براي ايجاد يک خانواده موفق و بنياني محکم در خانواده داشتن، چه بايد کرد؟
براي ايجاد يک خانواده موفق و بنياني محکم در خانواده داشتن، چه بايد کرد؟
پرسش
پاسخ
شکل گيري يک کانون منسجم و با ثبات، به عوامل فردي و اجتماعي گوناگوني بستگي دارد که در اينجا به طور خلاصه به آنها اشاره مي کينم.
1. تقدس پيوند زناشويي:
به اعتقاد صاحب نظران، يکي از عوامل مهم سقوط جايگاه خانواده در غرب، فرايند عمومي دنيوي شدن يا تقدس زدايي (Secularization) بوده است که افزون بر ديگر حوزه هاي حيات اجتماعي، نهاد خانواده را نيز به شدت تحت تأثير قرار داده است. اسلام به شهادت آيات و روايات متعدد کوشيده است نگاهي قدسي به ازدواج را در ميان مردم گسترش دهد و اين مدعا از تعبيرهاي آيات و روايات اسلامي با دلالت هاي صريح يا تلويحي استفاده مي شود. مثل: سنت بودن ازدواج، محبوبيت خانه اي که به واسطه ازدواج آباد مي شود، دو رکعت نماز شخص متأهل نزد خداوند بيش از هفتاد رکعت نماز شخص مجرد است و... .
2. انتخاب آگاهانه:
کارشناسان امور خانواده بر اين باورند که بسياري از مشکلات و اختلالات خانوادگي از ضعف مجاري اطلاع رساني، شتاب زدگي و عدم انجام مطالعات دقيق در مرحله گزينش، اعتماد بي مورد به اظهار نظرهاي واسطه ها و اطرافيان، جدي نگرفتن برخي نقاط ضعف مهم يا توجيه آنها، بزرگ نمايي برخي ويژگي هاي غير مهم، کم توجهي به اوصاف بايسته در موارد فريبکاري و اغفال آگاهانه نشأت مي گيرد. مطالعه، تحقيق، کمک از تجربه بزرگسالان و مشاوران ازدواج، مي تواند به تحکيم پيوند زناشويي کمک کند.
3. ازدواج اختياري.
ازدواج از روی اجبار سرانجام خوبی نخواهد داشت. مثل اینکه ازدواج دختر عمو و پسر عمو را در آسمانها بسته اند و من مجبورم به این ازدواج تن دهم، تفکر غلطی است. دختر یا پسر به اختیار خودشان و با فکر و اندیشه و کمک گرفتن از بزرگان خانواده به این امر مقدس اقدام میکنند.
4. انتظارات معقول:
تداوم و استحکام خانواده در مراحل مختلف، نيازمند غلبه عقلانيت بر ابعاد گوناگون زندگي مشترک است. در بينش اسلامي، عقلانيت، انتظارات به معني واقع نگري و پرهيز از غلبه احساسات و اوهام به طريق گوناگون؛ مانند توجه دادن به کارکردهاي مادي و معنوي خانواده و ترغيب به کسب پاداش هاي اخروي، مورد تأکيد قرار گرفته است. در راستاي کاستن از برخي توقعات آرماني، در بعضي احاديث به اين نکته اشاره شده است که اصرار بيش از حد بر تغيير خلق و خوي ناپسند همسر، مي تواند آثار منفي بر روابط زن و شوهر در پي داشته باشد.
5. زيبايي و آراستگي:
زيبايي و آراستگي ظاهري را نمي توان جزء عوامل اصلي استحکام خانواده قلمداد کرد، اما به جهت ارتباطي که با جاذبه و ميل جنسي دارد، مي توان بر آن نقش ثانويي قائل شد. زيبايي هاي مصنوعي (مثل خضاب و...) نيز در روايات مورد توجه ويژه قرار گرفته و زنان و شوهران به رعايت اين امر توصيه شده اند. در روايات آمده که نظافت و آراستگي مردان از اموري است که بر عفت زنان مي افزايد و آراستگي و نظافت زنان به جهت جنسيت خاص آنها، مورد تأکيد بيشتري واقع شده است.
6. ارضاي جنسي:
ارضاي جنسي متضمن رضايت بخشي براي زن و شوهر، مي باشد. اما مردان در ارزيابي کلي خود نسبت به ازدواج، بيش از زنان به موضوع رابطه جنسي بها مي دهند. به همين دليل در کشمکش هاي زناشويي و حتي در مورد طلاق، شکايت از رضايت بخش نبودن روابط جنسي، معمولاً از سوي مردان ابراز مي گردد. تحقيقات ديگري نشان داده اند که رد درخواست هاي جنسي مرد از سوي همسر، آشفتگي زيادي را به همراه دارد، در حالي که آشتفگي زن زماني بروز مي کند که احساس کند ديگر محبوبيتي نزد شوهرش ندارد. در روايات اسلامي، به هر دو نکته ياد شده توجه خاص شده است. هر گونه اختلال در اين امر مي تواند منشاء تزلزل در نهاد خانواده گردد.
7. محدوديت در روابط جنسي:
ارضاي غريزه جنسي منحصر به ازدواج مشروع در چهارچوب خانواده است و هر گونه خروج از اين نظام معين، سبب تزلزل در نظام خانواده مي شود.
8. رشد يافتگي و بلوغ زوجين:
بلوغ شامل؛ بلوغ سني و جنسي، رشد عاطفي، رشد ذهنيو رشد اجتماعي است.
9. آموزش نقش هاي زناشويي و پدر و مادري:
از جمله نکات قابل توجه در اين امر، آشنايي با جهات مثبت و منفي زناشويي و لوازم مهم ورود به اين رابطه است. زن و مردي که به ازدواج تصميم دارند، بايد بدانند که زناشويي از طرفي نويد بخش رهايي انسان از تنهايي است و ارضاي نيازهاي طبيعي را به طريقي مشروع امکان پذير مي سازد و از سوي ديگر، مسئوليت ها و وظايف جديدي را ايجاد مي کند. توجه به ابعاد چندگانه ازدواج باعث مي شود که فرد از انديشه يک بعدي در باب آن بپرهيزد. چنين شخصي در برخورد با مشکلات ناشي از زندگي مشترک، به گونه اي حساب شده و عقلاني رفتار خواهد کرد و از ايفاي نقش هاي مورد انتظار سرباز نخواهد زد. همچنين دانش ها و مهارت هاي جنسي، آشنايي با تفاوت هاي جنسي، آگاهي از نيازمندي هاي پدر و مادر شدن و داشتن درک صميمي از استلزامات دوره هاي مختلف زندگي خانوادگي، تأثيرهاي مهمي بر هماهنگي و انسجام دائمي اعضاي گروه خانوادگي ايفا مي کنند.
10. عشق و محبت متقابل زوجين:
عشق هاي رمانتيک چون بر زير ساخت هاي متقن و معقول و جاذبه هاي واقعي استوار نيست و از هواپرستي هاي کودکانه، ررؤیا سازي هاي دروغين و فرافکني کاستي هاي شخصيتي به دور نيست، به سرعت به سردي مي گرايد. در زندگي زناشويي، عشقي قابل تقدير است که آرام و طبيعي رشد کند،. براساس چنين عشقي مي توان زندگي پايداري را بنیان نهاد و خوش و سالم زيست. گسترش آداب و مهارت هاي اظهار محبت بين همسران، از طريق کار تربيتي و فرهنگي مي تواند تأثير بسزايي در ايجاد خانواده اي مستحکم داشته باشد. رسول اکرم(ص) در حديثي فرموده است: «اين سخن مرد که به همسرش بگويد تو را دوست مي دارم هيچ گاه از دل همسر بيرون نمي رود».
11. همسان همسري:
همساني دو زوج در جنبه هاي گوناگون به ويژه در جنبه هاي فرهنگي (تشابه باورها و ارزش ها، مليت، دين، زبان) و شخصيتي، بقاء استحکام زندگي مشترکشان را تا حد زيادي تضمين خواهد کرد. و سبب کاهش سوء تفاهم ها و حل آسان تر مشکلات احتمالي و جلب محبت متقابل مي شود. البته اين نکته نيز نبايد مورد غفلت قرار گيرد که تأثير همساني فرهنگي بر استحکام زناشويي تا حدود زيادي به درجه پايبندي هر يک از دو زوج به عقايد و ارزش هاي فرهنگي يا خرده فرهنگ ذي ربط، منوط است. از ديگر مصاديق همساني که نقش قابل توجهي در ثبات و انسجام خانواده ايفا مي کند، همساني در ويژگي هاي شخصيتي است که گستره وسيعي از ويژگي هاي روان شناختي را پوشش مي دهد. بر طبق ديدگاه غالب در روان شناسي اجتماعي، معمولاً زوج هايي که داراي ويژگي هاي شخصيتي مشابه باشند، بيشتر جذب يکديگر مي شوند و ارتباط مستحکم تري را با يکديگر سامان مي دهند. با اين همه نبايد آن روي سکه يعني تأثير پاره اي از تفاوت هاي شخصيتي در استحکام رابطه را ناديده گرفت. همان گونه که برخي صاحب نظران تذکر داده اند، ضرورت دارد بين ويژگي هاي شخصيتي تمايز قائل شويم. در حالي که تقابل هايي مانند گرم مزاجي ـ سرد مزاجي، درون گرايي ـ برون گرايي، نظم ـ بي نظمي و نظافت و کثيفي به احتمال زياد مي تواند منجر به ناسازگاري بين زوجين گردد. بر عکس، تقابل هايي مانند ميل به سرپرستي ـ ميل به وابستگي، سلطه جويي، سلطه پذيري، مردانگي ـ زنانگي و ديگر ويژگي هاي متقابل که نسبت به هم جنبه تکميلي دارند، نقش مهمي در استحکام پيوند زناشويي ايفا مي کنند.
کارشناسان مسائل خانواده انواع ديگري از همساني را در سازگاري زناشويي مؤثر دانسته اند که از مهمترين آنها مي توان به همساني در موفقيت تحصيلي، خانوادگي، قرابت در سن، اشاره کرد، ولي به نظر مي رسد اهميت يافتن اين قبيل مشابهت ها نيز به دليل رابطه تنگاتنگي است که با همساني شخصيتي يا همساني فرهنگي در مفهوم وسيع کلمه دارند.
12. تک همسري:
از عوامل مؤثر بر بي ثباتي خانواده، پديده چند همسري (چند زني) است که آن را زمينه ساز بروز مسايل ناخوشايند خانوادگي دانسته اند. اختلاف و ناسازگاري ميان هَووها، پديده شناخته شده اي در بسياري از جوامع وجود دارد. ميل زن به جذب انحصاري عشق و محبت شوهر و ايفاي انحصاري نقش آرامش بخش و حفظ موقعيت کدبانويي و اقتدار بلامنازع در مديريت خانه و از سوي ديگر کمبود امکانات و ناتواني مرد از اجراي عدالت متناسب با حد انتظار، از مهمترين مسايلي هستند که خانواده را در مسير تثبيت و نهادينه ساختن الگوي تک همسري سوق داده اند. از اين رو چند همسري (چند زني) هر چند مخالف طبيعت مرد نيست و حتي احياناً انگيزه و تمايل مثبتي نيز بدان وجود دارد، اما ارضاي اين ميل همواره به دليل وجود موانع فردي و اجتماعي متعدد جزء در شرايط خاص، تحقق خارجي نيافته است و چنين مي نمايد که چند همسري نه الگوي متعارف که الگوي ضرورت هاست. چند زني در اسلام که به تمکن مالي و مراعات عدالت بين همسران مشروط شده است، چنانچه با رعايت ضوابط اخلاقي نيز صورت بگيرد، تأثير منفي قابل توجهي بر انسجام خانواده نخواهد داشت.
13. دارايي و ثروت:
برخورداري از حداقل تمکن مالي به عنوان پايه اقتصادي خانواده در شکل گيري و تداوم زندگي خانوادگي نقش برجسته اي ايفا مي کند. عواملي مانند قمار و اعتياد به مواد مخدر نيز که در اختلال خانواده و طلاق مؤثر شناخته شده اند، اغلب به سبب اخلال در معيشت خانواده موجب اين پيامدهاي نامطلوب مي گردند.
اين نکته در ديدگاه اسلام نيز مورد توجه قرار گرفته، در برخي احاديث برخورداري شوهر از دارايي نسبي جزء معيارهاي همسر گزيني قلمداد شده است. همچنين، تأمين نيازهاي معيشتي زن و به تعبير فقهي، نفقه زن جزء وظايف شوهر و حقوق زن بر مرد به شمار آمده، به گونه اي که عدم اداي اين حق يا ناتواني از اداي آن، حق طلاق را براي زن در پي خواهد داشت.
عوامل ديگر:
عوامل ديگري در انسجام و تحکيم بنيان خانواده مؤثر است که در اينجا به شکل فهرست وار به آن اشاره مي کنيم: تقسيم کار و تفکيک نقش ها، تولد فرزند، حمايت از خانواده از طرف آشنايان و خويشان و حکومت، محدوديت طلاق (به جهت حساسيت فرهنگ عمومي و...). محدوديت روابط اجتماعي زنان و مردان، نظارت و کنترل اعضاء نسبت به هم، اخلاق و ايمان و...
عوامل مخرب و منفي:
عواملي نيز آثار منفي بر استحکام خانواده بر جاي مي گذارند که عبارتنداز: ازدواج در سنين پايين، ازدواج دير هنگام، سرد مزاجي و عدم تمکين جنسي، عدم رعايت عدالت ميان همسران (در صورت تعدد زوجات)، موقعيت شغلي نامناسب مرد يا حساسيت زن نسبت به نوع شغل او، دخالت هاي بي مورد ديگران در زندگي مشترک، از دست دادن موقعيت شغلي، بيکاري، ابتلا به فقر و تنگدستي، (به ويژه پس از يک دوره رفاه اقتصادي) پرکاري و کثرت اشتغالات بيروني ، عدم توجه به وظايف و تعهدات خانوادگي، ابتلا به برخي آسيب هاي اجتماعي غير مترقبه مثل اعتياد، مشروبات الکلي، قمار و ابتلاء به برخي بيماري هاي رواني، ابتلاي زن به برخي آسيب هاي جسمي (مثل نازايي، سوختگي، نفرت آميز...) بي مبالاتي زن در امر پوشش و ناهمسويي آن با حساسيت هاي مرد و...[1]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ سالاري فر، محمد رضا، خانواده در نگرش اسلام و روان شناسي، نشر پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
2ـ بستان، حسين، اسلام و جامعه شناسي خانواده، نشر پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
3ـ حسيني، داود، راهکار برقراري روابط سالم و سازنده در خانواده، قم، نشر مرکز پژوهش هاي صدا و سيما.
4ـ رشيدپور، مجيد، تعادل و استحکام خانواده، انتشارات اطلاعات.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 22 امرداد 01
- بازدید
- ۵۲
براي ايجاد يک خانواده موفق و بنياني محکم در خانواده داشتن، چه بايد کرد؟
- نشان کردن
پرسش
براي ايجاد يک خانواده موفق و بنياني محکم در خانواده داشتن، چه بايد کرد؟
پاسخ
شکل گيري يک کانون منسجم و با ثبات، به عوامل فردي و اجتماعي گوناگوني بستگي دارد که در اينجا به طور خلاصه به آنها اشاره مي کينم.
1. تقدس پيوند زناشويي:
به اعتقاد صاحب نظران، يکي از عوامل مهم سقوط جايگاه خانواده در غرب، فرايند عمومي دنيوي شدن يا تقدس زدايي (Secularization) بوده است که افزون بر ديگر حوزه هاي حيات اجتماعي، نهاد خانواده را نيز به شدت تحت تأثير قرار داده است. اسلام به شهادت آيات و روايات متعدد کوشيده است نگاهي قدسي به ازدواج را در ميان مردم گسترش دهد و اين مدعا از تعبيرهاي آيات و روايات اسلامي با دلالت هاي صريح يا تلويحي استفاده مي شود. مثل: سنت بودن ازدواج، محبوبيت خانه اي که به واسطه ازدواج آباد مي شود، دو رکعت نماز شخص متأهل نزد خداوند بيش از هفتاد رکعت نماز شخص مجرد است و... .
2. انتخاب آگاهانه:
کارشناسان امور خانواده بر اين باورند که بسياري از مشکلات و اختلالات خانوادگي از ضعف مجاري اطلاع رساني، شتاب زدگي و عدم انجام مطالعات دقيق در مرحله گزينش، اعتماد بي مورد به اظهار نظرهاي واسطه ها و اطرافيان، جدي نگرفتن برخي نقاط ضعف مهم يا توجيه آنها، بزرگ نمايي برخي ويژگي هاي غير مهم، کم توجهي به اوصاف بايسته در موارد فريبکاري و اغفال آگاهانه نشأت مي گيرد. مطالعه، تحقيق، کمک از تجربه بزرگسالان و مشاوران ازدواج، مي تواند به تحکيم پيوند زناشويي کمک کند.
3. ازدواج اختياري.
ازدواج از روی اجبار سرانجام خوبی نخواهد داشت. مثل اینکه ازدواج دختر عمو و پسر عمو را در آسمانها بسته اند و من مجبورم به این ازدواج تن دهم، تفکر غلطی است. دختر یا پسر به اختیار خودشان و با فکر و اندیشه و کمک گرفتن از بزرگان خانواده به این امر مقدس اقدام میکنند.
4. انتظارات معقول:
تداوم و استحکام خانواده در مراحل مختلف، نيازمند غلبه عقلانيت بر ابعاد گوناگون زندگي مشترک است. در بينش اسلامي، عقلانيت، انتظارات به معني واقع نگري و پرهيز از غلبه احساسات و اوهام به طريق گوناگون؛ مانند توجه دادن به کارکردهاي مادي و معنوي خانواده و ترغيب به کسب پاداش هاي اخروي، مورد تأکيد قرار گرفته است. در راستاي کاستن از برخي توقعات آرماني، در بعضي احاديث به اين نکته اشاره شده است که اصرار بيش از حد بر تغيير خلق و خوي ناپسند همسر، مي تواند آثار منفي بر روابط زن و شوهر در پي داشته باشد.
5. زيبايي و آراستگي:
زيبايي و آراستگي ظاهري را نمي توان جزء عوامل اصلي استحکام خانواده قلمداد کرد، اما به جهت ارتباطي که با جاذبه و ميل جنسي دارد، مي توان بر آن نقش ثانويي قائل شد. زيبايي هاي مصنوعي (مثل خضاب و...) نيز در روايات مورد توجه ويژه قرار گرفته و زنان و شوهران به رعايت اين امر توصيه شده اند. در روايات آمده که نظافت و آراستگي مردان از اموري است که بر عفت زنان مي افزايد و آراستگي و نظافت زنان به جهت جنسيت خاص آنها، مورد تأکيد بيشتري واقع شده است.
6. ارضاي جنسي:
ارضاي جنسي متضمن رضايت بخشي براي زن و شوهر، مي باشد. اما مردان در ارزيابي کلي خود نسبت به ازدواج، بيش از زنان به موضوع رابطه جنسي بها مي دهند. به همين دليل در کشمکش هاي زناشويي و حتي در مورد طلاق، شکايت از رضايت بخش نبودن روابط جنسي، معمولاً از سوي مردان ابراز مي گردد. تحقيقات ديگري نشان داده اند که رد درخواست هاي جنسي مرد از سوي همسر، آشفتگي زيادي را به همراه دارد، در حالي که آشتفگي زن زماني بروز مي کند که احساس کند ديگر محبوبيتي نزد شوهرش ندارد. در روايات اسلامي، به هر دو نکته ياد شده توجه خاص شده است. هر گونه اختلال در اين امر مي تواند منشاء تزلزل در نهاد خانواده گردد.
7. محدوديت در روابط جنسي:
ارضاي غريزه جنسي منحصر به ازدواج مشروع در چهارچوب خانواده است و هر گونه خروج از اين نظام معين، سبب تزلزل در نظام خانواده مي شود.
8. رشد يافتگي و بلوغ زوجين:
بلوغ شامل؛ بلوغ سني و جنسي، رشد عاطفي، رشد ذهنيو رشد اجتماعي است.
9. آموزش نقش هاي زناشويي و پدر و مادري:
از جمله نکات قابل توجه در اين امر، آشنايي با جهات مثبت و منفي زناشويي و لوازم مهم ورود به اين رابطه است. زن و مردي که به ازدواج تصميم دارند، بايد بدانند که زناشويي از طرفي نويد بخش رهايي انسان از تنهايي است و ارضاي نيازهاي طبيعي را به طريقي مشروع امکان پذير مي سازد و از سوي ديگر، مسئوليت ها و وظايف جديدي را ايجاد مي کند. توجه به ابعاد چندگانه ازدواج باعث مي شود که فرد از انديشه يک بعدي در باب آن بپرهيزد. چنين شخصي در برخورد با مشکلات ناشي از زندگي مشترک، به گونه اي حساب شده و عقلاني رفتار خواهد کرد و از ايفاي نقش هاي مورد انتظار سرباز نخواهد زد. همچنين دانش ها و مهارت هاي جنسي، آشنايي با تفاوت هاي جنسي، آگاهي از نيازمندي هاي پدر و مادر شدن و داشتن درک صميمي از استلزامات دوره هاي مختلف زندگي خانوادگي، تأثيرهاي مهمي بر هماهنگي و انسجام دائمي اعضاي گروه خانوادگي ايفا مي کنند.
10. عشق و محبت متقابل زوجين:
عشق هاي رمانتيک چون بر زير ساخت هاي متقن و معقول و جاذبه هاي واقعي استوار نيست و از هواپرستي هاي کودکانه، ررؤیا سازي هاي دروغين و فرافکني کاستي هاي شخصيتي به دور نيست، به سرعت به سردي مي گرايد. در زندگي زناشويي، عشقي قابل تقدير است که آرام و طبيعي رشد کند،. براساس چنين عشقي مي توان زندگي پايداري را بنیان نهاد و خوش و سالم زيست. گسترش آداب و مهارت هاي اظهار محبت بين همسران، از طريق کار تربيتي و فرهنگي مي تواند تأثير بسزايي در ايجاد خانواده اي مستحکم داشته باشد. رسول اکرم(ص) در حديثي فرموده است: «اين سخن مرد که به همسرش بگويد تو را دوست مي دارم هيچ گاه از دل همسر بيرون نمي رود».
11. همسان همسري:
همساني دو زوج در جنبه هاي گوناگون به ويژه در جنبه هاي فرهنگي (تشابه باورها و ارزش ها، مليت، دين، زبان) و شخصيتي، بقاء استحکام زندگي مشترکشان را تا حد زيادي تضمين خواهد کرد. و سبب کاهش سوء تفاهم ها و حل آسان تر مشکلات احتمالي و جلب محبت متقابل مي شود. البته اين نکته نيز نبايد مورد غفلت قرار گيرد که تأثير همساني فرهنگي بر استحکام زناشويي تا حدود زيادي به درجه پايبندي هر يک از دو زوج به عقايد و ارزش هاي فرهنگي يا خرده فرهنگ ذي ربط، منوط است. از ديگر مصاديق همساني که نقش قابل توجهي در ثبات و انسجام خانواده ايفا مي کند، همساني در ويژگي هاي شخصيتي است که گستره وسيعي از ويژگي هاي روان شناختي را پوشش مي دهد. بر طبق ديدگاه غالب در روان شناسي اجتماعي، معمولاً زوج هايي که داراي ويژگي هاي شخصيتي مشابه باشند، بيشتر جذب يکديگر مي شوند و ارتباط مستحکم تري را با يکديگر سامان مي دهند. با اين همه نبايد آن روي سکه يعني تأثير پاره اي از تفاوت هاي شخصيتي در استحکام رابطه را ناديده گرفت. همان گونه که برخي صاحب نظران تذکر داده اند، ضرورت دارد بين ويژگي هاي شخصيتي تمايز قائل شويم. در حالي که تقابل هايي مانند گرم مزاجي ـ سرد مزاجي، درون گرايي ـ برون گرايي، نظم ـ بي نظمي و نظافت و کثيفي به احتمال زياد مي تواند منجر به ناسازگاري بين زوجين گردد. بر عکس، تقابل هايي مانند ميل به سرپرستي ـ ميل به وابستگي، سلطه جويي، سلطه پذيري، مردانگي ـ زنانگي و ديگر ويژگي هاي متقابل که نسبت به هم جنبه تکميلي دارند، نقش مهمي در استحکام پيوند زناشويي ايفا مي کنند.
کارشناسان مسائل خانواده انواع ديگري از همساني را در سازگاري زناشويي مؤثر دانسته اند که از مهمترين آنها مي توان به همساني در موفقيت تحصيلي، خانوادگي، قرابت در سن، اشاره کرد، ولي به نظر مي رسد اهميت يافتن اين قبيل مشابهت ها نيز به دليل رابطه تنگاتنگي است که با همساني شخصيتي يا همساني فرهنگي در مفهوم وسيع کلمه دارند.
12. تک همسري:
از عوامل مؤثر بر بي ثباتي خانواده، پديده چند همسري (چند زني) است که آن را زمينه ساز بروز مسايل ناخوشايند خانوادگي دانسته اند. اختلاف و ناسازگاري ميان هَووها، پديده شناخته شده اي در بسياري از جوامع وجود دارد. ميل زن به جذب انحصاري عشق و محبت شوهر و ايفاي انحصاري نقش آرامش بخش و حفظ موقعيت کدبانويي و اقتدار بلامنازع در مديريت خانه و از سوي ديگر کمبود امکانات و ناتواني مرد از اجراي عدالت متناسب با حد انتظار، از مهمترين مسايلي هستند که خانواده را در مسير تثبيت و نهادينه ساختن الگوي تک همسري سوق داده اند. از اين رو چند همسري (چند زني) هر چند مخالف طبيعت مرد نيست و حتي احياناً انگيزه و تمايل مثبتي نيز بدان وجود دارد، اما ارضاي اين ميل همواره به دليل وجود موانع فردي و اجتماعي متعدد جزء در شرايط خاص، تحقق خارجي نيافته است و چنين مي نمايد که چند همسري نه الگوي متعارف که الگوي ضرورت هاست. چند زني در اسلام که به تمکن مالي و مراعات عدالت بين همسران مشروط شده است، چنانچه با رعايت ضوابط اخلاقي نيز صورت بگيرد، تأثير منفي قابل توجهي بر انسجام خانواده نخواهد داشت.
13. دارايي و ثروت:
برخورداري از حداقل تمکن مالي به عنوان پايه اقتصادي خانواده در شکل گيري و تداوم زندگي خانوادگي نقش برجسته اي ايفا مي کند. عواملي مانند قمار و اعتياد به مواد مخدر نيز که در اختلال خانواده و طلاق مؤثر شناخته شده اند، اغلب به سبب اخلال در معيشت خانواده موجب اين پيامدهاي نامطلوب مي گردند.
اين نکته در ديدگاه اسلام نيز مورد توجه قرار گرفته، در برخي احاديث برخورداري شوهر از دارايي نسبي جزء معيارهاي همسر گزيني قلمداد شده است. همچنين، تأمين نيازهاي معيشتي زن و به تعبير فقهي، نفقه زن جزء وظايف شوهر و حقوق زن بر مرد به شمار آمده، به گونه اي که عدم اداي اين حق يا ناتواني از اداي آن، حق طلاق را براي زن در پي خواهد داشت.
عوامل ديگر:
عوامل ديگري در انسجام و تحکيم بنيان خانواده مؤثر است که در اينجا به شکل فهرست وار به آن اشاره مي کنيم: تقسيم کار و تفکيک نقش ها، تولد فرزند، حمايت از خانواده از طرف آشنايان و خويشان و حکومت، محدوديت طلاق (به جهت حساسيت فرهنگ عمومي و...). محدوديت روابط اجتماعي زنان و مردان، نظارت و کنترل اعضاء نسبت به هم، اخلاق و ايمان و...
عوامل مخرب و منفي:
عواملي نيز آثار منفي بر استحکام خانواده بر جاي مي گذارند که عبارتنداز: ازدواج در سنين پايين، ازدواج دير هنگام، سرد مزاجي و عدم تمکين جنسي، عدم رعايت عدالت ميان همسران (در صورت تعدد زوجات)، موقعيت شغلي نامناسب مرد يا حساسيت زن نسبت به نوع شغل او، دخالت هاي بي مورد ديگران در زندگي مشترک، از دست دادن موقعيت شغلي، بيکاري، ابتلا به فقر و تنگدستي، (به ويژه پس از يک دوره رفاه اقتصادي) پرکاري و کثرت اشتغالات بيروني ، عدم توجه به وظايف و تعهدات خانوادگي، ابتلا به برخي آسيب هاي اجتماعي غير مترقبه مثل اعتياد، مشروبات الکلي، قمار و ابتلاء به برخي بيماري هاي رواني، ابتلاي زن به برخي آسيب هاي جسمي (مثل نازايي، سوختگي، نفرت آميز...) بي مبالاتي زن در امر پوشش و ناهمسويي آن با حساسيت هاي مرد و...[1]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ سالاري فر، محمد رضا، خانواده در نگرش اسلام و روان شناسي، نشر پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
2ـ بستان، حسين، اسلام و جامعه شناسي خانواده، نشر پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
3ـ حسيني، داود، راهکار برقراري روابط سالم و سازنده در خانواده، قم، نشر مرکز پژوهش هاي صدا و سيما.
4ـ رشيدپور، مجيد، تعادل و استحکام خانواده، انتشارات اطلاعات.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 22 امرداد 01
- بازدید
- ۵۲
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.