بچهها در سن 6 سالگي بسيار مهيج و پر شور و حرارتند سرگرمي و بازيهايي را به ما معرفي كنيد تا كودكان با آنها سرگرم شوند؟
بچهها در سن 6 سالگي بسيار مهيج و پر شور و حرارتند سرگرمي و بازيهايي را به ما معرفي كنيد تا كودكان با آنها سرگرم شوند؟
پرسش
پاسخ
مقدمه
بازي مهمترين عامل تسهيل كنندة رشد و بالندگي در صحنة حيات كودك بوده و اسباب بازي، ابزاري براي فراخوان كودك به اين پهنه از گلستان حيات است. بازي براي كودك، همانند هوايي كه تنفس ميكند لازم و ضروري است. بازي براي كودك يعني زندگي.در واقع، همان طوري كه جسم كودك از بدو تولد به غذا و ويتامينهاي گوناگون و مفيد نياز دارد و بدان وسيله رشد و نمو ميكند، روح و روان آنان نيز نيازمند تغذيه است. بازي و اسباب بازي براي كودكان نوعي غذاي روحي و رواني است و يكي از نيازهاي مهم كودكان به شمار ميآيد.[1] بازيهاي سالم و مناسب ابعاد مختلف جسمي، ذهني، عاطفي، اجتماعي و شخصيتي كودكان را به طرز چشمگيري تحت تأثير و تحول مثبت قرار ميدهند. اما بازي چيست؟ دقت در تعريف آن ميتواند ما را متوجه اشتباه بزرگي نمايد كه بسياري از والدين مرتكب آن ميشوند.
تعريف بازي
تعريف جامع و فراگيري كه موردتأييد همة نظريه پردازان باشد وجود ندارد. هر صاحب نظري بر اساس تجارب، مشاهدات، اعتقاد و ديدگاه خود، به نوعي بازي را تعريف کرده و جنبهاي از آن را برجسته ساخته است. اگرچه در تعاريف وجوه اشتراك و تشابه بسياري هم وجود دارد. «هارلوك» در تعريف بازي مينويسد: بازي عبارت است از هر گونه فعاليتي كه براي تفريح و خوشي و بدون توجه به نتيجه نهايي صورت ميگيرد. انسان به طور داوطلبانه به اين فعاليت ميپردازد و هيچ نيروي خارجي و يا اجباري در آن دخيل نيست.[2]
فرق بازي و كار
برخي والدين تفاوت بين بازي و كار را درست متوجه نيستند و به پشتوانة اين دليل كه كار، خود بهترين تفريح و بازي است محدوديتهايي براي فرزندان خود ايجاد ميكنند و آنان را از بازي كه يك نياز و حق مسلم بچههاست محروم مينمايند. ضمن تأييد و تأكيد بر كار، بايد دانست كار با بازي فرقهايي دارد كه به آنها از نگاه «ژان پياژه» كه يكي از روان شناسان معروف ميباشد ميپردازيم:
1. بازي داراي هدف در خود است.
2. بازي اختياري است نه اجباري.
3. بازي دلپذير و خوشايند است.
4. بازي ترتيب و سازماني ندارد.
5. بازي از قيد كشاكش و پر خاش آزاد است.[3]
خصوصيات بازيها
در سنين سه تا 6 سالگي (انتهاي 6 سالگي) را ميتوان چنين بر شمرد:
بازي همراه با حركات بدني، استفاده از نيروي تخيل در بازيها، علاقه به رقابت و تقليد، علاقة شديد به بازي با گل و خاك، شكستن و نابود كردن اسباب بازي به منظور پي بردن به محتويات آنها و بالاخره نپذيرفتن هيچ گونه قيد و قانون و قاعدهاي در بازي.[4]
فهرست اسباب بازيهاي مناسب كودكان پنج و شش ساله
ميز تحرير و صندلي، جعبة رنگ و وسايل نقاشي، وسايل باغباني (بيلچه و شن كش و ...) فرفره، طناب براي طناب بازي، وسائل خياطي (سوزن و نخ)، دوچرخه، توپ با راكت، قيچي و كاغذ، انواع عروسك، گِل رس، خاك و شن، خمير بازي، بازيهاي رايانهاي با فوائد بسيار كه البته اگر حساب شده نباشد آسيبهاي آن بسيار بيشتر خواهد بود.[5]
رشد اجتماعي
شايد اطلاع از مراحل و جنبههاي مختلف رشد با اهميتتر باشد از معرفي چند بازي كه احتمالاً همة آنها مناسب شرائط همة بچهها نيست. اطلاع والدين و مربيان از جنبههاي مختلف رشد خصوصاً مراحل رشد اجتماعي و شناختي كودكان يكي از ضروريات اساسي ميباشد. در اينجا جهت رعايت اختصار تنها به رشد اجتماعي آن هم مرحلة مربوط به سن 6 سالگي ميپردازيم اميدواريم مفيد واقع شود:
اريكسون 8 مرحله براي رشد اجتماعي انسان از تولد تا مرگ بر ميشمارد كه مرحلة چهارم آن مربوط به سنين 6 تا 12 ساله ميباشد. وي كه اين مرحله را «جديت يا سازندگي در برابر احساس حقارت» نام نهاده است چنين ميگويد: كودك در اين مرحله از كار شايسته خويش لذت ميبرد، احساس غرور ميكند. اگر والدين و نزديكان كودك به وي اجازه دهند تا به ساختن اشياي دلخواه خود بپردازد و مورد تشويق و تقويت قرار گيرد، حس سازندگي در او پديدار ميگردد. تأكيد بيش از حد بر مقررات (بايد ها و نبايدها) تمايل دروني و طبيعي و اشتغال ذهني كودك را از آغاز و انجام دادن كار جديد و تلاش نو منحرف ميكند و او را به سوي انجام دادن وظيفه، بدون چون وچرا سوق ميدهد. محدود ساختن فعاليتهاي كودك و انتقادهاي تند از كارهايي كه به انجام رسانده است و نيز تحقير او و برخوردهاي تبعيض گونه با وي در محيط مدرسه و وابستگي شديد به حمايت خانواده، در او احساس حقارت و بيكفايتي ايجاد ميكند. معلمين و والدين اگر ميخواهند كودكان دچار احساس حقارت نشوند، بايد آنها را به تلاش و جديت، استقامت و پايداري در برابر مشكلات كار، كار سازي و بهبود كار تشويق كنند. اريكسون براي اين مرحله از حيث رشد اجتماعي كودكان، نقش تعيين كننده قائل است.[6] (توجه داشته باشيد كودك 6 ساله در ابتداي اين مرحله قرار دارد)
چند نكته تربيتي دربارة بازي
1. هرگز مستقيماً در بازيهاي كودكان مداخله نكنيد.
2. در خريد اسباب بازي به علاقه و نيازهاي كودكان توجه كنيد نه به خوشايند خودتان يا زيبايي اسباب بازي.
3. اگر احساس كرديد كودكي از بازي كردن اجتناب ميورزد، فوراً به كشف علت و درمان آن بپردازيد. بدون اينكه او را سرزنش كنيد.
4. ضمن بازي ميتوان كودكان را به طور غير مستقيم به رعايت حق و عدالت تشويق كرد، بدون اينكه به تعريف كلمات مزبور بپردازيد.
5. محيط بازي بايد از حيث وسايل و اسباب بازي براي هر سنّي غني باشد.
6. بازيهايي براي كودكان پيشنهاد ميشود كه به تربيت ذوق و ميل زيبا دوستي آنان كمك ميكند و تربيت اجتماعي آنها را سرعت ميبخشد. بهترين راه براي اين منظور، استفاده از اسباب بازيهاي (و بازيهاي) جمعي است.[7]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1. راهنماي انتخاب اسباب بازي، محمد رضا مطهري، نشر البرز تهران.
2. روان شناسي بازي، هايده موثقي، نشر دانشگاه آزاد اسلامي كرج.
3. روان شناسي رشد با نگرش به منابع اسلامي، جمعي از مؤلفان، نشر دفتر همكاري حوزه و دانشگاه تهران.
[1] . مطهري، محمد رضا، راهنماي انتخاب اسباب بازي (با تاكيد بر روان شناسي بازي)، ص 4، نشر البرز تهران، 1382.
[2] . همان، ص 6.
[3] . همان، ص8.
[4] . همان، ص 188.
[5] . همان، ص 189.
[6] . جمعي از مؤلفان، روانشناسي رشد با نگرش به منابع اسلامي، ج 2، ص 782، نشر دفتر همكاري حوزه و دانشگاه، 1375.
[7] . در جست و جوي آرامش و تعالي خانواده «بازي»، ص 5، نشر واحد مشاورة مؤسسه آموزشي پژوهشي امام خميني قم.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 11 امرداد 01
- بازدید
- ۸۵
بچهها در سن 6 سالگي بسيار مهيج و پر شور و حرارتند سرگرمي و بازيهايي را به ما معرفي كنيد تا كودكان با آنها سرگرم شوند؟
- نشان کردن
پرسش
بچهها در سن 6 سالگي بسيار مهيج و پر شور و حرارتند سرگرمي و بازيهايي را به ما معرفي كنيد تا كودكان با آنها سرگرم شوند؟
پاسخ
مقدمه
بازي مهمترين عامل تسهيل كنندة رشد و بالندگي در صحنة حيات كودك بوده و اسباب بازي، ابزاري براي فراخوان كودك به اين پهنه از گلستان حيات است. بازي براي كودك، همانند هوايي كه تنفس ميكند لازم و ضروري است. بازي براي كودك يعني زندگي.در واقع، همان طوري كه جسم كودك از بدو تولد به غذا و ويتامينهاي گوناگون و مفيد نياز دارد و بدان وسيله رشد و نمو ميكند، روح و روان آنان نيز نيازمند تغذيه است. بازي و اسباب بازي براي كودكان نوعي غذاي روحي و رواني است و يكي از نيازهاي مهم كودكان به شمار ميآيد.[1] بازيهاي سالم و مناسب ابعاد مختلف جسمي، ذهني، عاطفي، اجتماعي و شخصيتي كودكان را به طرز چشمگيري تحت تأثير و تحول مثبت قرار ميدهند. اما بازي چيست؟ دقت در تعريف آن ميتواند ما را متوجه اشتباه بزرگي نمايد كه بسياري از والدين مرتكب آن ميشوند.
تعريف بازي
تعريف جامع و فراگيري كه موردتأييد همة نظريه پردازان باشد وجود ندارد. هر صاحب نظري بر اساس تجارب، مشاهدات، اعتقاد و ديدگاه خود، به نوعي بازي را تعريف کرده و جنبهاي از آن را برجسته ساخته است. اگرچه در تعاريف وجوه اشتراك و تشابه بسياري هم وجود دارد. «هارلوك» در تعريف بازي مينويسد: بازي عبارت است از هر گونه فعاليتي كه براي تفريح و خوشي و بدون توجه به نتيجه نهايي صورت ميگيرد. انسان به طور داوطلبانه به اين فعاليت ميپردازد و هيچ نيروي خارجي و يا اجباري در آن دخيل نيست.[2]
فرق بازي و كار
برخي والدين تفاوت بين بازي و كار را درست متوجه نيستند و به پشتوانة اين دليل كه كار، خود بهترين تفريح و بازي است محدوديتهايي براي فرزندان خود ايجاد ميكنند و آنان را از بازي كه يك نياز و حق مسلم بچههاست محروم مينمايند. ضمن تأييد و تأكيد بر كار، بايد دانست كار با بازي فرقهايي دارد كه به آنها از نگاه «ژان پياژه» كه يكي از روان شناسان معروف ميباشد ميپردازيم:
1. بازي داراي هدف در خود است.
2. بازي اختياري است نه اجباري.
3. بازي دلپذير و خوشايند است.
4. بازي ترتيب و سازماني ندارد.
5. بازي از قيد كشاكش و پر خاش آزاد است.[3]
خصوصيات بازيها
در سنين سه تا 6 سالگي (انتهاي 6 سالگي) را ميتوان چنين بر شمرد:
بازي همراه با حركات بدني، استفاده از نيروي تخيل در بازيها، علاقه به رقابت و تقليد، علاقة شديد به بازي با گل و خاك، شكستن و نابود كردن اسباب بازي به منظور پي بردن به محتويات آنها و بالاخره نپذيرفتن هيچ گونه قيد و قانون و قاعدهاي در بازي.[4]
فهرست اسباب بازيهاي مناسب كودكان پنج و شش ساله
ميز تحرير و صندلي، جعبة رنگ و وسايل نقاشي، وسايل باغباني (بيلچه و شن كش و ...) فرفره، طناب براي طناب بازي، وسائل خياطي (سوزن و نخ)، دوچرخه، توپ با راكت، قيچي و كاغذ، انواع عروسك، گِل رس، خاك و شن، خمير بازي، بازيهاي رايانهاي با فوائد بسيار كه البته اگر حساب شده نباشد آسيبهاي آن بسيار بيشتر خواهد بود.[5]
رشد اجتماعي
شايد اطلاع از مراحل و جنبههاي مختلف رشد با اهميتتر باشد از معرفي چند بازي كه احتمالاً همة آنها مناسب شرائط همة بچهها نيست. اطلاع والدين و مربيان از جنبههاي مختلف رشد خصوصاً مراحل رشد اجتماعي و شناختي كودكان يكي از ضروريات اساسي ميباشد. در اينجا جهت رعايت اختصار تنها به رشد اجتماعي آن هم مرحلة مربوط به سن 6 سالگي ميپردازيم اميدواريم مفيد واقع شود:
اريكسون 8 مرحله براي رشد اجتماعي انسان از تولد تا مرگ بر ميشمارد كه مرحلة چهارم آن مربوط به سنين 6 تا 12 ساله ميباشد. وي كه اين مرحله را «جديت يا سازندگي در برابر احساس حقارت» نام نهاده است چنين ميگويد: كودك در اين مرحله از كار شايسته خويش لذت ميبرد، احساس غرور ميكند. اگر والدين و نزديكان كودك به وي اجازه دهند تا به ساختن اشياي دلخواه خود بپردازد و مورد تشويق و تقويت قرار گيرد، حس سازندگي در او پديدار ميگردد. تأكيد بيش از حد بر مقررات (بايد ها و نبايدها) تمايل دروني و طبيعي و اشتغال ذهني كودك را از آغاز و انجام دادن كار جديد و تلاش نو منحرف ميكند و او را به سوي انجام دادن وظيفه، بدون چون وچرا سوق ميدهد. محدود ساختن فعاليتهاي كودك و انتقادهاي تند از كارهايي كه به انجام رسانده است و نيز تحقير او و برخوردهاي تبعيض گونه با وي در محيط مدرسه و وابستگي شديد به حمايت خانواده، در او احساس حقارت و بيكفايتي ايجاد ميكند. معلمين و والدين اگر ميخواهند كودكان دچار احساس حقارت نشوند، بايد آنها را به تلاش و جديت، استقامت و پايداري در برابر مشكلات كار، كار سازي و بهبود كار تشويق كنند. اريكسون براي اين مرحله از حيث رشد اجتماعي كودكان، نقش تعيين كننده قائل است.[6] (توجه داشته باشيد كودك 6 ساله در ابتداي اين مرحله قرار دارد)
چند نكته تربيتي دربارة بازي
1. هرگز مستقيماً در بازيهاي كودكان مداخله نكنيد.
2. در خريد اسباب بازي به علاقه و نيازهاي كودكان توجه كنيد نه به خوشايند خودتان يا زيبايي اسباب بازي.
3. اگر احساس كرديد كودكي از بازي كردن اجتناب ميورزد، فوراً به كشف علت و درمان آن بپردازيد. بدون اينكه او را سرزنش كنيد.
4. ضمن بازي ميتوان كودكان را به طور غير مستقيم به رعايت حق و عدالت تشويق كرد، بدون اينكه به تعريف كلمات مزبور بپردازيد.
5. محيط بازي بايد از حيث وسايل و اسباب بازي براي هر سنّي غني باشد.
6. بازيهايي براي كودكان پيشنهاد ميشود كه به تربيت ذوق و ميل زيبا دوستي آنان كمك ميكند و تربيت اجتماعي آنها را سرعت ميبخشد. بهترين راه براي اين منظور، استفاده از اسباب بازيهاي (و بازيهاي) جمعي است.[7]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1. راهنماي انتخاب اسباب بازي، محمد رضا مطهري، نشر البرز تهران.
2. روان شناسي بازي، هايده موثقي، نشر دانشگاه آزاد اسلامي كرج.
3. روان شناسي رشد با نگرش به منابع اسلامي، جمعي از مؤلفان، نشر دفتر همكاري حوزه و دانشگاه تهران.
[1] . مطهري، محمد رضا، راهنماي انتخاب اسباب بازي (با تاكيد بر روان شناسي بازي)، ص 4، نشر البرز تهران، 1382.
[2] . همان، ص 6.
[3] . همان، ص8.
[4] . همان، ص 188.
[5] . همان، ص 189.
[6] . جمعي از مؤلفان، روانشناسي رشد با نگرش به منابع اسلامي، ج 2، ص 782، نشر دفتر همكاري حوزه و دانشگاه، 1375.
[7] . در جست و جوي آرامش و تعالي خانواده «بازي»، ص 5، نشر واحد مشاورة مؤسسه آموزشي پژوهشي امام خميني قم.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 11 امرداد 01
- بازدید
- ۸۵
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.