از مرگ و از نابودي مي‎ترسم واقعاً راست مي‎گويم اما نمي‎دانم چكار كنم بنظر شما چكار كنم چرا شما روحانيون از مرگ نمي‎ترسيد؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

از مرگ و از نابودي مي‎ترسم واقعاً راست مي‎گويم اما نمي‎دانم چكار كنم بنظر شما چكار كنم چرا شما روحانيون از مرگ نمي‎ترسيد؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

خواهر گرامي از آنجا كه ميزان ترس مدت آن و علائم، نشانگان و حالات خود را مطرح نفرموديد، ما نمي‎توانيم به طور دقيق، جزئي و مطابق با شرائط شما راهكار ارائه دهيم گر چه در صورت شديد بودن ترس به علت محدوديتهاي پاسخ مكاتبه‎اي ما پرسشگران محترم را به مشاوره‎هاي حضوري ارجاع مي‎دهيم با اين حال مطالبي كلي، مختصر و در عين حال مفيد ارائه مي‎گردد.

حقيقت مرگ

مرگ از ديدگاه اسلام، نيستي و نابودي نيست بلكه انتقال از عالمي به عالم ديگر است زيرا يكي از اصول حاكم بر وجود، آن است كه هر موجودي پس از آن كه پا به عرصه وجود گذاشت، ديگر معدوم نمي‎گردد به اين معنا كه از صفحه وجود برچيده شده و نابود گردد. آنچه كه به نظر ما معدوم شدن مي‎آيد در واقع صورت عوض كردن است نه آن معدوم و نابود شود. انسان دو بعد دارد: 1. روح 2. بدن كه هنگام مرگ روح و بدن از يكديگر جدا مي‎شوند؛ بدن در همين عالم ماده مي‎ماند و صورت عوض كرده و تبديل به خاك مي‎شود و روح به دستور خداوند متعال تمام كمال قبض مي‎شود و به موطن اصلي خود بر مي‎گردند.

قرآن كريم از مرگ با عنوان «توفّي» ياد كرده است. اين واژه در لغت، معناي گرفتن چيزي به طور تمام و كمال است: «خداوند متعال روح مردم را هنگام مرگشان به تمامي باز مي‎ستاند و نيز روحي كه در موقع خوابش نمرده است مي‎گيرد. سپس آن نفسي كه خدا مرگ را بر او واجب كرده، نگه مي‎دارد و آن ديگر نفس‎ها را تا هنگامي معين (به سوي زندگي دنيا) باز پس مي‎فرستد».[1] بنابراين مرگ بازگشت به موطن اصلي و صعود و عروج روح است؛ نه نابودي و نيستي

علت ترس از مرگ

بسيار از انديشمندان دراين زمينه به نكاتي اشاره كرده‎اند ما در اينجا نظر ابن سينا را بيان مي‎كنيم.

در ديدگاه ابن سينا موجبات ترس از مرگ يكي از امور زير است:

1. با مرگ، حقيقت و زندگي ظاهري دنيايي آدمي برچيده مي‎شود.

2. اينكه نمي‎دانيم چه وقت مي‎ميريم.

3. مرگ پديده‎اي ناشناخته است و از آن تجربه‎اي نداريم و برايمان امري مبهم است.

4. تجربه مرگ انفرادي و فردي است نه جمعي.

5. مرگ موجب جدايي انسان از متعلقات و دوستان و خويشاوندان مي‎شود.

6. با رسيدن مرگ، همه آرزوها و آمال بشري بر باد مي‎رود.[2]

ترس مذموم و ممدوح

ترس از مرگ در فرهنگ قرآني و روايي، به اعتبار تفاوت انسان‎ها متفاوت است. امام خميني(ره) افراد را به سه گروه ناقصان، متوسطان و كاملان تقسيم مي‎كند:

1. ناقصان: علت وحشت از مرگ در انسان‎هاي ناقص، اين نكته ظريف است كه انسان به حكم فطرت خود، حب به بقا و ميل به جاودانگي دارد و از فنا، زوال و نيستي متنفر است. از اين رو به عالمي كه به ظاهر عالم حيات است، عشق ورزيده و از عالمي كه به پندار خود عالمي نيست است تنفر دارد بنابراين چنين افرادي چون ايمان به عالم آخرت ندارند از مرگ هراسان و گريزان‎اند. خداوند عقيده اين گروه را چنين بيان مي‎كند: «جز اين زندگاني دنياي ما چيزي نيست مي‎ميريم و زندگاني مي‎كنيم و ديگر برانگيخته نخواهيم شد».[3]

2. متوسطان: اين گروه به دليل غفلت از آخرت و عالم برتر و بالاتر و توجه به امور دنيايي و تلاش در آباداني آنها از مرگ مي‎ترسند. امام صادق ـ عليه السّلام ـ مي‎فرمايند: «روزي مردي به سوي ابوذر آمده و پرسيد: چرا ما از مرگ كراهت داريم؟ ابوذر فرمود: به دليل آنكه شما دنيا را آباد كرده‎ايد و آخرت را خراب، پس كراهت و ترس داريد كه از آباداني به سوي خرابي انتقال يابيد».[4] ريشه اين غفلت، متابعت از خواسته‎هاي نفساني و مخالفت با حضرت حق يا آرزوهاي دراز است.

3. كاملان: انسانهاي كامل و مؤمنان مطمئن از مرگ كراهت ندارند ولي نسبت به آن خوف دارند و خوف آنها از عظمت خداوند متعال است نه مثل وحشت وابستگان به دنياي مادي و دل دادگان به تعلقات آن. دل عاشقان خداوند در هنگام ملاقات با حضرت حق مي‎تپد وحشتناك و ترسناك مي‎گردد ولي اين خوف غير از ترس‎هاي معمولي است. ترس چنين افرادي از طول سفر، توشه كم و بزرگي و عظمت مقصد است.[5] اينان مرگ را مانند زندگي، امتحان بزرگ الهي مي‎دانند چنانكه قرآن كريم مي‎فرمايد: «مرگ و زندگي را پديد آورد تا شما را بيازمايد كه كدامتان نيكو كارتريد[6]» و اينها مي‎ترسند كه از اين آزمون، سربلند بيرون نيايند.[7]با اين توضيحات مشخص شد كه هر ترس از مرگي، بد و منفي و هر خوفي از آن هم خوب و مثبت نيست اگر ترس از مرگ بر اثر غفلت و محدوديت نظر و انديشه به دنياي مادي باشد، وحشتي منفي و نابخردانه است. اما اگر ترس از مرگ، بر اساس خوف از عظمت حق تعالي باشد، ترسي مثبت و از سر شوق و عشق الهي است.

رهايي از ترس مرگ

باتوجه به مطالب گذشته رهايي از ترس براي گروه سوم معنا ندارد زيرا چنين خوفي براي آنها زينت و مايه سعادت است و ما اميدواريم كه ترس شما از اين نوع باشد و از خداوند متعال تكامل ايماني و اخلاقي شما را مسئلت مي‎نماييم. اما گروه اول و دوم بايد توجه داشته باشند كه اولاً نگرش خود را نسبت به مسأله مرگ اصلاح كنند. و ثانياً از ديدگاه اسلام، انسان و اعمال، افكاركردار و اوصافش نقش به سزايي در اين مسأله مهم دارد به نحوي كه سعادت و شقاوت بشر از درون او مي‎جوشد. و در واقع آدمي بايد از خود و كرده‎هايش هراسان باشد. پس هركس طبيب خويش است و با نوع نگرش و عملكرد خود مي‎تواند ترسي از مرگ را كه بر اثر غفلت است را به ترس از مرگي كه رويارويي با خداوند متعال را سخت مي‎بيند، مبدل سازد ترس اول اگر بر جان آدمي سيطره يابد، همين زندگي دنيايي را بر آدمي تيره و تار مي‎سازد اما ترس دوم، موجب تقويت و تهذيب نفس شده و انسان را به انجام دادن اعمال نيك و صالح سوق مي‎دهد. بنابراين بايد با تعويض نگرش خود و تصحيح اعمال خويش، خود را از وحشتي كه از مرگ داريم، نجات دهيم زيرا كسي كه عقايد پاك دارد و اوامر و نواهي الهي را اطاعت مي‎كند، فرشته مرگ براي او آورندة بشارت بهشت و نعيم است. نكته ديگري كه توجه به آن مفيد است كه در روايات آمده است كه هرگاه از مرگ هراسناك شديد استغفار كنيد زيرا بر اثر آن خداوند گناهان شما را مي‎آمرزد و در نتيجه ترس شما كاهش مي‎يابد.

 


[1] . سورة زمر، آية 49.

[2] . ابن سينا، رسائل ، رسالة الشفاء  من خوف الموت، ص340 الي 344.

[3] . سورة مومنون، آية37.

[4] . مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، ج6، ص137، ح42، چاپ بيروت.

[5] . نحج البلاغه، ترجمه اسدالله مبشري، حكمت77، ص323، دفتر نشر فرهنگ اسلامي، چاپ هشتم.

[6] . سورة ملك، آية2.

[7] . امام خميني(ره)، چهل حديث، حديث22، ص358، مؤسسة نشر آثار امام خميني(ره)، 1384.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
22 امرداد 01
بازدید
۷۰
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.