سه سال است که در پي تزکيه نفس هستم تا حدودي خوب پيش رفتم.مشکل من اين است که نمي توانم نگاه خود را به راحتي کنترل کنم، من...

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

سه سال است که در پي تزکيه نفس هستم تا حدودي خوب پيش رفتم.مشکل من اين است که نمي توانم نگاه خود را به راحتي کنترل کنم، من در اين زمينه تلاش زيادي کردم و خوب هم پيش رفتم امّا وضع من جوري شده که حتي با يک نگاه تحت تأثير قرار مي گيرم و اين حس را فقط به افراد مذهبي دارم؛ يعني در واقع به فکر ازدواج مي افتم امّا افکارم افکار حرامي نيست در ضمن موقعيت ازدواج هم برايم پيش نيامده است. مدتي است که به پسر عمه ام فکر مي کنم؛ يعني هر بار که او را مي بينم چنين حالتي را دارم. گاهي اوقات فکر مي کنم او هم نسبت به من همين حس را دارد؛ ولي من هر بار که او را مي بينم از خودم بدم مي آيد احساس گناه مي کنم. لطفا به من کمک کنيد.

پاسخ کارشناسی

پاسخ

اقدام شما براي تزکيه نفس امري شايسته و قابل تحسين است. طبيعي است که انسان هر چه بيشتر در اين راستا گام بردارد، نتيجه بيشتري خواهد گرفت. البته ممکن است در بين راه موانع و مشکلاتي پيش بيايد ولي اين موانع نبايد سدّ راه انسان گردد و او را دچار يأس و نااميدي کند. يقيناً با تلاش و جديت و برنامه ريزي انسان مي تواند به نتايج چشمگيري در باب تزکيه نفس دست يابد اما اين کاري نيست که بدون آگاهي هاي نظري و علمي و بدون تکرار و تمرين و افتادن و برخواستن، ممکن و عملي باشد. اگر انسان از نظر علمي و بينش، به خوبي درک کند که عالم محضر خداوند است و باور کند که هيچ امري از ما و از اعمال و حرکات ما، از ديد الهي پنهان نيست و اين مطلب را بارها و بارها به خود بفهماند و به نفسش تلقين کند، تا اينکه به مرحله لمس و احساس و باور قلبي برسد؛ ترک گناه و عملي که موجب ناخشنودي خداوند است کاري ممکن و شدني مي باشد. اما در پاسخ به سؤال شما به دو نکته مورد اشاره در سؤالتان مي پردازيم.

نکته اول: اولاً نگاه به نامحرم تا آنجا که به شکستن حريم احکام الهي منجر نشود اشکالي ندارد. بنابراين گفتگو و نگاه هاي متعارف بدون ريبه اشکالي ندارد و اين نگاه حرام نيست و اشکالي ندارد. آنچه که اظهار داشته ايد يک امر طبيعي است و احساس گناه معنا ندارد. البته روشن است که هر فرد خود بهتر مي تواند تشخيص دهد که کجا از مرز فراتر رفته است؛ «بل الانسان علي نفسه بصيره؛ آدمي بر نفس خود آگاه و بيناست».[1]

پس همان گونه که بيان شد هر نگاهي حرام نيست، بلکه اگر انسان نگاه به نامحرمي داشته باشد و اين نگاه باعث لذت و ريبه شود، نگاه حرام محسوب شده و فرد بايستي از آن پرهيز نمايد.

دوم اينکه شما بيان داشته ايد حتي با يک نگاه تحت تأثير قرار مي گيريد، خيلي امري عجيب نيست و مرتکب گناه نشده ايد، زيرا دختر و پسر مثل دو قطب متفاوت آهن‌ربا و دو فاز متفاوت هستند که با دیدن یکدیگر احساس گرایش به همدیگر می‌کنند. همچنین انسان ذاتاً به دنبال زيبايي و کمال است و با ديدن زيبايي ها، عواطف و احساسات دروني او متبلور مي شود. اين ميل به زيبايي و ارضاء عواطف نيز، خداوند متعال در وجود همه ما انسان ها (زن و مرد، کوچک و بزرگ) قرار داده است. فقط آنچه که در اين رابطه بايد مورد توجه قرار گيرد، کنترل اين ميل و احساس و ارضاء آن در زمان مناسب مي باشد. اين که گاه به فکر مي افتيد که مثلاً با اين فرد خاص ازدواج کنيد اشکال شرعي ندارد. مهم آن است که به گناه نيفتيد. یعنی این حالت به صورت عادت در نیاید.

شیوه‌های کنترل چشم

در رابطه با کنترل چشم از نگاه حرام، پيامبر بزرگ اسلام ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در حديثي مي فرمايند: «يابن آدم... و ان نازعک بصرک الي بعض ما حرمت عليک فقد اعنتک عليه بطبقتين فاطبق؛ فرزند آدم!... اگر چشمت بخواهد تو را به نگاه حرام بکشاند من دو پلک در اختيار تو قرار داده ام، پس آنها را فرو بند».[2]   همچنین ايشان مي فرمايند که: «هر چشمي در روز قيامت گريان است، مگر سه چشم؛ چشمي که از خوف خداوند بگريد و چشمي که از محارم الهي بسته گردد و چشمي که در راه خدا بيدار بماند».[3]

امام صادق ـ عليه السلام ـ در حديثي نوراني مي فرمايد: «النظر سهم من سهام ابليس مسموم من ترکها لله عزوجل لا لغيره اعقبه امنا و ايمانا يجد طعمه؛ نگاه ناروا تيري مسموم از تيرهاي شيطان است. هر کس آن را تنها به خاطر خدا ترک کند، خداوند آرامش و ايماني به او مي دهد که طعم گواراي آن را در خود مي يابد».[4]

با توجه به روايات ذکر شده نگاه حرام ضررهاي دنيوي و اخروي فراواني دارد. ضررهاي اخروي آن، عذاب هاي شديد و دردناکي است که در دوزخ نصيب انسان خواهد شد. در صحراي محشر شخص چشم چران، به صورت ميمون محشور خواهد گشت. بعضي ضررهاي دنيوي آن عبارت است از: عدم اعتبار و آبرو نزد ديگران، قساوت دل، زوال شوق عبادت در روح انسان، ضعيف شدن اراده و از همه مهمتر که مورد نظر ما نيز مي باشد مشغول شدن فکر و ذهن و دل انسان بدون رسيدن به هيچ نتيجه مطلوب است؛ زيرا با نگاه هاي حرام، دل آدمي گرفتار مي گردد و اين گرفتاري موجب مي شود که آرامش و راحتي از دل بيرون رود و هميشه انسان به نوعي بيماري روحي مبتلا گردد. يکي از نشانه هاي اين بيماري، اضطراب و احساس پوچي و سردرگمي روحي است. اگر نگاه حرام به نامحرم هيچ ضرري غير از اين ضرر نمي داشت، کافي بود که انسان از آن خودداري کند. بسياري از اضطراب ها و غم وغصه ها و تشويش خاطر جوانان در اثر عشق هاي مجازي به وجود آمده و نقطه آغازين آن عشق ها نيز نگاه هاي خارج از محدوده مجاز شرعي مي باشد.

از این رو، در خصوص کنترل چشم گفتني است که اگر نگاه شما به صورت خيره و عمدي نيست و در اثر برخوردهاي اجتماعي ايجاد مي شود، به آن حساس نباشيد؛ اما اگر به صورتي است که گناه تلقي مي شود، براي درمان آن بايد با سلاح مراقبه و مواظبت و آمادگي دروني و نفساني و توکل بر خداوند مراحلي را طي کنيد و به برنامه زير به دقت عمل کنيد و در عدم تخلف از آن کاملا سختگير باشيد:

1. هر روز صبح بعد از نماز، با خداي خود شرط کنيد که هرگز نگاه عمدي به نامحرم نکنيد و از او در اين مسير استعانت جوييد.

2. در طول روز کاملا مراقب خود باشيد و هرگاه نفس شما را وسوسه کرد، بلافاصله با آن برخورد کنيد و جلوي تخلفش را بگيريد.

3. شب بعد از نماز، چند دقيقه رفتارهاي روزانه ي خود را محاسبه کنيد و در جدولي موارد تخلف يا اطاعت خود را يادداشت نماييد.

4. نسبت به موارد عدم تخلف خداي را سپاس گزاريد و در موارد تخلف، استغفار نماييد و خود را تنبيه و سرزنش کنيد و تصميم جدي تري براي مجاهده با نفس در روز بعد بگيريد. اين برنامه را تا مدتي ادامه دهيد و نتيجه را براي ما گزارش نماييد.

5. نمازهاي خود را کاملا با توجه، حضور قلب و دقت کامل بخوانيد؛ زيرا نماز بزرگ ترين عامل بازدارنده از کژي ها است و ميزان قبولي نماز، متناسب با قوت بازدارندگي آن از فحشاست؛ بنابراين هر قدر نماز بهتر باشد، ديگر اعمال نيز بهتر خواهند بود و هر اندازه نماز از حقيقت اصلي اش دور گردد، ديگر کنش ها نيز به ناهنجاري خواهند گراييد.

6. اگر انسان به خوبي بفهمد که بسياري از آلودگي ها و انحرافات از يک نگاه ناروا که نگاه هاي بعدي را به دنبال داشته و استغفار و توبه اي همراه آن نبوده، سرچشمه گرفته، همين فکر در عاقبت شوم آن عامل کنترل بسيار مهمي است که انسان بيدار و مؤمن و هوشيار را کنترل و حفظ مي کند. علاوه بر اين اگر انسان با وجود مواظبت و پاسداري از دل و چشمش گاهي فريب خورد و نگاهي نا به جا انداخت، مي تواند با توبه فوري، اين خطا را جبران کند و اثر سوء آن را از جان و روحش پاک کند و هر چند اين افتادن و برخاستن و خطا کردن و توبه نمودن نيز تکرار شود از پاي نيفتد و نهراسد تا به درجه اي برسد که احساس کند مالک و اختيار دار نفس و اعضا و چشم خود شده و مي تواند به راحتي از ديدن ناروا، چشم فرو بندد.

در رابطه با نکته دوم که بيان کرده ايد به ازدواج با پسرعمه تان فکر مي کنيد لازم به ذکر است که:

اولاً فکر ازدواج در صورتي که معقول و منطقي باشد حرام نيست. پس اگر نيت واقعي شما ازدواج با پسر عمه تان است شما بايد راهکارهايي را در پيش گيريد که به عفت و شخصيت شما آسيبي نرساند و بتوانيد با خشنودي و رضايت خاطر به هدف خود برسيد. لذا لازم است که ابتدا آگاهي و شناخت کافي از طرف مقابل داشته باشيد و معيار و ملاک هاي مناسب براي ازدواج را در نظر بگيريد، تا در صورت ازدواج دچار ندامت و پشيماني نشويد. حال اگر از انتخاب خود مطمئن هستيد و شناخت کاملي نسبت به طرف مقابل و خانواده او داريد و شرايطي که براي يک ازدواج موفق ضروري است فراهم مي بينيد بهتر است در يک فرصت مناسب از يک واسطه مطمئن و دلسوز استفاده کنيد و اين موضوع را با او در ميان بگذاريد و از او بخواهيد که بدون اينکه طرف مقابل از شما آگاهي يابد شما را به او معرفي کند؛ يعني اينکه ايشان از جانب خودش شما را به خانواده پسر عمه تان معرفي کند. و يا در صورتي که چنين واسطه اي نداريد و يا نمي توانيد اين کار را انجام دهيد، سعي نماييد حجب و حياي خود را حفظ کنيد و در ارتباطات ضروري نيز با وقار و متانت برخورد نماييد. در صورتي که پسر عمه شما خواهان شما باشند خودشان اقدام مي کنند و به خواستگاري شما مي آيند.

اما سعي کنيد همان گونه که بيان شد به گونه اي رفتار کنيد که عزت نفس و عفت و پاکدامني شما لکه دار نشود، پس از ارتباطات غير ضروري پرهيز کنيد و علاوه برآن نسبت به اعمال عبادي و مذهبي خصوصاً تلاوت قرآن اهميت بيشتري دهيد.

 


[1]. قيامت / 14.

[2]. کليني، محمد بن يعقوب، کافي، ج 8، ص219.

[3]. مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، ج 46، ص100.

[4]. شیخ صدوق، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص264.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
24 امرداد 01
بازدید
۱۱۰
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.