يك جوان از كدام يك از سه مورد بايد بيشتر شرم کند: 1. پدر و مادر 2. خداوند 3. مردم؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

يك جوان از كدام يك از سه مورد بايد بيشتر شرم کند: 1. پدر و مادر  2. خداوند  3. مردم؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

شرم و «حياء»  در روان‎شناسي به عنوان يكي از انفعالات رواني معرفي مي‎شود كه هنگام ظهور عيب يا كاري ناهنجار پديد مي‎آيد. اين حالت براي همه كم و بيش روي مي‎دهد. همه مي‎توانندحقيقت اين حالت رواني را درك كنند. بركات اخلاقي بسياري بر حيا مترتب است. بسياري از مردم اگر اين خصلت را نداشته باشند، به هيچ اصل اخلاقي پاي‎بند نمي‎شوند. به تعهدات خود عمل نمي‎كنند. امانت‎ها را به صاحبانشان بر‎نمي‎گردانند. دروغ مي‎گويند و به تدريج به همه صفات پست آلوده مي‎شوند. آنچه موجب مي‎شود مردم از بسياري رذايل اخلاقي مصون بمانند، حيا است.[1]

منشأ شرم و حيا: منشاء حياء دو چيز است.

الف. تمايل انسان به بي‎عيب و نقص بودن.

ب. علاقه به پوشاندن عيوب احتمالي خود از ديگران.[2]

حالت حيا و خجالت مخصوص كساني است كه براي خود ارزش قائلند و طالب كرامت و شرافت مي‎باشند. اين افراد وقتي متوجه نقص و يا رفتار زشت خود مي‎شوند دچار شرمساري مي‎شوند. البته برخي از حيا و خجالت‎ها نامطلوبند، چون انسان را از رشد و كمال باز مي‎داند؛ مثل خجالت از سئوال پرسيدن از استاد، يا خجالت كشيدن از اين كه اگر چيزي را نمي‎دانيم بگوئيم نمي‎دانيم.[3]

از چه كسي خجالت بكشيم؟

مرتبه حياء و ارزش آن بستگي به اين دارد كه اولاً، آن كار زشتي كه انسان از آن خجالت مي‎كشد تا چه حد زشت است. ثانياً به انسان چه اندازه به زشتي آن توجه دارد، و ثالثاً در مقابل چه كسي اين كار زشت را انجام مي‎دهد؛ يعني آن شخص كه اين كار زشت را مشاهده مي‎كند تا چه اندازه در نزد انسان از اهميت و اعتبار برخوردار است. كساني كه ايمانشان ضعيف است و از حضور خداي متعال در همه شوون زندگي خود غافلند، از خدا شرم نمي‎كنند. شرط حيا اين است كه انسان بداند كسي ناظر او است و كار زشت او را می‌بيند. لذا صرف اين كه انسان بداند خدا در همه جا حاضر است، اما آن گونه كه بايد و شايد به حضور خدا توجه نداشته باشد، باعث نمي‎شود كه اگر مرتكب گناهي شود، از خدا خجالت بكشد. انسان هر قدر بيش‎تر به حضور خدا توجه داشته باشد و نيز عظمت خدا را بهتر درك كند با انجام دادن كارهاي زشتي كه او نمي‎پسندد، بيش‎تر خجالت مي‎كشد.

 انسان معمولاً براي كساني كه از مقام بالا و يا موقعيت اجتماعي ممتازي برخوردارند، ارزش بيش‎تري قايل است. از اين رو، اگر در حضور آنها مرتكب رفتار زشتي شده بيشتر شرم می‌کند. برترين حياء، حياي از خدا و سپس حياي از فرشتگان خداست، كه اعمال ما را در همه جا ناظرند.  در مراتب بعدی شرم از پدر و مادر و مردم قرار دارد، که آن هم در راستاي حيای از خداست. يعني هرگاه انسان كاري خلاف شرع و اخلاق نسبت به پدر و مادر و ناموس مردم و... انجام دهد آنجا بايد خجالت بكشد و «استغفار حيا،» كند. استغفار حياء كه در دعاها آمده، يكي از بهترين استغفارها است. بدين صورت كه انسان گنهكار تصميم بگيرد ديگر آن گناه را (در رابطه با خود، خدا و ديگران) چون خدا را شاهد و ناظر زشتي عمل خود مي‎داند، انجام ندهد. حيا، از خدا،  مردم و والدين وقتي كه مانع از كارهاي زشت  شود يكي از مؤثرترين و ارزنده‎ترين خلق و خو است.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

خلاصه معراج السعاده ، شيخ عباس قمي ، نشر مؤسسه در راه حق.

 


[1] . مصباح يزدي،  محمد تقي، پندهاي امام صادق ـ عليه السّلام ـ به ره جويان صادق، قم، مؤسسه آموزشي پژوهشي امام خميني (ره)،1381   (اقتباس از درس 27).

[2] . همان.

[3] . همان.

 

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
24 امرداد 01
بازدید
۸۷
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.