از چه زمانی و توسط چه کساني کتب اربعه شيعه، از اصلي ترين منابع حديثي قرار گرفتند؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

از چه زمانی و توسط چه کساني کتب اربعه شيعه، از اصلي ترين منابع حديثي قرار گرفتند؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

مقدمه:

براي روشن شدن جواب لازم است به اموري اشاره شود:

1. اولين كسي كه در زمان پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ گفته هاي حضرت را جمع آوري نمود؛ امام علي ـ عليه السلام ـ در كتابي به نام «الصحيفة الجامعه» بود و هم چنين افرادي چون ابورافع، سلمان، و ابوذر داراي كتاب هايي بودند.[1] ولي چون در زمان خلفا تا زمان عمربن عبدالعزيز نقل حديث ممنوع شد، و احاديث را از بين مي بردند[2] كتاب هاي مذكور آشكار نمي شدند، تا در زمان عمربن عبدالعزيز كه شاگردان امام صادق ـ عليه السلام ـ احاديث زيادي را جمع آوري نمودند كه در مجموعه چهارصد كتاب به نام «الاصول» گردآوري شده[3] بود كه تنها «محمدبن مسلم» كتابي به نام «اربعماة» چهارصد مسئله، و «جابربن يزيد جعفي» هشت كتاب[4] و ابان بن تغلب سي هزار حديث نقل نموده اند، بعدها در زمان امام رضا ـ عليه السلام ـ احاديث جديد در «جوامع» تهيه شد. در اوائل قرن چهارم، عدّه اي از بزرگان شيعه از اين اصول و جوامع، كتب اربعه و «مدينة العلم» ابي جعفر صدوق را، بوجود آوردند، و به صورت باب و فصل بندي شده، تأليف و تصنيف نمودند.[5]

2. از نظر علماي شيعه، روايات به چهار دسته تقسيم مي شوند: 1ـ صحيح و عالي سند، كه عبارت است از روايتي كه تمام راوي هاي آن شيعه و عادل، و سند آن به يكي از امام ها متصل باشد. 2ـ حسن، كه سند متصل است ولي همه يا بعضي راوي ها ممدوحند. 3ـ موثق، كه در سند، غير امامي و يا فاسد المذهب ثقه باشد. 4ـ ضعيف آن است كه يكي از شرائط اقسام قبلي را دارا نباشد بلكه فاسق و كذّاب و مجهول الحال در سند باشد.[6]

كتب اربعه «الكافي، محمد بن يعقوب كليني «م 329 ق» من لا يحضره الفقيه، از شيخ صدوق، تهذيب الاحكام و الاستبصار از شيخ طوسي «460») كه از قديمي ترين كتاب هاي روايي و اولين كتاب هاي روايي موضوع بندي و باب و فصل بندي شده، هستند و علت اصلي اعتبار آن ها اين است كه از اصول اربعمأة كه به ديد ائمه معصومين ـ عليهم السّلام ـ از جمله امام رضا ـ عليه السلام ـ رسيده است اخذ شده اند وعين همان روايات به صورت دسته بندي شده و با ذكر سند در كتب اربعه منعكس شده اند و موجود مي باشند.

امتياز ديگر كتب اربعه اين است كه غالب روايات آن داراي سند صحيح و يا لااقل ممدوح و موثق باشند و حتي بعضي اخباري ها كه تمام آن را صحيح مي دانند. در هر روايت تمام راويان آن يا تمام آنها عادل و امامي اند، و يا بعضي افراد موثق و يا ممدوح هستند مرحوم صدوق در اوّل من لا يحضره الفقيه مي فرمايد: بيني و بين الله رواياتي را در اينجا نقل مي كنم كه بدان ها عمل مي كنم.[7]  

 

[1]. محمد بن الحسن الحر العاملي، وسائل الشيعه، بيروت، داراحياء التراث العربي، چاپ چهارم، 1391ق، ج1، ص.

[2]. طباطبايي، سيد محمد حسين، شيعه در اسلام، قم، دارالتبليغ اسلامي، 1348ش، ص11، پاورقي.

[3]. وسائل الشيعه، همان.

[4]. پيشوايي، مهدي، سيره پيشوايان، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، چاپ دوم، 1374ش، ص332ـ333.

[5]. وسائل الشيعه، همان، ج1، ص5 به بعد (مقدمه).

[6]. شيخ حسن زين الدين، معالم الدين، قم، مؤسسه مطبوعات دارالعلم، چاپ افست، ص216-217.

[7]. ابي جعفر الصدوق، من لايحضره الفقيه، بيروت، دار الاضواء، چاپ دوّم، 1413ش، ج90.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
10 امرداد 01
بازدید
۵۶
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.