ماهیت، حدود و انواع دوستی از جهت شرعی و روانشناسی چیست؟
ماهیت، حدود و انواع دوستی از جهت شرعی و روانشناسی چیست؟
پرسش
پاسخ
1. اصل دوستي در زندگي
چيزي که زندگي را معنا دار کرده و به پيش مي برد بدون شک مفهوم عشق و عاطفه است؛ زيرا گل بشر را با چنين مفهومي سرشته اند. اين مفهوم به اندازه تاريخ حيات بشر قدمت، حکايت و حيات دارد و سرآغاز حوادث شيرين يا ناگوار تاريخ شده است. بشر هم دوست دارد محب باشد و هم مورد عشق ديگران واقع شود. چنين روحيه اي در نهاد او نه فقط به دليل نيازهاي فراوان مادي او به دوستان است، بلکه بيش از آن در پرتو دوستي به نوازش هاي روحي و معنوي مي رسد و از اين رهگذر آرامش فکري و روحي خود را بر آورده مي سازد.
در مراحل مختلف سنّي انسان، گرايش او به دوست در دوره جواني خود را بيشتر نشان مي دهد و جوانان بيش از ساير مقاطع سني در بند دوستي ها و قواعد آن گرفتارند. جوان درمعاشرت با دوستان خود افزون بر اشباع حس فطري خود به کسب بينش زندگي و دانش اجتماعي مي پردازد؛ بنابراين دوستي و مفهوم آن يکي از مهم ترين، اثرگذارترين و اساسي ترين مولفه هاي شخصيت انسان در دوران جواني است.
2. جوان و دوستي با ديگران
طبق نظر برخي از روانشناسان عشق و علاقه جوانان نسبت به ديگران ـ چه همجنس و چه غير همجنس ـ دو رويه و حالت دارد: عشق عاطفي (ملکوتي) و عشق شهواني (زميني). محبت و علاقه اي که جوان در خودش نسبت به طرف مقابل احساس مي کند و گاهي هم از آن «به عشق پاک» تعبير مي کند همان جنبه عشق ملکوتي است. در اين مرحله، عشق جنبه جسماني ندارد؛ بلکه با نوعي تمجيد و تحسين و احساس فداکاري همراه است و جوان به شدت مي پرهيزد که اين نوع احساس را با برچسب علاقه جنسي آلوده کند و آن را عشق آسماني مي داند. در مرحله عشق شهواني که ممکن است در پي همان عشق عاطفي نيز بروز يابد، جوان بيشتر به مسائل توأم با لذت علاقمند مي شود.[1]
3. نظر شرع و روانشناسي درباره هر دو نوع از دوستي ها
بدون شک شريعت اسلام براي مبارزه با فساد و گرايش هاي منفي اخلاقي و تعالي بخشي به روح انسان آمده است؛ از اين روي جنبه عشق شهواني را فقط درباره عشق به جنس مخالف آن هم در قالب ازدواج مي پسندد نه در قالب هاي ديگر؛ هر چند که ممکن است از نظر روان شناسي غير اسلامي چراغ سبزهايي به اين نوع دوستي ها نشان داده شود؛ زيرا نوع نگاه مکتب و بينش اعتقادي انسان ها در تصميم هاي مختلف زندگي تأثيرگذار است؛ البته در ازدواج هم همه حرف اسلام اين نيست که با اين نوع عشق مي شود يک زندگي متعادل و نمونه ساخت با اين حال اگر کسي به آن فکر کند فقط مي تواند درباره جنس مخالف باشد و در قالب ازدواج.[2]
درباره عشق پاک نيز مي شود گفت که اسلام آن را پذيرفته و درباره آن ضوابط و ملاک هايي را به پيروان خود ارائه داده است؛ مثل اينکه اگر اين نوع عشق بنا بود درباره غير همجنس باشد، تنها مي شود درباره همسر و محارم خود باشد و اگر نسبت به همجنس بود بايد شرايط دوستي و آداب آن لحاظ شود.
بنابراين مي توان گفت انسان در مورد دوستي بايد حدودي را رعايت کند که در زير به برخي از اين حدود اشاره مي شود:
1. انسان نبايد در دوستي هاي خود دچار رفتارهاي حرام شود و حتي اگر دوستي با فردي باعث تهييج قواي شهواني انساني شود و يا اينکه انسان از اين گونه روابط خوف وقوع در حرام داشته باشد، بايد از اين روابط و دوستي ها پرهيز کند.
2. اگر انسان در دوستي هاي خود (ولو اينکه انگيزه آلوده و ناپسندي نداشته باشد) دچار افراط شود، چرخه زندگي او با مشکل روبرو مي شود و افراط در مورد عشق و علاقه به فرد ديگر مي تواند زندگي انسان را تحت تأثير قرار دهد به گونه اي که انسان را از فعاليت هاي ضروري و لازم يک زندگي سالم باز دارد و انسان را با مشکلات بسيار زيادي در زندگي مواجه کند، بنابراين هيچ گاه نبايد در دوستي هاي خود دچار افراط شد و از دوستي هاي افراطي بايد پرهيز کرد. 3. يکي از حدود دوستي، تناسب سني بين افراد است، بسياري از دوستي هايي که اين شرط در آن رعايت نمي شود با مشکلات بسيار زيادي روبرو مي شود که از جمله آن مي توان به اين موارد اشاره کرد: 1. عدم درک متقابل 2. سوء استفاده هاي احتمالي توسط فرد بزرگتر 3. عدم استقلال فرد کوچکتر 4. شکل گيري هويت کاذب در فرد. 5. ايجاد نيازهاي کاذب در افراد و... .
بنابراين براي پرهيز از اين موارد بايد از اين گونه دوستي ها پرهيز کرد. البته ارتباط بين افراد با تفاوت سني در حد روابط معمولي اشکالي ندارد.
4. يکي ديگر از حدود دوستي با افراد اين است که انسان در موضع تهمت واقع نشود که يکي از موارد آن دوستي با افراد کم سن و سال است، بنابراين اگر انسان احساس مي کند که دوستي با فردي موجب مي شود که او در معرض تهمت واقع شود بايد از اين گونه دوستي پرهيز کند.
5. قلب انسان حريم الهي مي باشد و انسان در تمام روابط خود به ويژه روابط دوستانه خود بايد مراقب باشد که محبت فرد ديگري را جايگزين محبت الهي نکند، يکي از آثار سوء دوستي هاي افراطي اين است که موجب فراموشي ياد خدا و کم رنگ شدن آن در زندگي انسان مي شود، بديهي است زماني که ياد خدا در زندگي بشر کم رنگ شود انسان با مشکلات بسيار زيادي رو برو مي شود و ديگر طعم شيرين زندگي را نمي چشد.
4. دوستي سالم و آسيب هاي آن
بر فرض اينکه فرد با جنس موافق خود بناي دوستي را گذاشت و دوستي او هم کاملا سالم و بي ايراد بود، همين دوستي نيز از آسيب ها و عوارض نامطلوب در امان نيست و ممکن است به جاي اينکه مايه خير و آرامش خاطر و امنيت روحي انسان را فراهم آورد، مايه دردسر شود و به فرجامي ناخوشايند بيانجامد.
از جمله آسيب هاي دوستي سالم و مورد پسند دين، زیادی مشغول شدن ذهن انسان به اوست. حال ممکن است چنين دوستي اي درباره فرد همسن، بزرگتر يا کوچک تر باشد. هر کدام که باشد، چنين اثري درباره دوستي خوشايند نيست؛ زيرا با فلسفه دوستي سازگاري ندارد. از اين حالت مي شود به «محبت افراطي» ياد کرد که ممکن است به هر دليلي ايجاد شود و حرکت زندگي انسان را کند يا متوقف کند.
در اين باره از ياد نبريم که علاقه قلبي را شايد نشود به راحتي مهار کرد و جلو افراط و تفريط هاي آن را گرفت؛ اما مي توانيم به کار بستن و ظاهر نمودن آن و رفتارهاي مترتب بر آن را کنترل کنيم.
5. دوستي هاي افراطي
الف) منشأ افراط در دوستي ها: نويسنده کتاب جوان و نيروي چهارم زندگي چند دليل را بر مي شمرد که مهم ترين عامل بروز علاقه هاي افراطي اند: کمبود خلأ عاطفي، تجرد فرد بزرگ تر، طبيعت دوران جواني، محيط هاي شبانه روزي، شخصيت زدگي، عشق به زيبايي و توجه خاص به جوان.[3]
ب) تأثير منفي دوستي هاي افراطي: از جمله پيامدهاي علائق افراطي را مي توان چنين برشمرد.
ـ اضطراب و نگراني: کسي که نسبت به ديگري علاقه فراوان دارد همواره نگران است که آن دوست را از دست ندهد و همواره در اضطراب به سر مي برد.
ـ افسردگي: اتفاقاتي که در دوستي هاي افراطي پيش مي آيد و فراق و هجرانها و دلشوره ها و نگراني ها، فرد را افسرده مي کند.
ـ افت تحصيلي و کاري: غرق شدن در دوستي هاي افراطي رفتن در خيال مدام دوست براي جوان مانع پيشرفت کار و تحصيل او مي شود.
ـ ناديده گرفتن عيوب و نواقص طرف مقابل: حبّ الشي يعمي و يصّم؛ علاقه اي به چيزي انسان را کور و کر مي کند.[4]
ـ تعصب نسبت به او: محبت گاهي در داوري انسان نسبت به ديگران تأثير مي گذارد و او را به داوري ناحق مي کشاند.[5]
ـ باز کردن سفره دل براي او و افشاي همه اسرار خود: کسي که در دوستي و ابراز علاقه زياده روي مي کند به طور معمول سفره دلش را باز مي کند و داشته و نداشته اش را بيرون مي ريزد و اين افشاي رازها و مسائل شخصي و خصوصي باعث مي شود آثار ناگواري را براي فرد ايجاد کند. چنان چه در روايت است که در ابراز راز خود به دوستت گشاده دستي نکن زيرا ممکن است روزي دشمن تو شود.
با توجه به اين پيامدهاي منفي اخلاقي و رواني دوستي هاي افراطي، شايسته است افراد در انتخاب دوست دقت کنند و پس از آن که افرادي را شايسته دوستي دانستند، حدود دوستي را در روابط خود رعايت نمايند.
چند نکته براي جلوگيري از دوستي هاي افراطي
الف) غلبه بر احساسات و خردورزي: چون يکي از عوامل ظهور چنين رفتاري غلبه حس بر تعقل است، جوان بايد بکوشد جنبه هاي عقلاني زندگي خود را تقويت کند و احساساتش را در کنترل عقل و تدبير درآورد و سعي کند تا آن مقدار از دوستي با ديگران استفاده ببرد و تا اندازه اي دوستي بورزد که نردبان ترقي او به سوي کمال و تعالي اش باشد به عبارت ديگر دماي دوستي را با دماسنج عقل اندازه بگيرد و فضاي دوستي را متعادل و مطلوب نگه دارد و روي خواسته دل پا بگذارد.
ب) فکر نکردن به فرد مورد علاقه: تا آنجا که مي تواند خود را به کارهايي مشغول کند و به فکر خود اجازه ندهد که همواره به فکر فرد مورد علاقه بيفتد. اشتغال و فعاليت هاي روزانه و متنوع فرصت فکر کردن را تا اندازه اي از شخص مي گيرد.
ج) توجه به عيوب و نواقص شخصي يا شخصيتي طرف مقابل: به طور معمول فرد چون ايده آل هايي را در طرف مقابل مي بيند و به نوعي او را کامل تر و کم عيب تر مي پندارد علاقه اش به او افزايش مي يابد. ديدن ضعف ها و نواقص در کنار هنرها و جذابيت ها در تعديل محبت نسبت به ديگران موثر مي افتد و نوعي توازن را در محبت ايجاد مي کند.
د) ازدواج: عوامل و انگيزه هاي محبت در فرد مجرد شايد بيشتر از فرد متأهل باشد؛ زيرا فرد مجرد هم فرصت آزادتري دارد و هم از نظر عاطفي کاستي هايي را در خود مي بيند و ممکن است شائبه مسائل جنسي نيز در سطح روابط فرد با ديگران در کار باشد. با ازدواج مي شود راهي را پيمود که به تعديل روابط و سالم سازي آنها بيانجامد.
و) عشق به خدا: بهترين جايگزين براي عشق هاي مجازي و دوستي هاي افراطي، عشق به خداوند است که از اين طريق هم معنويت و دانش انسان افزايش مي يابد و هم خواسته هاي عاطفي انسان جهتي متعالي به دست مي آورند و به خوبي اشباع مي شوند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ دوستي (مجموعه اي از چشم انداز از امام علي ـ عليه السلام ـ) احمد رمضاني، تهران، کانون انديشه جوان، 1384ش.
2ـ دوستي و دوستان، سيد هادي مدرسي، مشهد، آستان قدس رضوي، 1384ش، ج4.
3ـ جوان و نيروي چهارم زندگي، محمد رضا شرفي.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 24 امرداد 01
- بازدید
- ۵۵
ماهیت، حدود و انواع دوستی از جهت شرعی و روانشناسی چیست؟
- نشان کردن
پرسش
ماهیت، حدود و انواع دوستی از جهت شرعی و روانشناسی چیست؟
پاسخ
1. اصل دوستي در زندگي
چيزي که زندگي را معنا دار کرده و به پيش مي برد بدون شک مفهوم عشق و عاطفه است؛ زيرا گل بشر را با چنين مفهومي سرشته اند. اين مفهوم به اندازه تاريخ حيات بشر قدمت، حکايت و حيات دارد و سرآغاز حوادث شيرين يا ناگوار تاريخ شده است. بشر هم دوست دارد محب باشد و هم مورد عشق ديگران واقع شود. چنين روحيه اي در نهاد او نه فقط به دليل نيازهاي فراوان مادي او به دوستان است، بلکه بيش از آن در پرتو دوستي به نوازش هاي روحي و معنوي مي رسد و از اين رهگذر آرامش فکري و روحي خود را بر آورده مي سازد.
در مراحل مختلف سنّي انسان، گرايش او به دوست در دوره جواني خود را بيشتر نشان مي دهد و جوانان بيش از ساير مقاطع سني در بند دوستي ها و قواعد آن گرفتارند. جوان درمعاشرت با دوستان خود افزون بر اشباع حس فطري خود به کسب بينش زندگي و دانش اجتماعي مي پردازد؛ بنابراين دوستي و مفهوم آن يکي از مهم ترين، اثرگذارترين و اساسي ترين مولفه هاي شخصيت انسان در دوران جواني است.
2. جوان و دوستي با ديگران
طبق نظر برخي از روانشناسان عشق و علاقه جوانان نسبت به ديگران ـ چه همجنس و چه غير همجنس ـ دو رويه و حالت دارد: عشق عاطفي (ملکوتي) و عشق شهواني (زميني). محبت و علاقه اي که جوان در خودش نسبت به طرف مقابل احساس مي کند و گاهي هم از آن «به عشق پاک» تعبير مي کند همان جنبه عشق ملکوتي است. در اين مرحله، عشق جنبه جسماني ندارد؛ بلکه با نوعي تمجيد و تحسين و احساس فداکاري همراه است و جوان به شدت مي پرهيزد که اين نوع احساس را با برچسب علاقه جنسي آلوده کند و آن را عشق آسماني مي داند. در مرحله عشق شهواني که ممکن است در پي همان عشق عاطفي نيز بروز يابد، جوان بيشتر به مسائل توأم با لذت علاقمند مي شود.[1]
3. نظر شرع و روانشناسي درباره هر دو نوع از دوستي ها
بدون شک شريعت اسلام براي مبارزه با فساد و گرايش هاي منفي اخلاقي و تعالي بخشي به روح انسان آمده است؛ از اين روي جنبه عشق شهواني را فقط درباره عشق به جنس مخالف آن هم در قالب ازدواج مي پسندد نه در قالب هاي ديگر؛ هر چند که ممکن است از نظر روان شناسي غير اسلامي چراغ سبزهايي به اين نوع دوستي ها نشان داده شود؛ زيرا نوع نگاه مکتب و بينش اعتقادي انسان ها در تصميم هاي مختلف زندگي تأثيرگذار است؛ البته در ازدواج هم همه حرف اسلام اين نيست که با اين نوع عشق مي شود يک زندگي متعادل و نمونه ساخت با اين حال اگر کسي به آن فکر کند فقط مي تواند درباره جنس مخالف باشد و در قالب ازدواج.[2]
درباره عشق پاک نيز مي شود گفت که اسلام آن را پذيرفته و درباره آن ضوابط و ملاک هايي را به پيروان خود ارائه داده است؛ مثل اينکه اگر اين نوع عشق بنا بود درباره غير همجنس باشد، تنها مي شود درباره همسر و محارم خود باشد و اگر نسبت به همجنس بود بايد شرايط دوستي و آداب آن لحاظ شود.
بنابراين مي توان گفت انسان در مورد دوستي بايد حدودي را رعايت کند که در زير به برخي از اين حدود اشاره مي شود:
1. انسان نبايد در دوستي هاي خود دچار رفتارهاي حرام شود و حتي اگر دوستي با فردي باعث تهييج قواي شهواني انساني شود و يا اينکه انسان از اين گونه روابط خوف وقوع در حرام داشته باشد، بايد از اين روابط و دوستي ها پرهيز کند.
2. اگر انسان در دوستي هاي خود (ولو اينکه انگيزه آلوده و ناپسندي نداشته باشد) دچار افراط شود، چرخه زندگي او با مشکل روبرو مي شود و افراط در مورد عشق و علاقه به فرد ديگر مي تواند زندگي انسان را تحت تأثير قرار دهد به گونه اي که انسان را از فعاليت هاي ضروري و لازم يک زندگي سالم باز دارد و انسان را با مشکلات بسيار زيادي در زندگي مواجه کند، بنابراين هيچ گاه نبايد در دوستي هاي خود دچار افراط شد و از دوستي هاي افراطي بايد پرهيز کرد. 3. يکي از حدود دوستي، تناسب سني بين افراد است، بسياري از دوستي هايي که اين شرط در آن رعايت نمي شود با مشکلات بسيار زيادي روبرو مي شود که از جمله آن مي توان به اين موارد اشاره کرد: 1. عدم درک متقابل 2. سوء استفاده هاي احتمالي توسط فرد بزرگتر 3. عدم استقلال فرد کوچکتر 4. شکل گيري هويت کاذب در فرد. 5. ايجاد نيازهاي کاذب در افراد و... .
بنابراين براي پرهيز از اين موارد بايد از اين گونه دوستي ها پرهيز کرد. البته ارتباط بين افراد با تفاوت سني در حد روابط معمولي اشکالي ندارد.
4. يکي ديگر از حدود دوستي با افراد اين است که انسان در موضع تهمت واقع نشود که يکي از موارد آن دوستي با افراد کم سن و سال است، بنابراين اگر انسان احساس مي کند که دوستي با فردي موجب مي شود که او در معرض تهمت واقع شود بايد از اين گونه دوستي پرهيز کند.
5. قلب انسان حريم الهي مي باشد و انسان در تمام روابط خود به ويژه روابط دوستانه خود بايد مراقب باشد که محبت فرد ديگري را جايگزين محبت الهي نکند، يکي از آثار سوء دوستي هاي افراطي اين است که موجب فراموشي ياد خدا و کم رنگ شدن آن در زندگي انسان مي شود، بديهي است زماني که ياد خدا در زندگي بشر کم رنگ شود انسان با مشکلات بسيار زيادي رو برو مي شود و ديگر طعم شيرين زندگي را نمي چشد.
4. دوستي سالم و آسيب هاي آن
بر فرض اينکه فرد با جنس موافق خود بناي دوستي را گذاشت و دوستي او هم کاملا سالم و بي ايراد بود، همين دوستي نيز از آسيب ها و عوارض نامطلوب در امان نيست و ممکن است به جاي اينکه مايه خير و آرامش خاطر و امنيت روحي انسان را فراهم آورد، مايه دردسر شود و به فرجامي ناخوشايند بيانجامد.
از جمله آسيب هاي دوستي سالم و مورد پسند دين، زیادی مشغول شدن ذهن انسان به اوست. حال ممکن است چنين دوستي اي درباره فرد همسن، بزرگتر يا کوچک تر باشد. هر کدام که باشد، چنين اثري درباره دوستي خوشايند نيست؛ زيرا با فلسفه دوستي سازگاري ندارد. از اين حالت مي شود به «محبت افراطي» ياد کرد که ممکن است به هر دليلي ايجاد شود و حرکت زندگي انسان را کند يا متوقف کند.
در اين باره از ياد نبريم که علاقه قلبي را شايد نشود به راحتي مهار کرد و جلو افراط و تفريط هاي آن را گرفت؛ اما مي توانيم به کار بستن و ظاهر نمودن آن و رفتارهاي مترتب بر آن را کنترل کنيم.
5. دوستي هاي افراطي
الف) منشأ افراط در دوستي ها: نويسنده کتاب جوان و نيروي چهارم زندگي چند دليل را بر مي شمرد که مهم ترين عامل بروز علاقه هاي افراطي اند: کمبود خلأ عاطفي، تجرد فرد بزرگ تر، طبيعت دوران جواني، محيط هاي شبانه روزي، شخصيت زدگي، عشق به زيبايي و توجه خاص به جوان.[3]
ب) تأثير منفي دوستي هاي افراطي: از جمله پيامدهاي علائق افراطي را مي توان چنين برشمرد.
ـ اضطراب و نگراني: کسي که نسبت به ديگري علاقه فراوان دارد همواره نگران است که آن دوست را از دست ندهد و همواره در اضطراب به سر مي برد.
ـ افسردگي: اتفاقاتي که در دوستي هاي افراطي پيش مي آيد و فراق و هجرانها و دلشوره ها و نگراني ها، فرد را افسرده مي کند.
ـ افت تحصيلي و کاري: غرق شدن در دوستي هاي افراطي رفتن در خيال مدام دوست براي جوان مانع پيشرفت کار و تحصيل او مي شود.
ـ ناديده گرفتن عيوب و نواقص طرف مقابل: حبّ الشي يعمي و يصّم؛ علاقه اي به چيزي انسان را کور و کر مي کند.[4]
ـ تعصب نسبت به او: محبت گاهي در داوري انسان نسبت به ديگران تأثير مي گذارد و او را به داوري ناحق مي کشاند.[5]
ـ باز کردن سفره دل براي او و افشاي همه اسرار خود: کسي که در دوستي و ابراز علاقه زياده روي مي کند به طور معمول سفره دلش را باز مي کند و داشته و نداشته اش را بيرون مي ريزد و اين افشاي رازها و مسائل شخصي و خصوصي باعث مي شود آثار ناگواري را براي فرد ايجاد کند. چنان چه در روايت است که در ابراز راز خود به دوستت گشاده دستي نکن زيرا ممکن است روزي دشمن تو شود.
با توجه به اين پيامدهاي منفي اخلاقي و رواني دوستي هاي افراطي، شايسته است افراد در انتخاب دوست دقت کنند و پس از آن که افرادي را شايسته دوستي دانستند، حدود دوستي را در روابط خود رعايت نمايند.
چند نکته براي جلوگيري از دوستي هاي افراطي
الف) غلبه بر احساسات و خردورزي: چون يکي از عوامل ظهور چنين رفتاري غلبه حس بر تعقل است، جوان بايد بکوشد جنبه هاي عقلاني زندگي خود را تقويت کند و احساساتش را در کنترل عقل و تدبير درآورد و سعي کند تا آن مقدار از دوستي با ديگران استفاده ببرد و تا اندازه اي دوستي بورزد که نردبان ترقي او به سوي کمال و تعالي اش باشد به عبارت ديگر دماي دوستي را با دماسنج عقل اندازه بگيرد و فضاي دوستي را متعادل و مطلوب نگه دارد و روي خواسته دل پا بگذارد.
ب) فکر نکردن به فرد مورد علاقه: تا آنجا که مي تواند خود را به کارهايي مشغول کند و به فکر خود اجازه ندهد که همواره به فکر فرد مورد علاقه بيفتد. اشتغال و فعاليت هاي روزانه و متنوع فرصت فکر کردن را تا اندازه اي از شخص مي گيرد.
ج) توجه به عيوب و نواقص شخصي يا شخصيتي طرف مقابل: به طور معمول فرد چون ايده آل هايي را در طرف مقابل مي بيند و به نوعي او را کامل تر و کم عيب تر مي پندارد علاقه اش به او افزايش مي يابد. ديدن ضعف ها و نواقص در کنار هنرها و جذابيت ها در تعديل محبت نسبت به ديگران موثر مي افتد و نوعي توازن را در محبت ايجاد مي کند.
د) ازدواج: عوامل و انگيزه هاي محبت در فرد مجرد شايد بيشتر از فرد متأهل باشد؛ زيرا فرد مجرد هم فرصت آزادتري دارد و هم از نظر عاطفي کاستي هايي را در خود مي بيند و ممکن است شائبه مسائل جنسي نيز در سطح روابط فرد با ديگران در کار باشد. با ازدواج مي شود راهي را پيمود که به تعديل روابط و سالم سازي آنها بيانجامد.
و) عشق به خدا: بهترين جايگزين براي عشق هاي مجازي و دوستي هاي افراطي، عشق به خداوند است که از اين طريق هم معنويت و دانش انسان افزايش مي يابد و هم خواسته هاي عاطفي انسان جهتي متعالي به دست مي آورند و به خوبي اشباع مي شوند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ دوستي (مجموعه اي از چشم انداز از امام علي ـ عليه السلام ـ) احمد رمضاني، تهران، کانون انديشه جوان، 1384ش.
2ـ دوستي و دوستان، سيد هادي مدرسي، مشهد، آستان قدس رضوي، 1384ش، ج4.
3ـ جوان و نيروي چهارم زندگي، محمد رضا شرفي.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 24 امرداد 01
- بازدید
- ۵۵
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.