چه کنيم تا فرزند 7 ساله را به درس و مشق علاقمند کنيم؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

چه کنيم تا فرزند 7 ساله را به درس و مشق علاقمند کنيم؟
پاسخ کارشناسی

پاسخ

کودکان به طور طبيعي نسبت به يادگير مشتاق هستند. اما رفتار والدين مي‌توانند اين اشتياق را تضعيف يا تقويت کنند.

اقدامات تضعيف کننده انگيزه
1ـ اجبار به تحصيل: اگر والدين با خشم، تهديد و تروشرويي کودک را به تحصيل وادار کنند، با خشونت از او بخواهند که به مدرسه برود يا تکاليف خود را انجام دهد، در اين صورت انگيزه کودک تضعيف مي‌شود. چون ترشرويي والدين با تحصيل تداعي مي‌شود. همانطور که تهديد و ترشرويي نفرت آور است درس خواندن نيز اينگونه مي‌شود.
2ـ انتقاد و سرزنش: اگر کودک به تحصيل توجه ندارد، اما والدين مدام او را به خاطر اين کار سرزنش مي‌کنند. مثلا به او مي‌گويند که او در آينده به هيچ جايي نخواهد رسيد و کسي نخواهد شد. اين برخوردها نه تنها انگيزه او تحريک نخواهد کرد، بلکه روحيه و اشتياق او را خراب مي‌کند.
3ـ تنش‌هاي خانوادگي: اگر والدين بين خود مسأله دارند و در حضور کودک به مشاجره مي‌پردازند، روحيه و انگيزه کودک خراب مي‌شود.
4ـ تنبيه: تنبيه کردن کودک به خاطر مدرسه يا تکاليف درسي اثر مخرب بر روي انگيزه او دارد. خصوصا اگر تنبيه جنبه بدني داشته باشد.

اصول اساسي تقويت انگيزه تحصيلي
1ـ تشويق و ترغيب
تشويق و ترغيب در هر کسي تأثير مثبت دارد اما در مورد کودکان تشويق و ترغيب يک اصل بسيار اساسي براي تقويت انگيزه است. لذا شما که مي‌خواهيد کودک‌تان را به تحصيل علاقه مند کنيد، با استفاده از روش‌هاي مختلف او را تشويق و ترغيب نماييد. به عنوان مثال هر تکليفي که او انجام مي‌دهد او را تحسين کنيد، آفرين بگوييد، نوازش کنيد، به کارهاي او توجه کنيد، برايش جايزه بخريد، حتي خريدهاي عادي را مي‌توانيد به درس خواندن او مرتبط سازيد. تلاش‎هاي فرزندتان را به طور مستمر تحسين كنيد. تشويق نمودن را فقط براي گرفتن نمره بيست در امتحان، ذخيره نكنيد. بلكه فرزندتان را هر روز براي تلاش‎ها و فعاليت‎هايش تشويق كنيد. تشويق مي‎تواند به شيوه‎هاي مختلف انجام شود. حتي گفتن يک «آفرين» مي‌تواند اثر تشويقي قابل توجهي داشته باشد.
2ـ احساس شايستگي
يکي از اصول انگيزه آن است که کودک احساس کند، براي خود کسي است و مي‌تواند از عهده کار خود بر آيد. براي اينکه فرزند شما احساس شايستگي کند، نقاط و ويژگي‎هاي مثبت او را برجسته كنيد. براي آنكه تكاليف خود را به موقع انجام نمي‎دهد هرگز او را سرزنش نكنيد بلكه به جاي آن يكي ديگر از رفتارهاي مطلوب وي را تحسين نماييد. اگر نقاشي‎اش خوب است بگوييد: فرزندم! چه نقاشي قشنگي كشيده‎اي» كتابهايت را چقدر مرتب و تميز نگه داشته‎اي و...» و دهها و بلكه صدها موردي كه مي‎توانيد به خاطر آن ويژگي‎هاي فرزندتان را تشويق نماييد. فرزند شما با شنيدن اين كلمات دلنشين، احساس خوشايندي پيدا مي‎كند، او تشنة چنين مهر و توجهي است. و به اين كلمات تأييد گرانه و محبت آميز نياز دارد. وقتي ارتباطي برقرار شد و شما مدتي پيرامون ويژگي‎هاي مثبت فرزندتان سخن گفتيد، فرزند شما متوجه مي‎شود و سعي مي‎كند همه رفتارهايش را اصلاح نموده و طبق نظر و خواست شما رفتار نمايد تا از هر جهت مورد تأييد و تمجيد شما واقع شود.
3ـ افزايش تجربه موفقيت
بخشي از انگيزه انسان ناشي از اين است که انسان احساس کند مي‌تواند موفق شود. اما اگر کسي احساس کند که به نتيجه نمي‌رسد، آن وقت با خود مي‌گويد تلاش فايده ندارد لذا دلسرد شده و انگيزه‌اش پايين مي‌آيد. فرد زماني احساس موفقيت مي‌کند و توانايي موفق شدن را در خود مي‌بيند که قبلا موفقيت‌هاي زيادي را تجربه کرده باشد. براي اينکه چنين وضعيتي در کودک شما به وجود بيايد، شما تکاليف و کارهايي را به کودک واگذار کنيد که مي‌تواند از عهده آن برآيد. وقتي کودک آن را انجام داد احساس موفقيت مي‌کند و براي موفقيت‌هاي بعدي انگيزه پيدا مي‌کند.
4ـ هدفمند کردن کودک
هدف جزء جدانشدني انگيزه است. در واقع انگيزه تمايل رسيدن به هدف است. اگر هدف در نظر فرد ارزشمند باشد و احتمال رسيدن به آن هم وجود داشته باشد، فرد انگيزه قوي براي رسيدن به آن خواهد داشت. براي اينکه کودک شما با انگيزه شود، به او کمک کنيد که هدف‌هاي زندگي خود را انتخاب کند و درس خواندن را راهي براي رسيدن به آن اهداف بداند. اگر مي‌خواهيد درس خواندن هدف او باشد، بايد ارزشمندي آن براي کودک ثابت گردد تا براي انجام آن اشتياق و انگيزه پيدا کند. لذا شما آثار درس خواندن و فوائد او را به زبان کودکي برايش توضيح دهيد تا به درس خواندن علاقه‌مند گردد.
5ـ تحريک حس کنجکاوي
کودکان در اصل مشتاق دانستن چيزهاي تازه است. اما اگر درس خواندن راهي براي يادگرفتن چيزهاي تازه و ارضاي حس کنجکاوي قلمداد گردد، کودک به درس خواندن علاقه مند مي‌گردد. شما سعي کنيد سؤالات کودک را به درس او مرتبط سازيد و به او تفهيم کنيد که بسياري از ندانسته‌هاي او در مورد جهان با درس خواندن برطرف مي‌گردد. اگر فرزند شما نسبت به دانستن مطالب درسي کنجکاو شود، انگيزه‌اش افزايش مي‌يابد.
6ـ  برآورده کردن نيازها
توجه داشته باشيد كه درس خواندن فقط بخشي از برنامه زندگي است، به خصوص براي كودكان كه از نظر شناختي به مرحلة كافي از رشد نرسيده‎اند. بنابراين نبايد «درس خواندن» را محور اصلي قرار دهيد و براي اينكه فرزندتان به درس علاقمند شود، تمامي خواسته‎ها و نيازهاي او را ناديده بگيريد. بلکه آن ها را شناسايي و به خوبي برآورده کنيد.[1] فرزند شما به تفريح و بازي هم نياز دارد. اگر شما ديگر نيازهاي فرزندتان را ناديده گرفته و فقط توجه شما به اين باشد كه وي خوب درس بخواند، اين كار بسيار نادرستي خواهد بود. نيازهاي عاطفي فرزند شما مهمتر از هر نياز ديگري است. بنابراين محور اصلي، ارضاي نيازهاي عاطفي فرزند شما است.[2] اگر هم مي‎خواهيد اهداف ديگري را دنبال كنيد؛ بايد از طريق ارضاي نيازهاي عاطفي و ايجاد روابط صميمي با فرزندتان باشد.
7ـ برخورد مناسب با کودک در انجام تکاليف درسي
1. تكليف درسي بايد در محيط مطالعه مناسب انجام شود.
فرزند شما براي انجام موفقيت آميز تكليف درسي و علاقند شدن به مطالعه و درس بايد داراي محيط آرام باشد. او نمي‎تواند تكاليف خود را در محيط آشفته، جلوي تلويزيون يا هنگام صبحبت شما با تلفن، انجام دهد. به وجود آوردن محل مطالعه مناسب، كار مشكلي نيست. فرزند شما براي انجام تكاليف درسي خود به فضاي وسيع نياز ندارد، آنچه وي بدان نياز دارد، يك محل راحت، آرام و داراي نور كافي است كه در آن تمام لوازم در دسترس قرار داشته باشد. وقتي اين گونه محيط فراهم باشد نگرش وي در مورد تكليف درسي تغيير خواهد كرد و نسبت به درس و مشق علاقه مند خواهد شد.
2. تكليف درسي بايد به موقع انجام شود.
كودكان اغلب در مورد زمان انجام تكليف درسي جر و بحث مي‎كنند و سعي مي‎كنند تا حدّ امكان آن را به تأخير اندازند تا اينكه وقت خواب فرا رسد، والدين آنها را مجبور مي‎كنند كه هر چه زودتر تكاليف خود را به اتمام برسانند. ولي نبايد اينطور باشد. شما مي‎توانيد با كمي برنامه‎ريزي به اين مشكل براي هميشه خاتمه بدهيد. بهترين راه حل اين است كه تكليف درسي هم بايد در برنامه زندگي فرزندتان جايي داشته باشد. شما نبايد اين نكته را به عهدة فرزندتان بگذاريد كه تصميم بگيرند چه موقع از شب تكاليف درسي خود را انجام دهد. بلكه شما بايد زمان انجام تكاليف درسي را در برنامه‎ روزانه فرزندتان مشخص كنيد. يعني يك زمان خاص را از قبل تعيين نماييد كه در طول آن زمان فرزندتان بايد تكاليف خود را انجام دهند. در اين زمان بايد كلية فعاليت‎هاي ديگر كنار گذاشته شود. اگر اين گونه برنامه‎ريزي كنيد، بعد از مدتي فرزند شما درك مي‎كند كه در زمان انجام تكاليف درسي بايد به بازي كردن، صحبت با تلفن، تماشاي تلويزيون، خاتمه دهند و به محل انجام تكاليف خود برود. شما مي‎توانيد از قبل با فرزندتان در مورد زمان انجام تكليف درسي توافق كنيد، ساعت مورد توافق زياد مهم نيست. مهم آن است كه شما و فرزندتان بدانيد كه هر روز بايد در چه ساعتي تكاليف انجام داده شود.
به فرزندتان دقيقاً بگوييد كه ما مي‎خواهيم به تو كمك كنيم تا هر روز براي انجام تكاليف درسي‎ات، زمان معيّني را مشخص كني و هيچ گونه راه فراري در ساعت معين شده براي كودك باز نگذاريد.
3. در صورت لزوم، براي انجام تكاليف درسي، زمان اجباري در نظر بگيريد.
4. تكاليف بسيار مشكل را به گامهاي بسيار ساده‎اي ـ كه مي‎دانيد فرزندتان با موفقيت از عهده آن بر خواهد آمد ـ تقسيم نماييد.
اگر شما همه اين نكات را رعايت نموديد ولي باز هم ديديد كه تكاليف درسي‎اش را انجام نمي‎دهد با وي ارتباط قاطعانه برقرار كنيد[3] مراد از ارتباط قاطعانه تنبيه و مشاجره و داد زدن نمي باشد، بلكه با آرامش هر چه تمام، انتظار اصلي‎تان را بيان كنيد. و نكته مهم ديگر اينكه فرزندتان را تهديد نكنيد. اميدوارم با رعايت اين نكات و بكارگيري راهكارهايي كه با مطالعه كتاب‎هاي زير به آن دست خواهيد يافت، بتوانيد نقش مؤثر در تربيت فرزندتان داشته باشيد.

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. ميا كلمر پرنگل، نيازهاي كودكان، ترجمه منيره ايجادي، رشد، اول، 1380.
2. يعقوب علي تركمني، نكاتي كاربردي در تعليم و تربيت كودكان، انتشاراتي زهد، چاپ اول، 1379.
3. ملك سيما احمديه، روان شناسي پرورش استعدادها، شركت سهامي انتشار، چاپ اول، 1372.
4. ترزا آما بلي، شكوفايي خلاقيت كودكان، ترجمه: حسن قاسم زاده و...، نشر دنياي نو، چاپ اول، 1375.
5. مشق بدون اشك، انتشارات رشد.
 
پي نوشت ها:
[1] . هاوس، گلن استن؛ پرورش اعتماد به نفس در كودكان، ترجمة بهار ملكي، انتشارات ققنوس، چاپ اول، 1376، ص 101 ـ 13.
[2] . افروز، غلامعلي؛ مباحثي در روان شناسي و تربيت كودكان و نوجوانان، انجمن اولياء و مربيان، چاپ هشتم، 1378، فصل 2 و 3.
[3] . لي كانتر و...، مشق بدون اشك، ترجمه: مجيدرييس دانا، انتشارات رشد، چاپ اول، 1380، فصل 7.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
13 آذر 93
بازدید
۲۸٬۰۹۰
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.