در صفحه 293 و 294 کتاب خصال شيخ صدوق، حديث 26 از باب السته. امام علي ـ عليه السلام ـ افرادي سزاوار سلام نيستند: يهودي و نصاري، نردبازان و شطرنج بازان و مي خواران، تار زنان و تنبور زنان و شاعران و... منظور از اين حديث چيست؟ و بيشتر در مورد شاعران توضيح دهيد؟
در صفحه 293 و 294 کتاب خصال شيخ صدوق، . امام علي ـ ع ـ افرادي سزاوار سلام نيستند: يهودي و نصاري، نردبازان و شطرنج بازان و مي خواران، تار زنان و تنبور زنان و شاعران و... منظور از اين حديث چيست؟
پرسش
پاسخ
مقدمه:
سلام نامي از از نام هاي خداوند مي باشد و معناي آن است که خداوند با بندگانش با عافيت برخورد مي کند نه با ستيز و شرّ، او هيچ گونه ستمي بر کسي روا نمي دارد و همگان از سوي او در سلامتند. و چون خود «سلام» است، دعوت به راه سلامت مي کند: «...يَهْدِي بِهِ اللّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلاَمِ... .[1]» خدا هر که را از خشنودي او پيروي کند به وسيله آن (کتاب) به راه سلامت رهنمون مي شود» و قرار گاهي هم که براي مؤمنان فراهم ساخته، خانه سلامت است: «لَهُمْ دَارُ السَّلاَمِ عِندَ رَبِّهِمْ....[2]» براي آنان، نزد پروردگارشان سراي عافيت است» و تحيت بهشتيان چيزي جز سلام نيست «إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا.[3]» سخني جز سلام و درود نيست» متن حديثي که مورد پرسش است بدين گونه مي باشد:
امام صادق ـ عليه السلام ـ از پدران بزرگوارش نقل مي کند: شش کس را نبايد سلام کرد: يهودي، مسيحي، آتش پرست، کسي که براي قضاي حاجت نشسته است و کسي که بر سفره هاي شراب است، شاعري که بر زنان پاک دامن نسبت به زنا دهد و کساني که براي فکاهي و شوخي، دشنام بر مادران يکديگر مي دهند.[4]
اسلام تنها به اصل «سلام» دادن بسنده نکرده و بلکه براي آن آدابي قرار داده است. در اسلام سفارش شده است که در سلام دادن، از ديگران پيشي بگيريد و آغاز کننده سلام باشيد، و کوچکتر به بزرگتر سلام کند، کسي که در حال حرکت است به کسي که نشسته است سلام دهد و... همه اينها براي اين است که ميان مؤمنان ألفت و مهرباني برقرار باشد و يکديگر را دوست داشته و آرزوي سلامتي براي هم کنند. در همين راستا پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به فضل بن عباس گويد: اي فضل، آيا مي داني هنگامي که کسي به ديگري مي گويد: «السلام عليکم و رحمة الله» تفسير آن چيست؟ معنايش آن است که من با خداوند عهد و پيمان مي بندم تا غيبت تو را نکنم و بر سخن تو عيب نگيرم و بدي تو را نخواهم. و آن گاه که در پاسخش گفته مي شود «و عليکم السلام و رحمة الله و برکاته» به او مي گويد من نيز هر آنچه که تو برايم خواستي، برايت مي خواهم. و خداوند گواه است بر گفته هاي آنان.[5]
با اين همه، در اسلام سفارش شده است به برخي از افراد و گروه ها سلام ندهيد. البته حکمت و علت اين باز دارندگي گوناگون است، برخي را به خاطر عقايد انحرافي و دشمني با اسلام، از سلام دادن به آنها باز داشته اند، هم چون يهوديان، مسيحيان و مجوسيان. اين به خاطر آن است که اهل کتاب براي مسلمانان آرزوي برخورداري از خير و صلاح نمي کنند. در همين راستا خداوند در قرآن مجيد مي فرمايند: «نه کساني که از اهل کتاب کافر شده اند و نه مشرکان (هيچ کدام) دوست نمي دارند خيري از جانب پروردگارتان بر شما فرود آيد».[6]
از اين رو مسلمانان نبايد با اهل کتاب رابطه محبت آميز برقرار کنند و آنان را براي خود دوست به شمار آورند. قرآن مي فرمايد: «اي کساني که ايمان آورده ايد، يهود و نصاري را دوستان (خود) مگيريد (که) بعضي از آنان دوستان بعضي ديگرند و هر کس از شما آنها را به دوستي گيرد، از آنان خواهد بود. آري خدا گروه ستمگران را راه نمي نمايد».[7]
کسي که در حال قضاي حاجت است، سخن گفتن برايش کراهت دارد، از اين رو چون جواب سلام واجب است، در اسلام از سلام دادن به او نهي شده است.
و برخي از افراد به خاطر اين که در گناهان کبيره فرو رفته اند و جامعه را آلوده نشان مي دهند، در اسلام سفارش شده است که به آنان سلام ندهيد و رابطه نزديک با آنان نداشته باشيد.
از اين دست به شمار مي آيند، مي گساران، کساني که براي تفريح مادران يکديگر فحش مي دهند، و شاعراني که در اشعار خود به زنان پاک دامن نسبت فجور و زنا مي دهند. نسبت زنا دادن بر زنان پاک دامن، آنقدر در نزد خدا منفور است که در قرآن مي فرمايند: «بي گمان کساني که به زنان پاکدامن بي خبر (از همه جا) و با ايمان نسبت زنا مي دهند، در دنيا و آخرت لعنت شده اند و براي آنان عذابي سخت خواهد بود».[8]
شاعري که از ذوق شعر گويي خود سوء استفاده مي کند و به جاي موعظه و حکمت، مايه آبرو ريزي مؤمنان پاک دامن مي شود، او سزاوار سلام دادن و خوش رويي نيست. خوش رويي با او موجب تشويق او به ادامه رفتارش مي گردد. و تنها انسان هاي گمراه و غرق در هوا و هوس هستند که با اين دست از شاعران رفت و آمد مي کنند. خداوند در اين باره در قرآن فرموده است «وَالشُّعَرَاء يَتَّبِعُهُمُ الْغَاوُونَ[9]»؛ «و شاعران را گمراهان پيروي مي کنند».
تفاوت ميان شاعراني که بر اساس توهمات نفساني شعر مي سرايند و کساني که بر پايه حکمت و معرفت شعر مي گويند، در آن است که گروه اول براي اميال نفساني و لذات شهواني، شعر مي گويند ولي گروه دوّم براي تبليغ معرفت و حکمت، شعر مي سرايند، اهل هوا و هوس به دنبال گروه اوّلند و طالبان حکمت به دنبال گروه دوّم، به همين خاطر هنگامي که آيه ياد شده نازل شد، برخي از شاعران مسلمان به نزد پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ آمدند و از شعر گفتن پرسيدند، پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود: «يعني مؤمن با شمشير و زبان مي جنگد».[10] و مقصود حضرت آن بود که شعر گفتن اگر در راستاي ياري اسلام باشد، جهاد با زبان مي باشد.
نتيجه: سلام، نام خداوند است و به معناي سلامتي خواستن براي ديگران مي باشد. و شايسته است که مؤمنان با ياد کردن اين نام الهي، براي همديگر درخواست سلامتي و آرزوي عافيت و عاقبت به خيري داشته باشند. ولي چون اهل کتاب و فرو رفتگان در گناهان کبيره و بي مبالات در گناه، مايه انحراف و فساد افراد جامعه مي شوند، از اين رو با آنان نبايد «سلام و عليک» داشت و از اظهار محبت و خوش رويي به آنان بايد خود داري نمود.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ الحديث، روايات تربيتي، ج2، ص147، باب 83.
2ـ الحکم الزاهرة با ترجمه انصاري، ص392، الفصل الثاني.
[1]. مائده / 16.
[2]. انعام / 127.
[3]. واقعه / 26.
[4]. الخصال، الشيخ الصدوق، قم، جامعه المدرسين، ص326، ح16.
[5]. طبرسي، فضل، مشکاة الانوار في غررالاخبار، نجف، حيدريه، دوم، 1385ش، ص199.
[6]. بقره / 105.
[7]. مائده / 51.
[8]. نور / 23.
[9]. شعراء / 224.
[10]. تفسير کنز الدقائق، قمي مشهدي محمد بن محمد رضا، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامي، چاپ تهران، سال، 1368ش، ج9، ص521.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 10 شهریور 01
- بازدید
- ۱۰۲
در صفحه 293 و 294 کتاب خصال شيخ صدوق، . امام علي ـ ع ـ افرادي سزاوار سلام نيستند: يهودي و نصاري، نردبازان و شطرنج بازان و مي خواران، تار زنان و تنبور زنان و شاعران و... منظور از اين حديث چيست؟
- نشان کردن
پرسش
در صفحه 293 و 294 کتاب خصال شيخ صدوق، حديث 26 از باب السته. امام علي ـ عليه السلام ـ افرادي سزاوار سلام نيستند: يهودي و نصاري، نردبازان و شطرنج بازان و مي خواران، تار زنان و تنبور زنان و شاعران و... منظور از اين حديث چيست؟ و بيشتر در مورد شاعران توضيح دهيد؟
پاسخ
مقدمه:
سلام نامي از از نام هاي خداوند مي باشد و معناي آن است که خداوند با بندگانش با عافيت برخورد مي کند نه با ستيز و شرّ، او هيچ گونه ستمي بر کسي روا نمي دارد و همگان از سوي او در سلامتند. و چون خود «سلام» است، دعوت به راه سلامت مي کند: «...يَهْدِي بِهِ اللّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلاَمِ... .[1]» خدا هر که را از خشنودي او پيروي کند به وسيله آن (کتاب) به راه سلامت رهنمون مي شود» و قرار گاهي هم که براي مؤمنان فراهم ساخته، خانه سلامت است: «لَهُمْ دَارُ السَّلاَمِ عِندَ رَبِّهِمْ....[2]» براي آنان، نزد پروردگارشان سراي عافيت است» و تحيت بهشتيان چيزي جز سلام نيست «إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا.[3]» سخني جز سلام و درود نيست» متن حديثي که مورد پرسش است بدين گونه مي باشد:
امام صادق ـ عليه السلام ـ از پدران بزرگوارش نقل مي کند: شش کس را نبايد سلام کرد: يهودي، مسيحي، آتش پرست، کسي که براي قضاي حاجت نشسته است و کسي که بر سفره هاي شراب است، شاعري که بر زنان پاک دامن نسبت به زنا دهد و کساني که براي فکاهي و شوخي، دشنام بر مادران يکديگر مي دهند.[4]
اسلام تنها به اصل «سلام» دادن بسنده نکرده و بلکه براي آن آدابي قرار داده است. در اسلام سفارش شده است که در سلام دادن، از ديگران پيشي بگيريد و آغاز کننده سلام باشيد، و کوچکتر به بزرگتر سلام کند، کسي که در حال حرکت است به کسي که نشسته است سلام دهد و... همه اينها براي اين است که ميان مؤمنان ألفت و مهرباني برقرار باشد و يکديگر را دوست داشته و آرزوي سلامتي براي هم کنند. در همين راستا پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به فضل بن عباس گويد: اي فضل، آيا مي داني هنگامي که کسي به ديگري مي گويد: «السلام عليکم و رحمة الله» تفسير آن چيست؟ معنايش آن است که من با خداوند عهد و پيمان مي بندم تا غيبت تو را نکنم و بر سخن تو عيب نگيرم و بدي تو را نخواهم. و آن گاه که در پاسخش گفته مي شود «و عليکم السلام و رحمة الله و برکاته» به او مي گويد من نيز هر آنچه که تو برايم خواستي، برايت مي خواهم. و خداوند گواه است بر گفته هاي آنان.[5]
با اين همه، در اسلام سفارش شده است به برخي از افراد و گروه ها سلام ندهيد. البته حکمت و علت اين باز دارندگي گوناگون است، برخي را به خاطر عقايد انحرافي و دشمني با اسلام، از سلام دادن به آنها باز داشته اند، هم چون يهوديان، مسيحيان و مجوسيان. اين به خاطر آن است که اهل کتاب براي مسلمانان آرزوي برخورداري از خير و صلاح نمي کنند. در همين راستا خداوند در قرآن مجيد مي فرمايند: «نه کساني که از اهل کتاب کافر شده اند و نه مشرکان (هيچ کدام) دوست نمي دارند خيري از جانب پروردگارتان بر شما فرود آيد».[6]
از اين رو مسلمانان نبايد با اهل کتاب رابطه محبت آميز برقرار کنند و آنان را براي خود دوست به شمار آورند. قرآن مي فرمايد: «اي کساني که ايمان آورده ايد، يهود و نصاري را دوستان (خود) مگيريد (که) بعضي از آنان دوستان بعضي ديگرند و هر کس از شما آنها را به دوستي گيرد، از آنان خواهد بود. آري خدا گروه ستمگران را راه نمي نمايد».[7]
کسي که در حال قضاي حاجت است، سخن گفتن برايش کراهت دارد، از اين رو چون جواب سلام واجب است، در اسلام از سلام دادن به او نهي شده است.
و برخي از افراد به خاطر اين که در گناهان کبيره فرو رفته اند و جامعه را آلوده نشان مي دهند، در اسلام سفارش شده است که به آنان سلام ندهيد و رابطه نزديک با آنان نداشته باشيد.
از اين دست به شمار مي آيند، مي گساران، کساني که براي تفريح مادران يکديگر فحش مي دهند، و شاعراني که در اشعار خود به زنان پاک دامن نسبت فجور و زنا مي دهند. نسبت زنا دادن بر زنان پاک دامن، آنقدر در نزد خدا منفور است که در قرآن مي فرمايند: «بي گمان کساني که به زنان پاکدامن بي خبر (از همه جا) و با ايمان نسبت زنا مي دهند، در دنيا و آخرت لعنت شده اند و براي آنان عذابي سخت خواهد بود».[8]
شاعري که از ذوق شعر گويي خود سوء استفاده مي کند و به جاي موعظه و حکمت، مايه آبرو ريزي مؤمنان پاک دامن مي شود، او سزاوار سلام دادن و خوش رويي نيست. خوش رويي با او موجب تشويق او به ادامه رفتارش مي گردد. و تنها انسان هاي گمراه و غرق در هوا و هوس هستند که با اين دست از شاعران رفت و آمد مي کنند. خداوند در اين باره در قرآن فرموده است «وَالشُّعَرَاء يَتَّبِعُهُمُ الْغَاوُونَ[9]»؛ «و شاعران را گمراهان پيروي مي کنند».
تفاوت ميان شاعراني که بر اساس توهمات نفساني شعر مي سرايند و کساني که بر پايه حکمت و معرفت شعر مي گويند، در آن است که گروه اول براي اميال نفساني و لذات شهواني، شعر مي گويند ولي گروه دوّم براي تبليغ معرفت و حکمت، شعر مي سرايند، اهل هوا و هوس به دنبال گروه اوّلند و طالبان حکمت به دنبال گروه دوّم، به همين خاطر هنگامي که آيه ياد شده نازل شد، برخي از شاعران مسلمان به نزد پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ آمدند و از شعر گفتن پرسيدند، پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود: «يعني مؤمن با شمشير و زبان مي جنگد».[10] و مقصود حضرت آن بود که شعر گفتن اگر در راستاي ياري اسلام باشد، جهاد با زبان مي باشد.
نتيجه: سلام، نام خداوند است و به معناي سلامتي خواستن براي ديگران مي باشد. و شايسته است که مؤمنان با ياد کردن اين نام الهي، براي همديگر درخواست سلامتي و آرزوي عافيت و عاقبت به خيري داشته باشند. ولي چون اهل کتاب و فرو رفتگان در گناهان کبيره و بي مبالات در گناه، مايه انحراف و فساد افراد جامعه مي شوند، از اين رو با آنان نبايد «سلام و عليک» داشت و از اظهار محبت و خوش رويي به آنان بايد خود داري نمود.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ الحديث، روايات تربيتي، ج2، ص147، باب 83.
2ـ الحکم الزاهرة با ترجمه انصاري، ص392، الفصل الثاني.
[1]. مائده / 16.
[2]. انعام / 127.
[3]. واقعه / 26.
[4]. الخصال، الشيخ الصدوق، قم، جامعه المدرسين، ص326، ح16.
[5]. طبرسي، فضل، مشکاة الانوار في غررالاخبار، نجف، حيدريه، دوم، 1385ش، ص199.
[6]. بقره / 105.
[7]. مائده / 51.
[8]. نور / 23.
[9]. شعراء / 224.
[10]. تفسير کنز الدقائق، قمي مشهدي محمد بن محمد رضا، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامي، چاپ تهران، سال، 1368ش، ج9، ص521.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 10 شهریور 01
- بازدید
- ۱۰۲
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.