روايتي از حضرت علي ـ ع ـ در مورد مرگ است که در باب تسلي خاطر بازماندگان مي فرمايند: عزيز شما به سفري رفته است و فرق آن با ديگر سفرها اين است که او ديگر بر نمي گردد و شما بايد به سوي او برويد.

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

روايتي از حضرت علي ـ عليه السلام ـ در مورد مرگ که مضمون آن بدين شرح است که در باب تسلي خاطر بازماندگان مي فرمايند: عزيز شما به سفري رفته است و فرق آن با ديگر سفرها اين است که او ديگر بر نمي گردد و شما بايد به سوي او برويد.

پاسخ کارشناسی

پاسخ

عموميت مرگ

گرچه بسياري از مردم مايلند که فناپذيري خود را فراموش کنند، ولي اين واقعيتي است که اگر ما آن را فراموش کنيم، آن، ما را هرگز فراموش نخواهدکرد.

اين حيات و زندگي بالاخره به پايان مي رسد و روزي مي شود که مرگ به سراغ همه مي آيد و ناچار بايد از اين دنيا رخت بر بست. خداوند در قرآن کريم بدين موضوع اشاره دارد:

«و ما جعلنا لبشر من قبلک الخلد افان مات فهم الخالدون[1]» ما براي هيچ انساني قبل از تو زندگي جاويدان قرار نداده ايم (وانگهي آيا آنها که انتظار مرگ تو را مي کشند) اگر تو بميري آنها زندگي جاويداني دارند؟

خداوند در سه جاي قرآن کريم به طعم مرگ اشاره کرده و عبارت «کل نفس ذائقه الموت[2]» به معني «هر کسي طعم مرگ را مي چشد» آورده است. اگر انسان با گناهان آلوده نشده باشد به راحتي طعم شيرين مرگ را خواهد چشيد اما طعم مرگ در نظر شخص گنهکار تلخ است.

در يکي ديگر ازآيات، خداوند مي فرمايد: «کل شيء هالک الا وجهه[3]» يعني همه چيز جز ذات پروردگار فاني مي شود؛ که اين خود اشاره به عموميت مرگ دارد. در تفسير اين آيه شريفه آمده است: «هنگامي که دانستيم تنها چيزي که در اين عالم باقي مي ماند ذات پاک خدا است، روشن مي شود آنچه نيز به نحوي با ذات پاک او مربوط است، آن نيز رنگ بقا و ابديت به خود مي گيرد: آيين خدا که از ناحيه اوست ابدي است، عمل صالح که براي او است ابدي است، رهبران الهي که به او ارتباط دارند از اين نظر که به او مربوطند رنگ جاوداني دارند، خلاصه هر چيزي که به نحوي با ذات پاک او پيوند و ارتباطي داشته باشد از آن نظر فنا و هلاک براي او نيست.[4]

در اين آيه خداوند مرگ را مختص همه اشياء و موجودات مي داند وحتي در آيه اي ديگر مرگ را مخصوص همه کساني مي داند که در آسمان ها و زمين هستند.[5]

در يکي ديگر از آيات قرآن کريم «مرگ» به عنوان يک قانون الهي فراگير معرفي شده است. «اينما تکونوا يدرککم الموت و لو کنتم في بروج مشيده[6]»؛ «هر جا که باشيد ولو در حصارها و برجهاي سخت استوار مرگ شما را درمي يابد».

آري زندگي جاويد و حيات بدون مرگ در دنيا ممکن نيست، هيچ فردي در اين جهان براي هميشه نمي ماند. مرگ سرنوشت حتمي همه انسانها است، چه فقير چه غني، چه مرد و چه زن، چه پير و چه جوان، چه سالم و چه مريض خواهند مرد. چنانچه در سخنان گهر بار امام علي ـ عليه السلام ـ مي خوانيم: «نفس المرء خطاه الي اجله؛ نفس هاي انسان گام هاي او به سوي مرگ است».[7] هر يک از ما بايد دقت کنيم که نفسهايمان چگونه سپري مي شود و در چه حالتي قرار داريم. آيا دم و بازدم ما با عبادت حق تعالي توام بوده يا با گناه سپري شده است؟

زندگي کردن من مردن تدريجي بود        هرچه جان کند تنم عمر حسابش کردم

مرگ

فرض کنيد شما قصد داريد از شهر اصفهان خارج شويد، در خارج از شهر تابلويي را مي بينيد که روي آن کلمه «اصفهان» نوشته شده و خطي مورب روي آن کشيده شده است يعني از اينجا به بعد شهر اصفهان تمام شده است بدون اينکه شخص شما با شهر اصفهان از بين رفته باشد. در اينجا فقط «انتقال» رخ داده و هيچ چيز از بين نرفته است. مرگ نيز چنين است، انتقال از دنيا به آخرت بدون اينکه انسان يا دنيا از بين برود. در زير حديثي از امام علي ـ عليه السلام ـ نقل مي کنيم: «يا ايها الناس إنا خلقنا و إياکم للبقاء لا للفناء، لکنکم من دار الي دار تنقلون، فتزودوا لما انتم صائرون اليه و خالدون فيه؛ اي مردم! ما و شما براي ماندن آفريده شده ايم نه براي از بين رفتن، شما با مرگ از دنيا نمي رويد بلکه از خانه اي به خانه ديگر منتقل مي شويد؛ بنابراين زاد و توشه خانه اي را که بايد به جانب آن حرکت کنيد و جاويد باشيد، فراهم سازيد».[8]

مرگ تعويض لباس است

حديثي از امام سجاد ـ عليه السلام ـ است که ايشان در پاسخ پرسش «مرگ چيست؟» فرمود: «للمومن کنزع فيها و سخه و فک قيود و اغلال ثقيله و الاستبدال بأفخر الثياب و اطيبها روائح و اوطأ المراکب و آنس المنازل؛ و للکافر کخلع ثياب فاخره و نقل عن منازل انيسه و الاستبدال بأوثق الثياب و أخشنها و أوحش المنازل و أعظم العذاب؛ مرگ براي مومن چون برکندن جامه هايي چرکين و شپشي از تن است و از هم گسستن زنجيرها و کنده هاي گران بار و جايگزين کردن فاخرترين و خوشبو ترين جامه ها و راهوار ترين مرکب ها و امن ترين منزل ها است و براي کافر به منزله برکندن جامه هايي فاخر از تن و منتقل شدن از منزل هايي امن و جايگزين کردن آنها به کثيف ترين و خشن ترين جامه ها و وحشت ناکترين منزلها و بزرگترين عذاب است».[9]

با اين توضيحات و پاسخي که داده شد لازم به ذکر است که در باره عنوان پرسش شما پرسشگر محترم لازم به ذکر است که؛ بلي حديثي از حضرت علي ـ عليه السلام ـ بدين معنا نقل شده است و آن اينکه امام علي ـ عليه السلام ـ فرمود: «وَ عَزَّي قَوْماً عَنْ مَيتٍ مَاتَ لَهُمْ فَقَالَ ـ عليه السلام ـ إِنَّ هَذَا الْاَمْرَ لَيسَ لَکُمْ بَدَاَ وَ لَا إِلَيکُمُ انْتَهَي وَ قَدْ کَانَ صَاحِبُکُمْ هَذَا يسَافِرُ فَعُدُّوهُ فِي بَعْضِ اَسْفَارِهِ فَإِنْ قَدِمَ عَلَيکُمْ وَ إِلَّا قَدِمْتُمْ عَلَيهِ؛ به جمعي در مرگ يکي از خويشاوندانشان چنين تسليت گفت: مردن از خاندان شما آغاز نشده و به شما نيز پايان نخواهد يافت. اين دوست شما زماني که زنده بود به سفر مي رفت اکنون گمان کنيد که به يکي از سفرها رفته اگر او باز نگردد شما به سوي او خواهيد رفت».[10]

و در روايتي بدين منظور مي فرمايد: مولا علي ـ عليه السلام ـ : «اي مردم بقا پس از مرگ است. حق اين است که ما وارث پيش از خوديم و وارثاني پس از خود داريم همانا ما شاخه هاي پنهايي هستيم که درگذشتند. اصل که رفت فرع هم مي رود. اي مردم شما منزل آخرت خود را با بهره گرفتن از منزلي که از آن مي کوچيد يعني دنيا اصلاح نمائيد».[11]

 

 

[1]. انبياء / 34.

[2]. آل عمران / 185؛ انبياء / 35؛ عنکبوت / 57.

[3]. قصص / 88.

[4]. مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، ته‍ران. دارالکتب الاسلاميه‫، ۱۳۵۳ش، ج16، ص192.

[5]. زمر / 68. «ونفخ في الصور فصعق من في السماوات و من في الارض».

[6]. نساء / 78.

[7]. سيدرضي، نهج البلاغه، نرجمه سيد کاظم ارفع، تهران، فيض کاشاني، چاپ ششم، 1386ش، حکمت 74.

[8]. الام‍ال‍ي، الارش‍اد، الاخ‍ت‍ص‍اص ش‍ي‍خ ال‍م‍ف‍ي‍د، م‍ش‍ه‍د، نشر م‍ج‍م‍وع ال‍ب‍ح‍وث الاس‍لام‍ي‍ه، ۱۴۱۰ق، ۱۳۶۸ش، ص229

[9]. م‍ح‍م‍دي ري ش‍ه‍ري، م‍ح‍م‍د، ميزان الحکمه، ترجمه حميدرضا شيخي، قم، موسسه علمي فرهنگي دارالحديث، سازمان چاپ و نشر ‫، ۱۳۸۶ش، ج12، ح19107.

[10]. نهج البلاغه، حکمت 357.

[11]. اب‍ن ش‍ع‍ب‍ه، ح‍س‍ن ب‍ن ع‍ل‍ي، تحف العقول، ترجمه اقتباس از ترجمه پرويز اتابکي؛ انتخاب احاديث محسن موسوي، قم، دارالحديث، ‫ ۱۳۸۳ش، ص222

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
10 شهریور 01
بازدید
۶۰۵
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.