در دعای شریف کمیل کدام عبارت صحیح است (فلک الحمد علی فی جمیع ذلک) یا (فلک الحجه علی فی جمیع ذلک) و اگر روایت اول درست است معنی و مفهوم حمد بر معصیت چیست؟
در دعای شریف کمیل کدام عبارت صحیح است (فلک الحمد علی فی جمیع ذلک) یا (فلک الحجه علی فی جمیع ذلک) و اگر روایت اول درست است معنی و مفهوم حمد بر معصیت چیست؟
پرسش
پاسخ
لازم به ذکر است هر دو عبارت، (فلک الحمد....) و (فلک الحجه....) در نسخه ها آمده است، و هر دو نیز صحیح است امّا آن چه که شیخ طوسی در مصباح المتهجد نقل کرده است با عبارت؛ «فلک الحمد علیّ فی جمیع ذلک» است.[1]
به هر حال معنای هر دو عبارت صحیح و بی اشکال است؛ امّا معنای عبارت «فلک الحجة علی فی جمیع ذلک» یعنی خدایا، برای تو است دلیل و برهان که از هر جهت، حجت را تمام کردی، پیامبر خود را برای راهنمایی فرستادی....[2]
به عبارت دیگر گویا مراد آن حضرت این است که با وجود مساعدت قضاء تو و مخالفت نمودن من، بعضی از دستورات تو را، باز حجت و دلیل تو بر من جاری و نافذ است، زیرا که هرچه کردم خودم کردم، چون که مرا فاعل مختار خلق کردی و قضاء تو علت صدور فعل از من نشد که نتوانم عذری بخواهم و حجت را از خود سلب کنم.
امّا معنای عبارت بنابر حمد بودن «فلک الحمد علی فی جمیع ذلک» به حسب ظاهر، مضمون و محتوای عبارت مطابق با مقتضای حال نیست، زیرا که لفظ حمد مناسب با حال اطاعت است ولی با مخالفت حدود الهی مناسب نیست، چون واضح است کسی که معصیتی از او سر زد بعد از آن اظهار شکرکردن بر آن زشت است. معنای عبارت این است: «یعنی پس از برای توست بر من حمد و ستایش ذات مقدس تو در جمیع این ها؛ چه آن چه را که مخالفت کردم و چه مخالفت نکردم، چه در حالی که پیروی هوای نفس را کردم و چه در حالتی که متابعت نفس خود نکردم»،[3] در توجیه این عبارت سه وجه می توان بیان کرد:
1ـ این که حمد و ستایش بر تمام آن چه است که در عالم قضا و قدر گذشته است و حکم قضای الهی بر آن جاری گشته است پس حمد بر قضا می باشد نه بر مقتضی که مقام عصیان و طغیان بوده باشد، چنان چه رضا هم نسبت به مقام قضا می باشد نه مقتضی. پس حمد در این جمله شریفه منافاتی با اظهار معصیت و نافرمانی در جمله سابق بر این ندارد. و این توجیه، بهترین است و معنی جمله شریفه بنابر این وجه می شود: واجب است بر من حمد تو در تمام آن چه در عالم قضا و قدر گذشته و مقدر شده است.
2ـ آن که حمد نه این که بر مخالفت و نا فرمانی باشد، تا آن که مستلزم اشکال شود، بلکه حمد بر سعه و وسعت رحمت و مغفرت الهی است، به این بیان که بنده بعد از توجه به گناه و معصیت خود، حالت یأس و نا امیدی با تحریک های شیطانی بر او عارض می شود. پس متوجه رحمت بی منتهای الهی می گردد و این که چگونه اسباب مغفرت را فراهم فرموده پس حمد الهی می نماید بر این نعمت ها که جبران و تلافی معصیت است و موید این وجه همان عبارت بعد از این است که می فرماید: «و قد اتیتک یا الهی بعد تقصیری و اسرافی علی نفسی معتذراً نادماً» تا آن جا که می فرماید: «و ادخالک ایّامی فی سعة من رحمتک الی آخر»
3ـ این که چون گناه و معصیت، انسان را از درجه بالا به مرتبه پایین تنزل می دهد که در نظر اهل معرفت و عرفان از هر بلایي شدیدتر و از هر ذلتی سخت تر است، خواه برای این عمل گناه، عقاب و عذابی باشد یا نه.
پس هیچ بدبختی و بلایی بالاتر از دوری از ساحت قرب الهی نیست، چنان چه جمله «فهبنی صبرت علی عذابک فکیف اصبر علی فراقک» اشاره به این معنی دارد.[4]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ محمدباقر ملبونی، شرح دعای کمیل.
2ـ کلباسی، شرح دعای کمیل.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 3 شهریور 01
- بازدید
- ۱۶۳
در دعای شریف کمیل کدام عبارت صحیح است (فلک الحمد علی فی جمیع ذلک) یا (فلک الحجه علی فی جمیع ذلک) و اگر روایت اول درست است معنی و مفهوم حمد بر معصیت چیست؟
- نشان کردن
پرسش
در دعای شریف کمیل کدام عبارت صحیح است (فلک الحمد علی فی جمیع ذلک) یا (فلک الحجه علی فی جمیع ذلک) و اگر روایت اول درست است معنی و مفهوم حمد بر معصیت چیست؟
پاسخ
لازم به ذکر است هر دو عبارت، (فلک الحمد....) و (فلک الحجه....) در نسخه ها آمده است، و هر دو نیز صحیح است امّا آن چه که شیخ طوسی در مصباح المتهجد نقل کرده است با عبارت؛ «فلک الحمد علیّ فی جمیع ذلک» است.[1]
به هر حال معنای هر دو عبارت صحیح و بی اشکال است؛ امّا معنای عبارت «فلک الحجة علی فی جمیع ذلک» یعنی خدایا، برای تو است دلیل و برهان که از هر جهت، حجت را تمام کردی، پیامبر خود را برای راهنمایی فرستادی....[2]
به عبارت دیگر گویا مراد آن حضرت این است که با وجود مساعدت قضاء تو و مخالفت نمودن من، بعضی از دستورات تو را، باز حجت و دلیل تو بر من جاری و نافذ است، زیرا که هرچه کردم خودم کردم، چون که مرا فاعل مختار خلق کردی و قضاء تو علت صدور فعل از من نشد که نتوانم عذری بخواهم و حجت را از خود سلب کنم.
امّا معنای عبارت بنابر حمد بودن «فلک الحمد علی فی جمیع ذلک» به حسب ظاهر، مضمون و محتوای عبارت مطابق با مقتضای حال نیست، زیرا که لفظ حمد مناسب با حال اطاعت است ولی با مخالفت حدود الهی مناسب نیست، چون واضح است کسی که معصیتی از او سر زد بعد از آن اظهار شکرکردن بر آن زشت است. معنای عبارت این است: «یعنی پس از برای توست بر من حمد و ستایش ذات مقدس تو در جمیع این ها؛ چه آن چه را که مخالفت کردم و چه مخالفت نکردم، چه در حالی که پیروی هوای نفس را کردم و چه در حالتی که متابعت نفس خود نکردم»،[3] در توجیه این عبارت سه وجه می توان بیان کرد:
1ـ این که حمد و ستایش بر تمام آن چه است که در عالم قضا و قدر گذشته است و حکم قضای الهی بر آن جاری گشته است پس حمد بر قضا می باشد نه بر مقتضی که مقام عصیان و طغیان بوده باشد، چنان چه رضا هم نسبت به مقام قضا می باشد نه مقتضی. پس حمد در این جمله شریفه منافاتی با اظهار معصیت و نافرمانی در جمله سابق بر این ندارد. و این توجیه، بهترین است و معنی جمله شریفه بنابر این وجه می شود: واجب است بر من حمد تو در تمام آن چه در عالم قضا و قدر گذشته و مقدر شده است.
2ـ آن که حمد نه این که بر مخالفت و نا فرمانی باشد، تا آن که مستلزم اشکال شود، بلکه حمد بر سعه و وسعت رحمت و مغفرت الهی است، به این بیان که بنده بعد از توجه به گناه و معصیت خود، حالت یأس و نا امیدی با تحریک های شیطانی بر او عارض می شود. پس متوجه رحمت بی منتهای الهی می گردد و این که چگونه اسباب مغفرت را فراهم فرموده پس حمد الهی می نماید بر این نعمت ها که جبران و تلافی معصیت است و موید این وجه همان عبارت بعد از این است که می فرماید: «و قد اتیتک یا الهی بعد تقصیری و اسرافی علی نفسی معتذراً نادماً» تا آن جا که می فرماید: «و ادخالک ایّامی فی سعة من رحمتک الی آخر»
3ـ این که چون گناه و معصیت، انسان را از درجه بالا به مرتبه پایین تنزل می دهد که در نظر اهل معرفت و عرفان از هر بلایي شدیدتر و از هر ذلتی سخت تر است، خواه برای این عمل گناه، عقاب و عذابی باشد یا نه.
پس هیچ بدبختی و بلایی بالاتر از دوری از ساحت قرب الهی نیست، چنان چه جمله «فهبنی صبرت علی عذابک فکیف اصبر علی فراقک» اشاره به این معنی دارد.[4]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ محمدباقر ملبونی، شرح دعای کمیل.
2ـ کلباسی، شرح دعای کمیل.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 3 شهریور 01
- بازدید
- ۱۶۳
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.