معناي روايات زير چيست: الف) ))اول ما يعصي الله تعالي ست خصال: حب الدنيا، حب الرياسه، حب النوم، حب النساء، حب الطعام و حب الراحة.(( ب) ((لولا النساء لعبدالله حقا حقا.)) 2. آیاسند روايات فوق تمام است ومدلول آن قابل قبول می باشد؟
معناي روايت زير چيست: الف)اول ما يعصي الله تعالي ست خصال: حب الدنيا، حب الرياسه، حب النوم، حب النساء، حب الطعام و حب الراحة.آیاسند روايات فوق تمام است ومدلول آن قابل قبول می باشد؟
پرسش
پاسخ
الف) معناي روايات: حديث اول:)) نخستين چيزي که با آن عصيان و نافرماني خدا شد شش خصلت بود دنيا دوستي رياست طلبي و جاه و مقام دوستي، طعام دوستي و شکم پرستي، پرخوابي، راحت طلبي و تن پروري و محبت افراطي به زنان (شهوت پرستي).(([1]
غالب اين امور ششگانه يا تمام آنها در داستان عصيان و سرکشي شيطان و گناه قابيل در کشتن برادرش ديده مي شود. لذا بعنوان اولين اسبابي که باعث عصيان خداوند مي شوند، ذکر شده اند.
معناي حديث دوم:)) اگر زنان نبودند خداوند حقيقتا بندگي مي شد.(([2] (بندگان به واقع از خدا اطاعت مي کردند).
ب) سند روايات: شيخ صدوق روايت اول را از پدرش به اين ترتيب نقل کرده است: پدرم روايت کرد از علي بن ابراهيم از پدرش (ابراهيم) از علي بن معبد، از عبدالله بن قاسم، از عبدالله بن سنان از امام صادق ـ عليه السلام ـ که پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ چنين فرمودند: ... .
و کليني چنين نقل کرده است: عده اي از اصحاب ما، (شيعيان) از احمد بن محمد بن خالد، از نوح بن شعيب، از عبدالله دهقان، از عبدالله بن سنان، از امام صادق ـ عليه السلام ـ که پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ چنين فرمود: …
در سند اول عبدالله بن قاسم هست که مشترک بين چندين نفر با همين نام هست او را به سبب غلو و واقفي بودن و دروغگو بودن و نز به خاطر دوستي با معاوية بن عمار، ضعيف شمرده اند و به روايت وي اعتنائي نمي کنند.[3]
و همچنين در سند دوم در ابتداي سند گفته است که عده اي از اصحاب و معلوم نيست که اين عده از اصحاب چه کساني هستند».
صرف نظر از سند حديث، دلالتش مبتني بر اين است که امور مذکوره، معاصي و گناهاني هستند که قلب را تيره و تار مي کنند و سبب مي شوند که راه شناخت حق از راه قلب مسدود شود و نيز قوه عقلي انسان را متصرف مي شوند و انسان گرفتار به حب دنيا و حب رياست و دوستدار زنان (مخصوصا شخصي که به تعريف و توصيف صفات زنان علاقه بيشتري داشته باشد) ديگر عقل کارآيي خود را از دست مي دهد. لذا اين امور را اولين معاصي و سرچشمه قبايح شمرده اند.[4]
علامه مجلسي در شرح اين حديث مي گويد:(( حب دنيا و مال دنيا که براي بقا و لذت بردن از آن باشد موجب مي شود انسان از اطاعت خدا غافل شود. و حب رياست به جور و ظلم که در آن امر به معروف و نهي از منکر و هدايت بندگان خدا نباشد سبب غفلت و روآوردن به معاصي است. و حب طعام اگر براي لذت بردن باشد نه براي تجديد قوا براي طاعت خدا و نيز افراط در حب طعام که باعث خلط حلال و حرام باشد موجب غفلت است. و حب خواب که موجب شود انسان از واجبات و مستحبات غافل شود از اسباب معاصي است. و حب نساء و افراط در آن به طوري که منتهي به ارتکاب حرام يا ترک سنت هاي الهي شود و نيز آنقدر انسان را مشغول کند که از ذکر خدا به سبب معاشرت با زنان غافل شود و اطاعت زنان را به اطاعت خداوند ترجيح دهد.))[5]
بنابراين افراط در دوستي و تعلق خاطر به امور ششگانه مذکور در روايت سبب مي شود که انسان از ياد خدا غافل شود و رو به معاصي و نافرماني خدا بياورد. ولي اگر کسي در اين امور در محبت و دوستي آنها افراط نکند و اعتدال و حد وسط را رعايت کند نه تنها ناپسند نيست بلکه در مواردي مخصوصا محبت به زنان پسنديده هم هست. و رضايت حضرت حق را در پي خواهد داشت. چنان چه حضرت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مي فرمايند: ((من از دنياي شما سه چيز را دوست مي دارم؛ زنان، عطر خوش و نماز که نور چشم من در نماز است.))[6] ولي افراط در زن دوستي موجب مي شود که آدمي خود را به صورت غلام حلقه به گوش زن درآورد که اين نوع محبت همانند شمشير شيطان است، که حضرت علي ـ عليه السلام ـ از حب زياده از حد نسبت به زنان تعبير به (سيف الشيطان) شمشير شيطان مي کنند. در اين موقع راه تسلط شيطان بر انسان هموار مي شود. حتي انسان از اين دوستي و محبت نفعي هم نمي برد. قال علي ـ عليه السلام ـ حب النساء و هو سيف الشيطان، فمن احب النساء لم ينتفع بعيشه».[7]
دوست داشتن بيش از حد زنان و علاقه افراطي به آنها همان شمشير شيطان است. پس کسي که افراط در دوستي زنان کند از عيش و خوش گذراني خود سودي نخواهد برد.
اما درباره سند روايت دوم بايد گفت که شيخ صدوق در من لا يحضره الفقيه براي اين حديث که از پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ نقل مي کند سندي بيان نمي کند و همچنين شيخ حر عاملي اين روايت را از امام علي ـ عليه السلام ـ روايت مي کند ولي سندي ذکر نمي کند.[8]
و حديثي که سند ندارد نمي توان درباره آن حرف زد و توضيح و تفسير کرد چون از اصل معلوم نيست که کلام پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ يا امام معصوم بوده باشد. بنابراين بايد توجه داشت چنين رواياتي علي رغم اينکه سند برخي از آنها دچار مشکل است، هشداري به مرد مي دهند تا فريب شهوت و زنبارگي را نخورد و بواسطه حب مفرط زنان از عبادت و بندگي خداوند غافل نشوند.
و الا محبت و عشق و علاقه در خانواده بين زوجين نسبت به همديگر اگر سبب غفلت از ياد خداوند نباشد امري پسنديده است. و اين گونه روايات به هيچ وجه نمي توانند مايه نکوهش زنان باشند چرا که زناني در طول تاريخ بودند با توجه به اينکه زن بودند مرداني بزرگ و تأثيرگذار در جامعه بشري را تربيت کردند که غالبا جوامع را چنين افرادي از فساد و تباهي نجات داده اند. و نيز نبايد تلقي از اين روايات اين باشد که نفس وجود زن مايه گمراهي و معصيت خداوند است. قطعا چنين منظوري از روايات فهميده نمي شود بلکه به مرد هشدار مي دهد که چون در وجود زن چنين شأنيتي و قابليتي هست که مرد را در دام علايق خود گرفتار کند، لذا مرد بايد هوشيار باشد که اگر علاقه و محبتي هم به زن نشان مي دهد از راه شرعي و عقلاني باشد نه از راه احساس و شهوت و غرايز ديگر که در اين روش قطعا به دام شيطان گرفتار خواهد شد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ زن در آيينه جمال و جلال، آيت الله جوادي آملي.
2ـ مسئله زن، اسلام و فمينيسم، محمد منصور نژاد.
3ـ مسئله زن، شهيد مطهري.
[1]. شيخ صدوق، الخصال، قم، جامعه مدرسين، (بي تا)، ص330؛ کليني، الکافي، تهران، دارالکتب الاسلامي، 1365ش، ج2، ص289؛ و تعداد زيادي از منابع ديگر.
[2]. شيخ صدوق، من لا يحضره الفقيه، قم، جامعه مدرسين، 1404ق، ج3، ص390، ح4373 و شيخ حر عاملي؛ وسائل الشيعه، قم، موسسه آل البيت، 1414ق، ج2، ص35، حديث 24962؛ طبرسي، مکارم الاخلاق، منشورات رضي، 1392ش، ص201.
[3]. خويي، سيد ابوالقاسم، معجم رجال الحديث، بي جا، 1413ق، ج11، ص303ـ305.
[4]. مازندراني، محمد صالح، شرح اصول کافي، بي جا، بي تا، ج9، ص284.
[5]. مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، بيروت، موسسه الوفاء، 1403ق، ج69، ص105.
[6]. شيخ صدوق، خصال، همان، ص165.
[7]. همان، ص113.
[8]. شيخ حر عاملي، همان، ج20، ص35.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 10 امرداد 01
- بازدید
- ۱۱۳
معناي روايت زير چيست: الف)اول ما يعصي الله تعالي ست خصال: حب الدنيا، حب الرياسه، حب النوم، حب النساء، حب الطعام و حب الراحة.آیاسند روايات فوق تمام است ومدلول آن قابل قبول می باشد؟
- نشان کردن
پرسش
معناي روايات زير چيست: الف) ))اول ما يعصي الله تعالي ست خصال: حب الدنيا، حب الرياسه، حب النوم، حب النساء، حب الطعام و حب الراحة.(( ب) ((لولا النساء لعبدالله حقا حقا.)) 2. آیاسند روايات فوق تمام است ومدلول آن قابل قبول می باشد؟
پاسخ
الف) معناي روايات: حديث اول:)) نخستين چيزي که با آن عصيان و نافرماني خدا شد شش خصلت بود دنيا دوستي رياست طلبي و جاه و مقام دوستي، طعام دوستي و شکم پرستي، پرخوابي، راحت طلبي و تن پروري و محبت افراطي به زنان (شهوت پرستي).(([1]
غالب اين امور ششگانه يا تمام آنها در داستان عصيان و سرکشي شيطان و گناه قابيل در کشتن برادرش ديده مي شود. لذا بعنوان اولين اسبابي که باعث عصيان خداوند مي شوند، ذکر شده اند.
معناي حديث دوم:)) اگر زنان نبودند خداوند حقيقتا بندگي مي شد.(([2] (بندگان به واقع از خدا اطاعت مي کردند).
ب) سند روايات: شيخ صدوق روايت اول را از پدرش به اين ترتيب نقل کرده است: پدرم روايت کرد از علي بن ابراهيم از پدرش (ابراهيم) از علي بن معبد، از عبدالله بن قاسم، از عبدالله بن سنان از امام صادق ـ عليه السلام ـ که پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ چنين فرمودند: ... .
و کليني چنين نقل کرده است: عده اي از اصحاب ما، (شيعيان) از احمد بن محمد بن خالد، از نوح بن شعيب، از عبدالله دهقان، از عبدالله بن سنان، از امام صادق ـ عليه السلام ـ که پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ چنين فرمود: …
در سند اول عبدالله بن قاسم هست که مشترک بين چندين نفر با همين نام هست او را به سبب غلو و واقفي بودن و دروغگو بودن و نز به خاطر دوستي با معاوية بن عمار، ضعيف شمرده اند و به روايت وي اعتنائي نمي کنند.[3]
و همچنين در سند دوم در ابتداي سند گفته است که عده اي از اصحاب و معلوم نيست که اين عده از اصحاب چه کساني هستند».
صرف نظر از سند حديث، دلالتش مبتني بر اين است که امور مذکوره، معاصي و گناهاني هستند که قلب را تيره و تار مي کنند و سبب مي شوند که راه شناخت حق از راه قلب مسدود شود و نيز قوه عقلي انسان را متصرف مي شوند و انسان گرفتار به حب دنيا و حب رياست و دوستدار زنان (مخصوصا شخصي که به تعريف و توصيف صفات زنان علاقه بيشتري داشته باشد) ديگر عقل کارآيي خود را از دست مي دهد. لذا اين امور را اولين معاصي و سرچشمه قبايح شمرده اند.[4]
علامه مجلسي در شرح اين حديث مي گويد:(( حب دنيا و مال دنيا که براي بقا و لذت بردن از آن باشد موجب مي شود انسان از اطاعت خدا غافل شود. و حب رياست به جور و ظلم که در آن امر به معروف و نهي از منکر و هدايت بندگان خدا نباشد سبب غفلت و روآوردن به معاصي است. و حب طعام اگر براي لذت بردن باشد نه براي تجديد قوا براي طاعت خدا و نيز افراط در حب طعام که باعث خلط حلال و حرام باشد موجب غفلت است. و حب خواب که موجب شود انسان از واجبات و مستحبات غافل شود از اسباب معاصي است. و حب نساء و افراط در آن به طوري که منتهي به ارتکاب حرام يا ترک سنت هاي الهي شود و نيز آنقدر انسان را مشغول کند که از ذکر خدا به سبب معاشرت با زنان غافل شود و اطاعت زنان را به اطاعت خداوند ترجيح دهد.))[5]
بنابراين افراط در دوستي و تعلق خاطر به امور ششگانه مذکور در روايت سبب مي شود که انسان از ياد خدا غافل شود و رو به معاصي و نافرماني خدا بياورد. ولي اگر کسي در اين امور در محبت و دوستي آنها افراط نکند و اعتدال و حد وسط را رعايت کند نه تنها ناپسند نيست بلکه در مواردي مخصوصا محبت به زنان پسنديده هم هست. و رضايت حضرت حق را در پي خواهد داشت. چنان چه حضرت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مي فرمايند: ((من از دنياي شما سه چيز را دوست مي دارم؛ زنان، عطر خوش و نماز که نور چشم من در نماز است.))[6] ولي افراط در زن دوستي موجب مي شود که آدمي خود را به صورت غلام حلقه به گوش زن درآورد که اين نوع محبت همانند شمشير شيطان است، که حضرت علي ـ عليه السلام ـ از حب زياده از حد نسبت به زنان تعبير به (سيف الشيطان) شمشير شيطان مي کنند. در اين موقع راه تسلط شيطان بر انسان هموار مي شود. حتي انسان از اين دوستي و محبت نفعي هم نمي برد. قال علي ـ عليه السلام ـ حب النساء و هو سيف الشيطان، فمن احب النساء لم ينتفع بعيشه».[7]
دوست داشتن بيش از حد زنان و علاقه افراطي به آنها همان شمشير شيطان است. پس کسي که افراط در دوستي زنان کند از عيش و خوش گذراني خود سودي نخواهد برد.
اما درباره سند روايت دوم بايد گفت که شيخ صدوق در من لا يحضره الفقيه براي اين حديث که از پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ نقل مي کند سندي بيان نمي کند و همچنين شيخ حر عاملي اين روايت را از امام علي ـ عليه السلام ـ روايت مي کند ولي سندي ذکر نمي کند.[8]
و حديثي که سند ندارد نمي توان درباره آن حرف زد و توضيح و تفسير کرد چون از اصل معلوم نيست که کلام پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ يا امام معصوم بوده باشد. بنابراين بايد توجه داشت چنين رواياتي علي رغم اينکه سند برخي از آنها دچار مشکل است، هشداري به مرد مي دهند تا فريب شهوت و زنبارگي را نخورد و بواسطه حب مفرط زنان از عبادت و بندگي خداوند غافل نشوند.
و الا محبت و عشق و علاقه در خانواده بين زوجين نسبت به همديگر اگر سبب غفلت از ياد خداوند نباشد امري پسنديده است. و اين گونه روايات به هيچ وجه نمي توانند مايه نکوهش زنان باشند چرا که زناني در طول تاريخ بودند با توجه به اينکه زن بودند مرداني بزرگ و تأثيرگذار در جامعه بشري را تربيت کردند که غالبا جوامع را چنين افرادي از فساد و تباهي نجات داده اند. و نيز نبايد تلقي از اين روايات اين باشد که نفس وجود زن مايه گمراهي و معصيت خداوند است. قطعا چنين منظوري از روايات فهميده نمي شود بلکه به مرد هشدار مي دهد که چون در وجود زن چنين شأنيتي و قابليتي هست که مرد را در دام علايق خود گرفتار کند، لذا مرد بايد هوشيار باشد که اگر علاقه و محبتي هم به زن نشان مي دهد از راه شرعي و عقلاني باشد نه از راه احساس و شهوت و غرايز ديگر که در اين روش قطعا به دام شيطان گرفتار خواهد شد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ زن در آيينه جمال و جلال، آيت الله جوادي آملي.
2ـ مسئله زن، اسلام و فمينيسم، محمد منصور نژاد.
3ـ مسئله زن، شهيد مطهري.
[1]. شيخ صدوق، الخصال، قم، جامعه مدرسين، (بي تا)، ص330؛ کليني، الکافي، تهران، دارالکتب الاسلامي، 1365ش، ج2، ص289؛ و تعداد زيادي از منابع ديگر.
[2]. شيخ صدوق، من لا يحضره الفقيه، قم، جامعه مدرسين، 1404ق، ج3، ص390، ح4373 و شيخ حر عاملي؛ وسائل الشيعه، قم، موسسه آل البيت، 1414ق، ج2، ص35، حديث 24962؛ طبرسي، مکارم الاخلاق، منشورات رضي، 1392ش، ص201.
[3]. خويي، سيد ابوالقاسم، معجم رجال الحديث، بي جا، 1413ق، ج11، ص303ـ305.
[4]. مازندراني، محمد صالح، شرح اصول کافي، بي جا، بي تا، ج9، ص284.
[5]. مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، بيروت، موسسه الوفاء، 1403ق، ج69، ص105.
[6]. شيخ صدوق، خصال، همان، ص165.
[7]. همان، ص113.
[8]. شيخ حر عاملي، همان، ج20، ص35.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 10 امرداد 01
- بازدید
- ۱۱۳
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.