من يکي از دانش آموزان مدرسه تيزهوشان شهر شيراز هستم و سئوالم اينه که چه فرقي ميان غرور و اعتماد به نفس طبق روايات و احاديث است؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

من يکي از دانش آموزان مدرسه تيزهوشان شهر شيراز هستم و سئوالم اينه که چه فرقي ميان غرور و اعتماد به نفس طبق روايات و احاديث است؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

در پاسخ به سئوال دقيق شما نکاتي را بيان مي کنيم:

1. غرور در زبان احاديث يعني فريب و گول خوردن فرد از شيطان و زندگي دنيا. غرور دو رکن دارد.

1.1.  جهل مرکب: يعني اعتقاد قلبي به اين که عمل او خير و صلاح است، در حالي که در واقع چنين نيست.

1.2. بر خلاف آنچه در ظاهر ادعا مي شود، منشأ و انگيزه اصلي فرد نه خير و سعادت، بلکه حبّ شهوات و پيروي از غضب و انتقام جويي است. به عنوان نمونه آنکه، فردي از راه حرام مالي به دست آورد و آن را در راه هاي خير مثل ساختن مسجد و مدرسه و.. مصرف نمايد، به خيال اين که در راه خير و سعادت گام بر مي دارد؛ حال آنکه فريب خورده است.[1]

2. خودپرستي، خودستايي، خودفراموشي، خودنمايي، خودبيني، تکبر (خودبرتر بيني در مقايسه با ديگران و...) و عجب (خودپسندي و خودشيفتگي)، غفلت و غرور از صفات رذيله اخلاقي هستند که ريشه در خودخواهي دارند.

3. اعتماد به نفس اگر از نگاه برخي از مکاتب روان شناسي که ديدي غير الهي دارند، تفسير شود، مقابل توکل به خدا،  ... و اعتماد به اوست، در اين تفسير انسان، فقط به نيروها و توانمندي هاي خويش متکي است و خود را يگانه عامل کاميابي در زندگي فردي و اجتماعي اش مي داند. اين نگرش بي ترديد مي تواند سبب بسياري از رذايل اخلاقي مثل تکبر و خود پسندي شود ولي اگراعتماد به نفس از ديدگاه دين و روان شناسي ديني تفسير شود منافاتي با اخلاقي زيستن و مقابله با صفات رذيله ندارد. از اين ديدگاه يکي از امتيازات انسان ديندار اين است که «قدرت خويشتن داري» در برابر «شهوات» و «غضب» خود را دارد. اين قدرت سبب مي شود که فرد متواضع و فروتن هم باشد. البته همين فرد لازم است از همين قدرت خود کمک گيرد و در مقابل دشمن، خشم مقدس خود را نشان دهد، خود را کوچک و خوار نمي شمارد و در برابر اميال دنيوي مقاومت کند و قناعت به خرج دهد. فرد ديندار تلاش مي کند تا: 1. نيروها و قوه هاي ذهني، عاطفي، اجتماعي و معنوي خود را شکوفا کند. 2. آنها را در سمت و سوي اهداف عالي انساني خود به کار گيرد.

بنابراين اعتماد به نفس اگر سبب توکل به خدا، رشد اخلاقي و تربيتي در ابعاد زندگي فردي و اجتماعي شود مفيد و مورد تأييد دين است.[2]

4. آنچه در روايات مورد نکوهش است نوعي خاص از اعتماد به نفس است که انسان در اثر وسوسه نفس و شيطان خود را به کلي از خدا بي نياز بداند حضرت علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: اين اعتماد به نفس از بزرگترين دام هاي شيطان است.[3]

«الثقة بالنفس من اوثق فرس الشيطان اياک و الثقة بنفسک فانّ ذلک من اکبر مصائد الشيطان».[4]

5. در اعتماد به نفس مثبت، فرد از خود آگاهي بالايي برخوردار است خود شناسي اي که خود سبب خداشناسي او مي شود، شخصي از سستي و تنبلي گريزان است، همت بالايي دارد، خلاق است در مشکلات، گناهان و بر اطاعت خدا خويشتنداري مي کند، فعال و کوشا است، عزت را از خدا مي طلبد، براي رسيدن به کاميابي و موفقيت حقي را زير پا نمي گذارد و به طور کلي در همه امور خود به خدا اعتماد مي کند او هر چه دارد را از خدا مي داند. و... اينجا فرد اولا و بالذات توانايي ها را به خدا نسبت مي دهد و ثانيا و بالعرض به خود، ولي در اعتماد به نفس منفي فرد اولا و بالذات خود را مرکز توانايي ها مي داند.

نکته: فهم بيشتر اين مطلب فرع بر درک واقع از توکل به خدا است.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ خلاصه معراج السعاده، شيخ عباس قمي، موسسه در راه حق.

2ـ توکل به خدا، محمد صادق شجاعي، نشر، مرکز انتشارات موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره).

3ـ راهيان کوي دوست شرح حديث معراج، محمد تقي مصباح يزدي، مرکز انتشارات، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره).

 


[1]. برگرفته از: آذربايجاني، مسعود، اخلاق اسلامي، قم، دفتر نشر معارف، چاپ چهل و يکم، 1385ش، ص104 و 105.

[2]. ر.ک: شجاعي، محمد صادق، توکل به خدا، قم، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره)، چاپ دوم، 1385ش، ص51.

[3]. آمدي، غرر الحکم و دررالحکم، تهران، انتشارات دانشگاه، 1372ش، ج2، ص229.

[4]. قمي، شيخ عباس، خلاصه معراج السعاده، موسسه در راه حق، 1370ش، ص216.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
22 امرداد 01
بازدید
۵۴
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.