برنامه ريزي درسي ميكنم اما در عمل نميتوانم، در كلاس درس تمركز ندارم و حواسم پرت ميشود، براي اينكه در اوج نااميدي اميدمان به خدا باشد، چه كنم؟
برنامه ريزي درسي ميكنم اما در عمل نميتوانم، در كلاس درس تمركز ندارم و حواسم پرت ميشود، براي اينكه در اوج نااميدي اميدمان به خدا باشد، چه كنم؟
پرسش
پاسخ
مقدمه
زميني كه قرار است تبديل به ساختمان شود، براي نقشه كشي و نيز ساختن آن به افرادي مراجعه ميشود كه تخصص دارند؛ يعني افرادي هستند كه مهارت لازم در اين كار را دارند. ما هم كه قصد آباد كردن سرزمين وجودمان را داريم، بايد از يك سري مهارتهاي زندگي در همة امور مورد نياز اطلاع داشته باشيم. مهارت برخورد با مسائل مختلف و نيز خاصِ يك مورد. عوامل مختلفي دست به دست هم ميدهند و موجب بروز و ايجاد مشكلاتي در زندگي ما ميشود و با آموختن مهارت آن ميتوان به جنگ با مانع ايجاد شده رفت و آرامش را به خود هديه نماييم.
در زمينه مسائل درسي و نيز امور اعتقادي و اخلاقي هم چنين است. با متدها و روشهاي تحصيل موفق آشنا ميشويم و در زندگي علمي خود عملي ميكنيم؛ مثل مورد برنامه ريزي و تمركز در كلاس درس و نيز توكل و اميد به خداوند.[1]
برنامه ريزي: همة دانش آموزان و مخصوصاً شما كه كلاس سوّم متوسطه هستيد و كم كم به زمان كنكور نزديك ميشويد از هم اكنون بايد يك برنامه ريزي دقيق و صحيح و معقول (قابل اجرا) داشته باشيد. براي داشتن يك برنامه خوب بايد نكاتي را رعايت نماييد:[2]
1. برنامة معقول: قدم اول برنامه ريزي با ديد معقول و واقع بينانه ميباشد. مشكل خيلي از افراد كه برنامه ريزي ميكنند و عمل نميكنند يا فقط 2ـ3 روز اجرا ميشود، استفاده از يك برنامة كلي آرماني و ايدهآل است. در صورتي كه چنين برنامهاي صحيح نيست. بايد توان خود را سنجيد و بعد برنامه ريزي كرد؛ به عبارت ديگر بايد داراييهاي خود را ديد؛ مثل زمان، مواد درسي و ليست كارهايي كه انجام بايد بشود و ظرفيت و توان انجام آن توسط فرد و بعد آن را اجرا كرد. (اهداف كوتاه مدت براي اهداف خود در نظر بگيريد؛ مثلاً به جاي يك فصل ابتدا بگوئيد اين چند صفحه را ميخوانم.) نميتوان مقدار زيادي تكليف رديف كنيم و بعد بخواهيم در مدت محدودي آن را اجرا كنيم به عنوان مثال يك پروژهاي را كه به طور معمول 8 ساعت طول ميكشد نميتوان در 5ـ4 ساعت انجام داد.
2. توجه به موارد غير منتظره: از مشكلات ديگر برنامه ريزي، توجه به موقعيت كنوني و بيتوجهي به حوادثي است كه به صورت ناگهاني در زندگي به وجود ميآيند و خيلي مواقع اتفاق افتاده كه برنامه ريزي ميكنيم و چندي به خوبي جلو ميرويم، اما يك رويداد دور از انتظار كل برنامة ما را بر هم ميريزد. ميتوان نام اين بخش را انعطاف در برنامه هم گذاشت؛ يعني برنامه ريزي ما قابليت جابجايي و كم و زياد شدن را داشته باشد.
3. تقسيم اوقات: اوقات خود را تقسيم كنيد و بر اساس مقدار نياز به آن زمان اختصاص دهيد. براي دروسي كه نياز به استدلال و تفكر دارند، از زماني استفاده كنيد كه توانايي انجام آن كار ويژه را داريد؛ مثلاً پرداختن به دروس فكري و استدلالي در اوّل وقت و صبح زود و ... براي دروس حفظي بقيه روز.
4. در صورت امكان مطالب مشابه را با هم نخوانيد. چرا كه موجب مزاحمت مطالب در يكديگر و اشتباه در فهم ميشود.
5. از ورزش براي تقويت اراده كمك بگيريد و با افراد جدي دوست شويد.
6. برنامه خود را مكتوب كنيد تا نقاط قوت و ضعف را بهتر بشناسيد.
تمركز حواس3: عواملي كه موجب افكار پراكنده ميشود، فقط به محيط كلاس و درس منحصر نميشود، بلكه به محيط داخلي هر فرد مثل سلامت جسم و روان و محيط خانوادگي و محيط اجتماعي، بستگي دارد. هر كسي با توجه به شناختي كه از خود و اطرافيانش دارد، بايد بررسي كند تا دريابد چه مواردي حواس او را مشوش و پراكنده ميكند. آيا بيماري جسمي دارد؟ آيا بر سر كلاس گرسنه يا تشنه است؟ آيا مشكلات خانواده فكر او را مشغول كرده؟ و ... .
1. حواس پرتي دروني يا بيروني: بايد به خود توجه كنيد. آيا افكار و انديشههايي كه با مقصود يادگيري شما در تعارض هستند دروني است؟ مثل نگراني از چيزي، بيماري خاصي، تخيلات بي اساس و ... اينها را بايد كشف كرد، از گسترش آن جلوگيري كرد و سركلاس با دقت به سخنان استاد گوش داد.
موانع تمركز میتواند بيروني هم باشد؛ مثل سر و صدا و نور كم يا زياد و گرما يا سرما و ... يا نوع پوشش خود و حتي معلّم و نوع پوشش وي.ـ همراه داشتن يك كاغذ و نوشتن آن چه مزاحم تمركز است، راه خوبي براي شناسايي و سپس از بين بردن عوامل حواسپرتي است.
2. براي تمركز بيشتر در كلاس درس، پيشنهادهايي شده است كه بكار بستن آنها سودمند ميباشند:
ـ پيش مطالعه قبل از ورود به كلاس؛ چرا كه زماني فرد مطالعه كرده، ابهامات و سؤالاتي در ذهن دارد كه چون با سؤال به كلاس آمده با شوق و انگيزه و نيز توجه و دقت به سخنان استاد گوش ميدهد.
ـ خلاصه نكات مهم را در كلاس يادداشت كنيد.
نكته: مواردي كه ذكر گرديد در كاهش پراكندگي فكر تأثير دارند، اما بايد توجه داشته باشيم كه فكر انسان خاصيتي دارد كه دائم در جولان و حركت است و مثل گنجشك از اين شاخه به آن شاخه ميپرد؛ يعني مقداري از تمركز نداشتن طبيعي است، امّا ميتوان با تمرين اختيار افكار پراكنده را در دست گرفت.
اميد و نااميدي:
معمولاً انسان موقعي از همة اسباب و علل مادي و اطرافيان خود قطع اميد ميكند و خود را در يك بن بست ميبيند، اظهار عجز و ناتواني ميكند و آن جاست كه دست به درگاه خداوند دراز ميكند و كمك ميطلبد و اين راهي است كه بيشتر مردم ميروند، امّا راه اشتباهي است. اگر مسير خود را عوض كنيم به اين درد و بلا گرفتار نميشويم. يعني موقعي ما اعتقاد راسخ پيدا كنيم كه غير از خدا هيچ كس قدرت بر هيچ كاري ندارد و تا عنايت و لطف و رحمت او نباشد، هيچ فردي از بندگان كوچكترين گرهي را نميتواند باز كند؛4 از همان ابتدا از خداوند ياري ميطلبيم و نااميدي براي ما به وجود نميآيد. ميدانيم او ميداند و ميبيند و نيز قادر است و چه پشتيباني از او بهتر كه هم ميداند و هم ميتواند. بنابراين بايد از غير خدا اميد بريد و اعتقاد خود را نسبت به خداوند قويتر كرد.
چگونه؟ سعي كنيم با اندكي تأمل در خود و خدا، ايمان و اعتقادمان را تقويت كنيم. خداوند ما را از نيستي به هستي آورده و در صلب پدر و رحم مادر پرورش داده و نيز خداوند تعهد داده كه روزي بندگان را ميرساند5 (چه رزق و روزي مادي و چه علمي و چه معنوي) و لحظهاي از توجه و عنايت به ما غافل نيست6. بنا بر آن چه گفته شد ميتوان گفت:7
در مواقعي كه انسان با مشكلاتي مواجه ميشود، بايد به خود توجه كنيد و با تفكر در اين موضوع دريابد كه خودش كه توانايي حل مشكل را ندارد، ديگران هم مثل خودش ميباشند و كاري از دستشان برنميآيد؛ بنابراين بايد نيروي غالب بر همة نيروهاي مادي و ظاهري و وجودي، عالم، آگاه و نيز قادر بر انجام هر كاري باشد تا در گرفتاريها و نيز غير آن، انسان متوجه او شود و از او كمك بخواهد و با شناخت او و نزديك شدن به او هم احساس آرامش نمايد و هم كمك بخواهد توجه به موارد زير راهگشاست.
- توجه به نعمتهاي الهي و خالق آنها و تفكر مداوم در اين مورد، معرفت انسان را بيشتر ميكند. اصلاً انسان به صورت فطري موقعي كه حتي يك فرد عادي مثل خودش به او احساسي كرد، از وي تشكر ميكند و وقتي با اين همه نعمت مواجه شد كه از جانب خداوند است، ناخودآگاه سر به سجدة شكر ميگذارد.
- توجه به عجز و ناتواني خود و ديگران: در موارد عادي و مخصوصاً در بحرانها، انسان به خود توجه ميكند و ميبيند از خودش كاري ساخته نيست. ديگران هم مثل خودش ميباشند بنابراين از اين عجز و ناتواني به سوي قدرت مطلق (خداوند رحمان) روي ميآورد.
- با توجه به مورد 1 و 2 به اين نتيجه ميرسيم كه تنها بايد به خدا اميد داشته باشيم و در دل، اميد واقعيمان به او باشد؛ زيرا اوست كه زمام همة علل و اسباب را در اختيار دارد.
- به خداوند حسن ظن داشته باشيم كه خداوند آگاه است و قادر است و به ما در هر شرايطي كمك ميكند.
- داشتن اهداف عالي و بلند مرتبه و فوق مادي. نااميدي، از نرسيدن به هدف يا تصور آن به وجود ميآيد. هر چه هدفمان در زندگي رفيع و بلند مرتبه باشد، دست تغيير و تحول مادي به آنها نميرسد و در نتيجه نااميدي كمتر به ما روي ميآورد.
- به آن چه الآن داريم فكر كنيم و توجه نماييم؛ نه گذشته و نه آينده، چرا كه گذشته تمام شد و ديگر نميآيد و آينده هم هنوز نيامده است. وقتي به اين موقعيت كنوني خود توجه كنيم، با تمام سعي و تلاش، خود را بر حل مشكلات ياري ميدهيم.
- هيچ از شكست نترسيد كه شكست پل پيروزي است و تجربة شما هم يكي از تجاربي بوده كه به نتيجة مثبت منجر نشده است. بايد با اين ديد به شكست نگاه كنيم كه ما يك كاري را تجربه كرديم، ولي اين تجربه به راه صحيح و نتيجه مطلوبي منتهي نشد.
نكته: نگذاريد مشكلات مثل كلاف سر در گم شوند. اول مشكلات را روي كاغذ بنويسيد و آنها را از هم جدا كنيد و سپس براي هر كدام با متخصص آن امر مشورت كنيد و در آن زمينه مطالعه كنيد. گم شدن در مشكلات علاوه بر حل نشدن باعث اضطراب و استرس ميشود.
[1] . معرفي كتاب: در مورد موفقيت و درس و زندگي به اين كتاب مراجعه نماييد: اسرار موفقيت در درس و امتحانات و زندگي، واحد تحقيقاتي شركت گل نرگس، قم: شميم گل نرگس، پنجم، 1383
[2] . روشهاي يادگيري و مطالعه، سيف، علي اكبر ، تهران: نشر دوران، اوّل، 1376 صص7 و 256
3 . سيف، علي اكبر، همان، ص3 و 252
4 . دروس اخلاق اسلامي، جزايري (آل غفور)، سيد محمد علي، مركز مطالعات و تحقيقات حوزه علميه، انتشارات مركز مديريت حوزة علميه قم، ص263
5 . همان ص266
6 . در اين زمينه مراجعه كنيد به: درسهاي اخلاق آيت ا... مشكيني، ترجمة فيض، علي رضا، قم: ناشر: مترجم، اوّل، 1376
7 . اخلاق موفقيت در زندگي، عرفاني فر، داريوش، قم: خرّم، اوّل، 1378 صص107-103
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 8 امرداد 01
- بازدید
- ۷۳
برنامه ريزي درسي ميكنم اما در عمل نميتوانم، در كلاس درس تمركز ندارم و حواسم پرت ميشود، براي اينكه در اوج نااميدي اميدمان به خدا باشد، چه كنم؟
- نشان کردن
پرسش
برنامه ريزي درسي ميكنم اما در عمل نميتوانم، در كلاس درس تمركز ندارم و حواسم پرت ميشود، براي اينكه در اوج نااميدي اميدمان به خدا باشد، چه كنم؟
پاسخ
مقدمه
زميني كه قرار است تبديل به ساختمان شود، براي نقشه كشي و نيز ساختن آن به افرادي مراجعه ميشود كه تخصص دارند؛ يعني افرادي هستند كه مهارت لازم در اين كار را دارند. ما هم كه قصد آباد كردن سرزمين وجودمان را داريم، بايد از يك سري مهارتهاي زندگي در همة امور مورد نياز اطلاع داشته باشيم. مهارت برخورد با مسائل مختلف و نيز خاصِ يك مورد. عوامل مختلفي دست به دست هم ميدهند و موجب بروز و ايجاد مشكلاتي در زندگي ما ميشود و با آموختن مهارت آن ميتوان به جنگ با مانع ايجاد شده رفت و آرامش را به خود هديه نماييم.
در زمينه مسائل درسي و نيز امور اعتقادي و اخلاقي هم چنين است. با متدها و روشهاي تحصيل موفق آشنا ميشويم و در زندگي علمي خود عملي ميكنيم؛ مثل مورد برنامه ريزي و تمركز در كلاس درس و نيز توكل و اميد به خداوند.[1]
برنامه ريزي: همة دانش آموزان و مخصوصاً شما كه كلاس سوّم متوسطه هستيد و كم كم به زمان كنكور نزديك ميشويد از هم اكنون بايد يك برنامه ريزي دقيق و صحيح و معقول (قابل اجرا) داشته باشيد. براي داشتن يك برنامه خوب بايد نكاتي را رعايت نماييد:[2]
1. برنامة معقول: قدم اول برنامه ريزي با ديد معقول و واقع بينانه ميباشد. مشكل خيلي از افراد كه برنامه ريزي ميكنند و عمل نميكنند يا فقط 2ـ3 روز اجرا ميشود، استفاده از يك برنامة كلي آرماني و ايدهآل است. در صورتي كه چنين برنامهاي صحيح نيست. بايد توان خود را سنجيد و بعد برنامه ريزي كرد؛ به عبارت ديگر بايد داراييهاي خود را ديد؛ مثل زمان، مواد درسي و ليست كارهايي كه انجام بايد بشود و ظرفيت و توان انجام آن توسط فرد و بعد آن را اجرا كرد. (اهداف كوتاه مدت براي اهداف خود در نظر بگيريد؛ مثلاً به جاي يك فصل ابتدا بگوئيد اين چند صفحه را ميخوانم.) نميتوان مقدار زيادي تكليف رديف كنيم و بعد بخواهيم در مدت محدودي آن را اجرا كنيم به عنوان مثال يك پروژهاي را كه به طور معمول 8 ساعت طول ميكشد نميتوان در 5ـ4 ساعت انجام داد.
2. توجه به موارد غير منتظره: از مشكلات ديگر برنامه ريزي، توجه به موقعيت كنوني و بيتوجهي به حوادثي است كه به صورت ناگهاني در زندگي به وجود ميآيند و خيلي مواقع اتفاق افتاده كه برنامه ريزي ميكنيم و چندي به خوبي جلو ميرويم، اما يك رويداد دور از انتظار كل برنامة ما را بر هم ميريزد. ميتوان نام اين بخش را انعطاف در برنامه هم گذاشت؛ يعني برنامه ريزي ما قابليت جابجايي و كم و زياد شدن را داشته باشد.
3. تقسيم اوقات: اوقات خود را تقسيم كنيد و بر اساس مقدار نياز به آن زمان اختصاص دهيد. براي دروسي كه نياز به استدلال و تفكر دارند، از زماني استفاده كنيد كه توانايي انجام آن كار ويژه را داريد؛ مثلاً پرداختن به دروس فكري و استدلالي در اوّل وقت و صبح زود و ... براي دروس حفظي بقيه روز.
4. در صورت امكان مطالب مشابه را با هم نخوانيد. چرا كه موجب مزاحمت مطالب در يكديگر و اشتباه در فهم ميشود.
5. از ورزش براي تقويت اراده كمك بگيريد و با افراد جدي دوست شويد.
6. برنامه خود را مكتوب كنيد تا نقاط قوت و ضعف را بهتر بشناسيد.
تمركز حواس3: عواملي كه موجب افكار پراكنده ميشود، فقط به محيط كلاس و درس منحصر نميشود، بلكه به محيط داخلي هر فرد مثل سلامت جسم و روان و محيط خانوادگي و محيط اجتماعي، بستگي دارد. هر كسي با توجه به شناختي كه از خود و اطرافيانش دارد، بايد بررسي كند تا دريابد چه مواردي حواس او را مشوش و پراكنده ميكند. آيا بيماري جسمي دارد؟ آيا بر سر كلاس گرسنه يا تشنه است؟ آيا مشكلات خانواده فكر او را مشغول كرده؟ و ... .
1. حواس پرتي دروني يا بيروني: بايد به خود توجه كنيد. آيا افكار و انديشههايي كه با مقصود يادگيري شما در تعارض هستند دروني است؟ مثل نگراني از چيزي، بيماري خاصي، تخيلات بي اساس و ... اينها را بايد كشف كرد، از گسترش آن جلوگيري كرد و سركلاس با دقت به سخنان استاد گوش داد.
موانع تمركز میتواند بيروني هم باشد؛ مثل سر و صدا و نور كم يا زياد و گرما يا سرما و ... يا نوع پوشش خود و حتي معلّم و نوع پوشش وي.ـ همراه داشتن يك كاغذ و نوشتن آن چه مزاحم تمركز است، راه خوبي براي شناسايي و سپس از بين بردن عوامل حواسپرتي است.
2. براي تمركز بيشتر در كلاس درس، پيشنهادهايي شده است كه بكار بستن آنها سودمند ميباشند:
ـ پيش مطالعه قبل از ورود به كلاس؛ چرا كه زماني فرد مطالعه كرده، ابهامات و سؤالاتي در ذهن دارد كه چون با سؤال به كلاس آمده با شوق و انگيزه و نيز توجه و دقت به سخنان استاد گوش ميدهد.
ـ خلاصه نكات مهم را در كلاس يادداشت كنيد.
نكته: مواردي كه ذكر گرديد در كاهش پراكندگي فكر تأثير دارند، اما بايد توجه داشته باشيم كه فكر انسان خاصيتي دارد كه دائم در جولان و حركت است و مثل گنجشك از اين شاخه به آن شاخه ميپرد؛ يعني مقداري از تمركز نداشتن طبيعي است، امّا ميتوان با تمرين اختيار افكار پراكنده را در دست گرفت.
اميد و نااميدي:
معمولاً انسان موقعي از همة اسباب و علل مادي و اطرافيان خود قطع اميد ميكند و خود را در يك بن بست ميبيند، اظهار عجز و ناتواني ميكند و آن جاست كه دست به درگاه خداوند دراز ميكند و كمك ميطلبد و اين راهي است كه بيشتر مردم ميروند، امّا راه اشتباهي است. اگر مسير خود را عوض كنيم به اين درد و بلا گرفتار نميشويم. يعني موقعي ما اعتقاد راسخ پيدا كنيم كه غير از خدا هيچ كس قدرت بر هيچ كاري ندارد و تا عنايت و لطف و رحمت او نباشد، هيچ فردي از بندگان كوچكترين گرهي را نميتواند باز كند؛4 از همان ابتدا از خداوند ياري ميطلبيم و نااميدي براي ما به وجود نميآيد. ميدانيم او ميداند و ميبيند و نيز قادر است و چه پشتيباني از او بهتر كه هم ميداند و هم ميتواند. بنابراين بايد از غير خدا اميد بريد و اعتقاد خود را نسبت به خداوند قويتر كرد.
چگونه؟ سعي كنيم با اندكي تأمل در خود و خدا، ايمان و اعتقادمان را تقويت كنيم. خداوند ما را از نيستي به هستي آورده و در صلب پدر و رحم مادر پرورش داده و نيز خداوند تعهد داده كه روزي بندگان را ميرساند5 (چه رزق و روزي مادي و چه علمي و چه معنوي) و لحظهاي از توجه و عنايت به ما غافل نيست6. بنا بر آن چه گفته شد ميتوان گفت:7
در مواقعي كه انسان با مشكلاتي مواجه ميشود، بايد به خود توجه كنيد و با تفكر در اين موضوع دريابد كه خودش كه توانايي حل مشكل را ندارد، ديگران هم مثل خودش ميباشند و كاري از دستشان برنميآيد؛ بنابراين بايد نيروي غالب بر همة نيروهاي مادي و ظاهري و وجودي، عالم، آگاه و نيز قادر بر انجام هر كاري باشد تا در گرفتاريها و نيز غير آن، انسان متوجه او شود و از او كمك بخواهد و با شناخت او و نزديك شدن به او هم احساس آرامش نمايد و هم كمك بخواهد توجه به موارد زير راهگشاست.
- توجه به نعمتهاي الهي و خالق آنها و تفكر مداوم در اين مورد، معرفت انسان را بيشتر ميكند. اصلاً انسان به صورت فطري موقعي كه حتي يك فرد عادي مثل خودش به او احساسي كرد، از وي تشكر ميكند و وقتي با اين همه نعمت مواجه شد كه از جانب خداوند است، ناخودآگاه سر به سجدة شكر ميگذارد.
- توجه به عجز و ناتواني خود و ديگران: در موارد عادي و مخصوصاً در بحرانها، انسان به خود توجه ميكند و ميبيند از خودش كاري ساخته نيست. ديگران هم مثل خودش ميباشند بنابراين از اين عجز و ناتواني به سوي قدرت مطلق (خداوند رحمان) روي ميآورد.
- با توجه به مورد 1 و 2 به اين نتيجه ميرسيم كه تنها بايد به خدا اميد داشته باشيم و در دل، اميد واقعيمان به او باشد؛ زيرا اوست كه زمام همة علل و اسباب را در اختيار دارد.
- به خداوند حسن ظن داشته باشيم كه خداوند آگاه است و قادر است و به ما در هر شرايطي كمك ميكند.
- داشتن اهداف عالي و بلند مرتبه و فوق مادي. نااميدي، از نرسيدن به هدف يا تصور آن به وجود ميآيد. هر چه هدفمان در زندگي رفيع و بلند مرتبه باشد، دست تغيير و تحول مادي به آنها نميرسد و در نتيجه نااميدي كمتر به ما روي ميآورد.
- به آن چه الآن داريم فكر كنيم و توجه نماييم؛ نه گذشته و نه آينده، چرا كه گذشته تمام شد و ديگر نميآيد و آينده هم هنوز نيامده است. وقتي به اين موقعيت كنوني خود توجه كنيم، با تمام سعي و تلاش، خود را بر حل مشكلات ياري ميدهيم.
- هيچ از شكست نترسيد كه شكست پل پيروزي است و تجربة شما هم يكي از تجاربي بوده كه به نتيجة مثبت منجر نشده است. بايد با اين ديد به شكست نگاه كنيم كه ما يك كاري را تجربه كرديم، ولي اين تجربه به راه صحيح و نتيجه مطلوبي منتهي نشد.
نكته: نگذاريد مشكلات مثل كلاف سر در گم شوند. اول مشكلات را روي كاغذ بنويسيد و آنها را از هم جدا كنيد و سپس براي هر كدام با متخصص آن امر مشورت كنيد و در آن زمينه مطالعه كنيد. گم شدن در مشكلات علاوه بر حل نشدن باعث اضطراب و استرس ميشود.
[1] . معرفي كتاب: در مورد موفقيت و درس و زندگي به اين كتاب مراجعه نماييد: اسرار موفقيت در درس و امتحانات و زندگي، واحد تحقيقاتي شركت گل نرگس، قم: شميم گل نرگس، پنجم، 1383
[2] . روشهاي يادگيري و مطالعه، سيف، علي اكبر ، تهران: نشر دوران، اوّل، 1376 صص7 و 256
3 . سيف، علي اكبر، همان، ص3 و 252
4 . دروس اخلاق اسلامي، جزايري (آل غفور)، سيد محمد علي، مركز مطالعات و تحقيقات حوزه علميه، انتشارات مركز مديريت حوزة علميه قم، ص263
5 . همان ص266
6 . در اين زمينه مراجعه كنيد به: درسهاي اخلاق آيت ا... مشكيني، ترجمة فيض، علي رضا، قم: ناشر: مترجم، اوّل، 1376
7 . اخلاق موفقيت در زندگي، عرفاني فر، داريوش، قم: خرّم، اوّل، 1378 صص107-103
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 8 امرداد 01
- بازدید
- ۷۳
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.