد فاضل المسعود.

 

[1]. معلوف، لويس، فرهنگ المنجد (عربي، فارسي)، ترجمه محمد بندر ريگي، تهران، انتشارات ايران، چاپ ششم، 1386ش، ج2، ص1907.

[2]. راغب اصفهاني، حسين بن محمد، مفردات الفاظ قرآن، ترجمه و تحقيق سيد غلامرضا خسروي حسيني، تهران، انتشارات مرتضوي، چاپ دوم، 1375ش، ج1، ص310.

[3]. طريحي، شيخ فخرالدين، مجمع البحرين، قم، موسسه البعثت، 1414ق، ج4، ص184.

[4]. همان، ج6، ص291.

[5]. حسيني دشتي، مصطفي، معارف و معاريف (دائرة المعارف جامع اسلامي)، تهران، مؤسسه فرهنگي آرايه، چاپ سوم، 1379ش، ج1، ص85.

[6]. سيد علي اكبر، قرشي، قاموس قرآن، تهران، دار الكتب الإسلاميه، چاپ ششم، 1371ش، ج1، ص230.

[7]. مصطفوي، حسن، التحقيق في كلمات القرآن الكريم، تهران، بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 1360ش، ج1، ص336.

[8]. محمد بن يعقوب كليني، اصول كافي، ترجمه جواد مصطفوي، تهران، كتابفروشي علميه اسلاميه، چاپ اول، ج2، ص194.

[9]. طباطبايي، سيد محمد حسين، تفسير الميزان، ترجمه سيد محمدباقر موسوي همداني، قم، انتشارات جامعه مدرسين، چاپ پنجم، 1374ش، ج2، ص89.

[10]. {Qيَأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ اسْتَعِينُواْ بِالصَّبرِْ وَ الصَّلَوةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابرِِينَQ}. (بقره / 153).

{Qوَ لَنَبْلُوَنَّكُم بِشي ءٍ مِّنَ الخَْوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِّنَ الْأَمْوَالِ وَ الْأَنفُسِ وَ الثَّمَرَاتِ وَ بَشِّرِ الصَّابرِِينَQ} (بقره / 155) (حرف «لام» و فعل مضارع و نون تأكيد، نشانه قطعي بودن است).

[11]. «ما مسلّماً همگان را آزمايش مي كنيم!». مؤمنون / 30.

[12]. {Qأَ حَسِبَ النَّاسُ أَن يُترَْكُواْ أَن يَقُولُواْ ءَامَنَّا وَ هُمْ لَا يُفْتَنُونَ ـ وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِينَ صَدَقُواْ وَلَيَعْلَمَنَّ الْكَاذِبِينَQ}. عنكبوت / 2 و 3.

[13]. شيخ محمد فاضل المسعودي، الأسرار الفاطمية، قم، مؤسسة الزائر في الروضة المقدسة لفاطمة المعصومة(س)، چاپ دوم،1420ق، ص54ـ57.

[14]. همان، الأسرار الفاطمية، ص55.

[15]. مي توان دفاع از حريم ولايت و امامت كه گوشه ايي از اين همه سختي حضرت، يا وفات و سختي هايي كه پيامبر اسلام متحمل آن بود و حضرت شاهد و ناظر بر آن بود يا موارد ديگر كه ما در حد محدود از آن مطلع هستيم نام برد.

[16]. بهبودي، محمدباقر، گزيده كافي، تهران، مركز انتشارات علمي و فرهنگي، چاپ اول، 1363ش، ج1، ص226.

[17]. مسعودي، شيخ محمد فاضل، اسرار فاطميه، ص54؛ شيخ عباس قمي، مفاتيح الجنان، ص100.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
10 شهریور 01
بازدید
۶۶۹
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.