اغلب نوجوانان در برقراري ارتباط با خانواده دچار مشکل هستند و گمان مي کنند خانواده آنها را درک نمي کنند. (خصوصاً مادر براي دخترها). در...

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

اغلب نوجوانان در برقراري ارتباط با خانواده دچار مشکل هستند و گمان مي کنند خانواده آنها را درک نمي کنند. (خصوصاً مادر براي دخترها). در برخي موارد هم خانواده همکاري لازم را يا به دليل عدم آگاهي و يا به علل ديگر با فرزندان ندارند. حال وظيفه فرزندان (منظور بنده در اينجا دختران) چيست؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

ارزش پدر و مادر

از آنجايي که اصل وجود هر انساني از پدر و مادر است و هر شخصي در واقع ادامه همان پدر و مادر و از شاخه هاي آنهاست، مي توان گفت که در ميان پيوندهاي خويشاوندي و اعضاء خانواده، هيچ کس به اندازه پدر و مادر به انسان نزديک نيست، همچنان که هيچ کس به اندازه آنها با انسان مهربان نيست. بنابراين ارزش و احترام آنها از همه برتر و بالاتر است. والدین هستند که در دوران ضعف و ناتواني کودک ، به طوريکه حتي نمي تواند مگس را هم از خودش براند، نمي تواند غذا براي خود تهيه نمايد و نمي تواند خود را از سرما و گرما و از خطرات گوناگونخودرا حفظ نمايد، با مهرباني هر چه تمامتر و با علاقه فراوان از کودک مراقبت مي کنند و همه چيز خود را فداي او مي سازند. بنابراين نقش حياتي و بسيار ارزشمند پدر و مادر در رشد فرزند بر کسي پوشيده نيست و فرزندان که در اثر زحمت هاي طاقت فرساي والدين خود بزرگ مي شوند و به جايي مي رسند، لازم است زحمت هايي که پدر و مادر براي بزرگ کردن او تحمل نموده اند فراموش نکنند و ارزش و مقام پدر و مادر را بشناسند و بدانند که وجود آنها، پس از خداوند، از وجود پدر و مادر است. بنابراين به هيچ عنوان فرزند حق بي احترامي نسبت به والدين را ندارد، بلکه بايد در تمام لحظات و رفتارهاي خود احترام آنان را نگه دارد.

علت تفاوت نگرش والدين با فرزندان

حال سؤال اين است که چرا برخي والدين با رفتارهايشان باعث مي شوند کوهي از فشار روحي بر قلب فرزندان شان بنشيند. در نوشتار حاضر سعي داريم شما را با نکاتي آشنا سازيم که توجه و تأمل در آنها باعث مي شود احساس راحتي و نشاط بيشتر کنيد و اقرار کنيد که: زندگي کاشتن بذر اميد در دل ثانيه هاست.

1. آينده نگري

 والدين که افقهاي وسيع تري از زندگي را تجربه کرده اند مي دانند که هر قدر فرزندشان با تجربه هاي آنها، گرمي و سردي زندگي، تمرين کارهاي روزمره زندگي، آشنائي با حرفه و شغل و... آشنا باشند از پس سختي هاي زندگي به سادگي بر مي آيند و اين تمرين ها باعث مي شود که در سختي ها احساس تنهايي، بدبختي و نااميدي نکنند.

2. گرگ در لباس ميش

 در جامعه انساني افرادي پيدا مي شوند که از فرصت ها سوء استفاده مي کنند. با ابراز محبت دروغين اعتماد ديگران را به خود جلب مي کنند و در موقع حساس به آنها خيانت مي کنند. اين افراد تنها به هوس و شهوت خود فکر مي کنند به همين خاطر است که والدين به شدت مراقب فرزندان شان هستند که مبادا در مدرسه، کوچه و بازار و... به آنها خيانت شود و يا از آنها سوءاستفاده شود. به همين خاطر است که در روايت داريم که بهترين دوستان کسي است که قديمي تر باشد[1] چرا که در تجربه و تخلي هاي زندگي امتحان خود را پس داده است و تو را تنها نمي گذارد.

3. عدم آشنايي فرزندان با مسائل زندگي

 اغلب فرزندان که از سختي هاي زندگي، هزينه هاي خانه، آگاه نيستند و نمي دانند که پول در آوردن به شکل حلال آن تنها با سختي و با ريختن عرق و بي خوابي و جان کندن ممکن است، احساس مي کنند که پدر يا مادرشان نمي خواهد فرزندشان خوش باشد و يا لباس شيک و غذاي مناسب و بهتري مصرف کنند، غافل از اينکه طبق برنامه ريزي و مديريت خانه که به عهده والدين است اين مخارج مکفي به يک ماه هم نيست و دقت در صرف هزينه ها به خاطر عاقبت انديشي است.

4. عدم آشنايي با مسائل ويژه جوانان

 در جوانان به خاطر رشد جسمي ـ رواني و فعال شدن هورمون هاي جنسي و... تغييراتي به وجود مي آيد. و از سويي ديگر احساساتي از جمله حس رقابت، رفاقت بازي توأم با اخلاص، تقليد، استقلال، پرتوقعي، غرور، بلندپروازي، خويشتن شناسي و... از ويژگي هاي خاص اين دوران است. عدم آگاهي به اين ويژگي ها مي تواند براي فرزند و والدين مشکل ايجاد کند؛[2] چرا که فرزند سعي نمي کند از تجربه ها و نصيحت هاي صادقانه والدين کمک بگيرد و والدين هم اغلب کارها و جلوه هاي رفتاري را به لجاجت و سرکشي و سرمستي نسبت مي دهند و گمان مي کنند که فرزندشان نسبت به اصول و برنامه هاي خانه و حريمِ خانواده بي قيد و بند شده است و قصد دارد به طور عمدي موجبات ناراحتي آنها را فراهم سازد.

5. عدم بيان اهداف و برنامه ها و مشورت[3]

برخي والدين به خاطر اينکه توجه ندارند که فرزندشان همان کودک ديروز نيست پيوسته به فرزندشان به عنوان کودک سابق نگاه مي کنند[4] و انتظار دارند که آنها بدون هيچ شکايتي به برنامه ها و اهداف آنها تن بدهند و حتي در مورد زندگي خودشان برنامه اي نداشته باشند. اين جا بهتر است که والدين با صحبت ها و بحث هاي دوستانه، اهداء کتب مفيد، کمک از آشنايان رازدار و معتمد به واقع توجه داده شوند تا با تصميمات يک طرفه خود باعث انزجار فرزندشان نشوند.

6. سن بالا

 گاهي پدر و مادر قصد ندارند موجب ناراحتي فرزندشان شوند؛ اما به خاطر بالا رفتن سن، فشار زندگي، ناراحتي درباره عاقبت فرزندان و زندگي آنها و ضعف قواي شناختي، ادراکي و روحي، بي حوصله و کم صبر مي شوند. اينجا بر ما واجب است که طبق فرمايش قرآن با احسان (مالي، رفتاري و گفتاري) با آنها رفتار کنيم و از اين آزمايش الهي موفق بيرون آئيم.[5]

7. اصرار به تحصيل

 والدين دوست دارند فرزندشان را در راحتي ببينند، نمي خواهند آنها جذب خوشي هاي آني شوند، لذا برخي از والدين که نسبت به آينده فرزندشان ناراحت هستند سعي دارند آنها را با زور هم که شده مجبور به درس خواندن کنند تا آينده خوب و لذت بخش مستمري داشته باشند؛ اما متأسفانه اغلب آنها به نتيجه مطلوب خود نمي رسند؛ چرا که توجه به علاقه ها، استعدادها، امکانات و... ندارند و پيوسته با فشار سعي دارند آنها را هل دهند به جاي اينکه در او انگيزه ايجاد کنند.

8. عدم توجه به اصل روان شناختي جايگزيني

 متخصصان تعليم و تربيت و روان شناسان عقيده دارند که اگر کسي را از کار يا چيزي محروم کرديد به جاي آن چيز جذاب ديگري برايش بگذاريد، در غير اين صورت باعث عدم رضايت و رفتارهاي نامطلوب او خواهيد شد. برخي از والدين که به اين اصل آگاهي ندارند پيوسته جوانان خود را محروم مي کنند (البته دائماً به منظور فايده رساندن به فرزندشان است).

نکته

در مطالب فوق بيان داشتيم که پدر و مادر بهترين دوست انسان هستند و هيچگاه بد فرزند خود را نمي خواهند. از آنجايي که ما از نقص و اشتباه مبرّا نيستيم، اشتباهاتي در گفتار و رفتارهايمان رخ مي دهد که باعث رنجش همديگر مي شويم. پس بهتر است با توجه به اصل محبت و گفتگوي دوستانه به رفع عيوب بپردازيم و با مطالعه منابع ديني و تربيتي روان شناختي به وظايف خود بيشتر آشنا شويم و دقيق تر عمل کنيم تا پيوسته زندگي اي بانشاط داشته باشيم. حال با توجه به ارزش و جايگاه پدر و مادر لازم و ضروري است که رابطه صميمي با آنها داشته باشيم و براي ايجاد چنين رابطه اي لازم است به نکات ذيل توجه کنيم:

1. اعتماد به نفس: به توانائي هاي خود باور داشته باشيم و مطمئن باشيم که قادر خواهيم بود چنين ارتباط دوستانه اي ايجاد کنيم.

2. مثبت انديشي: هرگز نگوئيم که داشتن ارتباط صميمي مشکل و از توانم خارج است؛ بلکه بگوئيم من مي توانم چون که اراده کرده ام و مي خواهم، من مي توانم چونکه خداوند پشتيبانم است.

3. بار هيجاني کلمات: ارتباط بر دو قسم است: کلامي و غير کلامي.

در ارتباط کلامي بايد يک سري مطالب را رعايت نمائيم، از جمله آنها:

الف) دقت به بار هيجاني کلمات داشته باشيم، شروع مکالمه و گفتگو بايد جذاب،  زيبا و عاطفي باشد.

ب) پيام خود را با لحن و صداي مناسب ارائه دهيم تا اثر کلمات و عبارات بيشتر باشد؛ همانگونه که با صميمي ترين دوست خود گفتگو مي کنيم.[6]

ج) از تکلّف در گفتگو بپرهيزيم، سعي کنيم خواسته خود را به راحت ترين و مؤدبانه ترين وجه بيان کنيم.

هـ) از لطيفه و شوخي مناسب استفاده کنيم.[7]

و) همدلي داشته باشيم، يعني از مسائل زندگي که مربوط به آنهاست صحبت کنيم، طوري که احساس کنند شما کاملاً از اتفاقات و زحماتي که در اطرافتان رخ مي دهد مطلع هستيد؛ مثلاً بگوئيد شما چگونه اين همه کار را انجام مي دهيد.

ز) از زحمات ايشان بدون هيچ خجالتي تقدير و تمجيد کنيم.

ح) محبت و عشق خودمان را ابراز کنيم و بگوئيم که واقعاً از ته دل دوستت دارم.[8] و محبت خودمان را در عمل (کمک، هديه، دفاع از او و...) نشان دهيم که گفته اند دو صد گفته چو نيم کردار نيست.

ط) انتقاد خودمان را مستقيم بيان نکنيم. اگر مي بينيم که او خطايي دارد آرام باشيم، جملات  اول را حساب شده به کار ببريم طوري که او احساس کند ما مدافع شخصيت و حريم او هستيم، سپس انتقادمان را غير مستقيم و در قالب سؤال بيان مي نمائيم به گونه اي که انگار از او کمک مي خواهيم.

ارتباط غير کلامي

در نوع دوم ارتباطات که ارتباطات غير کلامي (زباني، بدني، چهره اي و رفتاري و...) است به موارد زير توجه کنيد:

الف) بدانيد که ارتباط غير کلامي 75% از ارتباطات را رقم مي زند.[9] پس بدانيد که سکوت شما، چهره شما، حالات و رفتار شما در قالب پيام صحبّت آميز، انتقاد آميز، مخالفت آميز و يا... منتقل مي شود.

ب) از روي عشق به او نگاه کنيد؛ چرا که پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله ـ فرمودند: نگاه به والدين از روي محبت عبادت است. «نظَرُ الولد الي والديهِ حُباً لهما عبادةٌ».[10]

ج) هنر گوش دادن به کلمات طرف مقابل يکي از مؤلفه هاي اثر بخش در ايجاد ارتباط صميمي است که حضرت علي ـ عليه‎ السلام ـ فرمودند: «عَوِّد اُذنک حُسْنَ الاستماع؛ گوشت را به خوب گوش دادن عادت بده».[11]

د) هديه دادن دلها را به هم نزديک مي کند. سعي کنيد در روز پدر و... هديه اي هر چند کم قيمت به ايشان تقديم کنيد که حضرت علي ـ عليه‎ السلام ـ مي فرمايند: «بالاحسان تملک القلوب»[12] با احسان مي تواني بر قلب ها حکومت کني.

و) لبخند و تبسم را از ياد نبريد، چرا که به فرموده امام علي ـ عليه‎ السلام ـ: خوش رويي دام محبت است.

4. نقاط قوت و ضعف خود را بپذيريد و سعي کنيد با تکيه بر تجربيات والدين، نقاط ضعف خود را برطرف سازيد.

5. بخاطر داشته باشيد که پدر و مادر شما معصوم نيستند. اگر نقاط ضعف آنها در خصوص کار شما آشکار شود، بهتر است اين امر را با واقع بيني خود در نظر بگيري و اين نقص را طبيعي بدانيد و بگوئيد که اين نقص در قبال خصلت هاي برجسته او، محبّت بي آلايش او، سختي هايي که بخاطر من کشيده و مي کشد بسيار بسيار ناچيز است. پس سعي کنيد آنها را همانگونه که هستند با همان صفاتشان بپذيريد.[13]

6. اقتضاي سن: گاهي انسان بخاطر اينکه طرف مقابلش با او تفاوت سني زيادي دارد، حس مي کند که ارتباط خوبي با هم ندارند. گاهي بزرگتر ها به خاطر اينکه از تحولات جديد خبر ندارند، انتظار دارند فرزندشان مثل همان ها فکر کند و مثل همان ها عمل کند؛ متوجه نيستند که دوره جديد، افکار و اعمال شرعي و عرفي خودش را دارد. اينجا بايد به سبک غير مستقيم و هنرمندانه به بزرگترها آگاهي داد و با آنها کنار آمد.

7. پر کردن اوقات فراغت: خالي بودن اوقات فراغت باعث مي شود که افکار عجيب و غريبي به ذهن انسان خطور کند. بايد سعي کنيد، اوقات فراغتتان را با برنامه مناسبي پر کنيد و اگر در اين خصوص در کارهاي خانه کمک کنيد، هم کمکي به مادرتان کرده ايد و هم پدرتان راضي مي شود.

پس براي داشتن ارتباطي صميمي، بايد کليه نکات فوق را در نظر داشته باشيد و بدانيد که بايد به پدر و مادر احترام گذاشت، چون عقل چنين حکم مي کند و همچنين شرع نيز بر آن صحه مي نهد. پس پدر و مادري که همه امکانات خويش را در راه رشد و تربيت فرزند به کار مي گيرند و با کمال اخلاص، عشق و محبت، فرزندانشان را با شيره جانشان پرورش مي دهند، حق عظيمي بر ذمه فرزندان پيدا مي کنند تا فرزندان با آن همه زحمات و مشقات بي حد و حصر والدين، گامي در جهت جبران قسمتي از خدمات آنها بردارند.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ اخلاق معاشرت، جواد محدثي، بوستان کتاب، قم.

2ـ پدر و فرزند، سيد محمد تقي حکيم.

3ـ رابطه دوستي و محبت، احمد مطهري، دفتر انتشارات اسلامي قم.

4ـ دعاي 24 صحيفه سجاديه، ترجمه و شرح فيض الاسلام، انتشارات فقيه تهران.

 


[1]. محمدي ري شهري، محمد، ميزان الحكمه (دوره چهار جلدي)، قم، دارالحديث، چاپ اول، 1416ق، ج1، ص44، بحث اخوة. رسول الله(ص): «خداوند مداومت بر دوستي دوستان قديم را دوست دارد پس شما هم مداومت داشته باشيد بر آن».

[2]. قائمي، علي، شناخت هدايت و تربيت نوجوانان و جوانان، تهران، انتشارات اميري، چاپ هفتم، 1378ش، ص13 با كمي تغيير.

[3]. در تعاليم اسلامي مراحل رشد سه قسم است: هفت سال اول را بايد والدين به شكل آقا و ارباب به كودك نگاه كنند. هفت سال دوم او بايد مطيع والدين باشد. در هفت سال سوم او مشاور والدين است.

[4]. سادات، محمد علي، رفتار والدين با فرزندان، انجمن اولياء و مربيان جمهوري اسلامي ايران، چاپ پنجم، 1376ش، ص11.

[5]. طاهري، حبيب الله، سيري در مسايل خانواده، شركت چاپ و نشر بين الملل، ج1، 1381ش، ص97 (با تغيير).

[6]. گيل ليندن فيلد، اعتماد به نفس، ترجمه اصغري، حميد و نگار، تهران، جوانه رشد، 1382ش، ص121ـ118.

[7]. همان.

[8]. ميزان الحكمه، همان، باب الأخ.

[9]. اعتماد به نفس برتر، ص121.

[10]. الحكم الزاهره، ترجمه صابري يزدي، عليرضا، ‌سازمان تبليغات اسلامي، 1372ش، ص447.

[11]. همان، ص80.

[12]. همان، ص16.

[13]. فرهاديان، رضا، آنچه يك جوان بايد بداند، قم، بوستان كتاب، 1381ش، ص57.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
11 امرداد 01
بازدید
۷۷
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.