روايات اسلامي، زن نازا را مذمت کرده اند، در حالي که گناهي از او سر نزده است تا اين گونه مورد مذمت واقع گردد.،اين گونه روايات را چگونه مي توان توجيه کرد؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

روايات اسلامي، زن نازا را مذمت کرده اند، در حالي که گناهي از او سر نزده است تا اين گونه مورد مذمت واقع گردد. و يا به مردان توصيه شده است که همسر ولود اختيار کنند، ولي به زنان چنين توصيه اي نشده است، در حالي که علت نازايي به مردان هم مربوط مي شود، اين گونه روايات را چگونه مي توان توجيه کرد؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

مقدمه:

پيش از پاسخ به پرسش، مناسب است که به حديثي از امام صادق ـ عليه السلام ـ گوش جان بسپاريم:

امام صادق ـ عليه السلام ـ فرمود: اگر يک حديث را «درست» بفهمي، بهتر است از هزار حديثي که (براي ديگران) نقل مي کني شما نمي توانيد کارشناس دين گرديد مگر آن که مفاهيم کلام ما را دريابيد. همانا هر سخني از سخنان ما به هفتاد گونه «معنا پذير» است، که راه خروج از آنها «دست کشيدن از آن معاني» براي ما باز است.[1]

فهم درست حديث، نيازمند آگاهي و به کارگيري دانشي به نام «فقه الحديث» مي باشد. اين علم به ما مي آموزد که حديث نبايد با آموزه هاي قطعي و ترديد ناپذير دين و عقل مخالف باشد. اگر حديثي در ظاهر از چنين خصوصيتي برخوردار بود، اگر قابل تأويل و توجيه باشد، مي پذيريم و در غير اين صورت، حديث را کنار مي نهيم.

پاسخ بخش اول:

1. نازايي خواست و حکمت الهي: خداوند در قرآن مي فرمايد: فرمانروايي «مطلق» آسمان ها و زمين از آن خداست هر چه بخواهد مي آفريند. و به هر کس بخواهد فرزند دختر و به هر کس بخواهد فرزند پسر مي دهد. يا آنها را پسران و دختران توأم با يکديگر مي گرداند و هر که را بخواهد عقيم مي سازد. او داناي تواناست.[2]

از اين آيه کريمه به دست مي آيد که نازايي يک خواست الهي بوده و بيرون از اختيارمان است و بسي روشن است که از آموزه هاي مسلّم دين اسلام و مذهب تشيّع، آن است که مذّمت و نکوهش شخص، هنگامي سزاوار است که آدمي با انتخاب و اختيار خود کار بدي را انجام داده باشد.

بر اين پايه نازايي زنان چيزي نيست که شايسته مذمّت قرار گيرد.

از اين رو، نمي توانيم معناي ظاهري اين دست از روايات را بپذيريم.

افزون بر آن، اساسا هر عاقلي به خوبي در مي يابد که رفتار ناپسند هنگامي سزاوار نکوهش است که با اختيار و انتخاب خود آدمي صورت گرفته باشد. و فهم چنين مطلبي نياز به بيان دين ندارد و اگر در آموزه هاي دين آمده است، براي تأکيد فهم عقل مي باشد.

2. نازايي برخي از همسران رسول الله: عده اي از زنان پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ نازا بودند ولي آن حضرت هيچ گاه از همسران خود جدا نشدند و نازايي آنان موجب بي مهري به آنان نگرديد.

در ميان همسران پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ تنها حضرت خديجه و امّ ابراهيم داراي فرزند شدند و بيشتر همسران او نتوانستند براي پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرزندي بياورند از اين رو با نگاه به سيره پيامبران الهي، به ويژه پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ دانسته مي شود که هيچ زن نازايي به خاطر نازايي اش سزاوار مذمّت و نکوهش نمي باشد.

3. نکته سوّمي که توجه بدان نيز مهم است، چگونگي آگاهي از نازايي زنان است. زني که هنوز ازدواج نکرده، از کجا مي توان آگاه شد که او عقيم است يا نه! افزون بر آن، چه بسيار بوده اند زناني که سال ها پس از ازدواج داراي فرزند گرديده اند. با اين همه، آيا مي توان به راحتي پي برد که کدام زن عقيم است؟ از اين رو مي توان گفت اين دست از روايات نمي تواند ناظر به اوّلين ازدواج زنان باشد. بر اين پايه تنها صورتي که مي ماند، آن است که بگوييم مراد از روايات، زنان بيوه و يا مطلّقه اي هستند که پس از سال ها ازدواج نتوانستند صاحب فرزند گردند. و چون اين دست از زنان آزمون نازايي را داده اند، تا اندازه اي مي توان پذيرفت که آنان صلاحيت براي فرزند دار شدن را ندارند و کساني که به دنبال داشتن فرزندند نبايد با آنان ازدواج کنند.

و از اين نگاه مي توان گفت روايات به افرادي که مي خواهند بچه دار شوند، گوشزد مي کند که ثمره ازدواج با اين زنان که نازا هستند، داشتن فرزند نخواهد شد و لذا مبادا پس از ازدواج با همسرتان مشکلاتي داشته باشيد و اگر هدف تان داشتن فرزند است از ازدواج با اين زنان بپرهيزيد.

4. در دين اسلام بسيار توصيه شده است که فرزندان فراواني داشته باشيد، البته علّت ها و حکمت هاي گوناگوني را براي آن بيان کرده اند.

يکي از حکمت ها را فراواني امّت اسلامي دانسته اند. در اين راستا: پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود: فرزندانتان را زياد کنيد که من فردا با فراواني شما بر ديگر امّت ها افتخار مي کنم.[3]

و يا در حديث ديگر، يکي از مزاياي فرزند داشتن را، فرزند صالح بر مي شمرد.

رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مي فرمايند: «من سعادة الرّجل الولد الصالح؛ از سعادت مرد، داشتن فرزند صالح است».[4]

و يا يکي ديگر از حکمت هاي آن را بقاء نسل معرفي مي کند، که در واقع اجابت و پاسخي است براي يک خواست طبيعي و فطري.

پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود: هيچ يک از شما نبايد فرزند خواهي را واگذارد، چرا که وقتي انسان بميرد و فرزندي نداشته باشد از نام و آوازه مي افتد.[5]

از اين رو، آدمي براي اجابت خواسته طبيعي خود، نيازمند فرزند است، به همين خاطر توصيه بسياري شده است که همسر «ولود» انتخاب کنيد.

نتيجه اي که مي توان از مطالب ياد شده به دست آورد آن است: مذمت و نکوهش زنان نازا در نزد عقل سليم پذيرفته نيست و با آموزه هاي دين و سيره پيامبران ناسازگار است. بر اين پايه روايات در مقام نکوهش زنان عقيم نيستند بلکه توصيه و ترغيب به داشتن فرزند مي کنند. و چون شناخت زن عقيم تنها در صورتي است که زن، بيوه يا مطلّقه اي بوده باشد که پس از سال ها ازدواج نتوانسته است فرزند بياورد، در روايات از ازدواج با اين دست از زنان باز داشته شده تا مرد بتواند پاسخ گوي خواست طبيعي خود باشد. و از آنجا که چه بسيارند زنان بيوه و نازايي که مردان راغب ازدواج با آنان شده بنابراين اگر مردي فرزند مي خواهد با اين زنان ازدواج نکند ولي اگر کسي فرزند دارد و يا به هر دليلي نمي خواهد بچه داشته باشد مي تواند با اين زنان با تقوا ازدواج کرده و زندگي سعادتمندي داشته باشد.

در پاسخ به بخش دوّم پرسش گوييم: در قرآن آمده است: «نساؤکم حرث لکم[6]»؛ «زنان شما کشتزار شما هستند».

در اين آيه کريمه خداوند زنان را به زمين کشاورزي تشبيه مي کند و مردان را به زارعاني که در اين زمين بذر افشاني مي کنند. اگر چه در زراعت، هم بايد زمين شرايط مناسب را داشته باشد و هم بذر بي نقص باشد تا زراعت به عمل آيد. و در موضوع فرزند دار شدن هم همين گونه است.

يعني اگر زني هم مي خواهد داراي فرزند باشد مي تواند به مردان عقيم جواب مثبت ندهد و با مردي ازدواج کند که اميد بچه دار شدن باشد و اگر در روايات مي بينيم که با لفظ مذکر و يا گفته با زنان نازا ازدواج نکنيد، مراد اين نيست که اين به زنان نظر دارد، چرا که زبان دين زبان جامعه است و چون در ادبيات عرب بيشتر با الفاظ مذکر صحبت مي شود لذا در اين گونه روايات هم به ازدواج نکردن زنان با مردان عقيم اشاره نشده و به عبارتي ديگر همان گونه که اگر مردي مي خواهد بچه داشته باشد بايستي همسري ولود داشته باشد و اگر زني هم مي خواهد بچه داشته باشد مي تواند همسري را برگزيند که عقيم نباشد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ حکمت نامه کودک، محمدي ري شهري.

 

[1]. شيخ صدوق، معاني الاخبار، تحقيق علي اکبر غفاري، انتشارات اسلامي، ص2، ح3.

[2]. شوري / 50.

[3]. محمدي، ري شهري، حکمت نامه کودک، ترجمه عباس پسنديده، قم دارالحديث، ص28، ح29.

[4]. همان، ص24، ح18.

[5]. همان، ص20، ح5.

[6]. بقره / 223.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
10 شهریور 01
بازدید
۶۶۲
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.