اگر يک نفر به کسي مثل معلمش يا کس ديگري وابسته باشد، چه کار بايد بکند؟
اگر يک نفر به کسي مثل معلمش يا کس ديگري وابسته باشد، چه کار بايد بکند؟
پرسش
پاسخ
نوجواني و جواني دوره اي پرتحول از زندگي مي باشد، دوره اي که نيروهاي جسمي و رواني با سرعت و قدرت زياد بروز پيدا مي کنند و درون او را پر از هيجان و آشوب مي نمايند. در اين دوره بحران، احساسات و عاطفه اين شخصيت نوجوان و جوان است که آگاه يا ناخودآگاه در حال شکل گيري است و چه خوب است که او با نيروي اراده و آگاهي جهت شکل دهي به شخصيت خود پاي به ميدان گذارده و به آن رنگ و بوي الهي و انساني دهد. يکي از مهمترين ويژگي هاي اين دوران بيداري عاطفي است، او مي خواهد به ديگران ابراز علاقه و محبّت کند و آنان نيز به او عشق ورزند، اما اگر اين عشق پاک به صورت صحيح جهت دهي نشود، آسيب هاي جبران ناپذيري را به او وارد مي سازد. بنابراين با به کارگيري نيروي عقل و بالا بردن سطح آگاهي و ياري گرفتن از تجربه بزرگترها مي توان راه پر مخاطره را به خوبي پيمود و قله هاي خوشبختي و سعادت را فتح کرد.
هر چند در دين مقدس اسلام به دوستي و محبت کردن و معاشرت با ديگران تأکيد شده است، اما براي آن حد و حدودي قايل است و نمي شود با هر کسي رابطه برقرار کرده و دوست شد. دوستي و برقراري رابطه با جنس مخالف جايز نيست و آسيب هاي زيادي را در پي دارد و دوستي و معاشرت با جنس موافق نيز با داشتن معيارها و شرايطي با رعايت حد و حدود آن مانعي ندارد.
بي ترديد دوستي و معاشرت با ديگران يکي از نيازهاي انسان به خصوص در سنين جواني است و دوستي و هم نشيني با دوستان شايسته و با ايمان، موجب رشد شخصيت اجتماعي و تقويت ارزش هاي اخلاقي و معنوي آنها مي گردد؛ اما بايد توجه داشت که دوست شدن مفهومي است که از يک رابطه قلبي و عاطفي بين دو يا چند نفر حکايت دارد و در واقع نوعي دلبستگي است. اين نوع رابطه در صورتي مفيد و ثمربخش است که معيارهاي انتخاب دوست در آن رعايت شده باشد، برخي از شرايط و معيارهاي يک دوست خوب عبارتند از:
1- عقل و دانايي 2- ايمان و تقوي 3- بزرگواري و نجابت 4- صداقت و رازداري 5- وفاداري و پايداري در سختيها 6- سرّ نگهدار و عيب پوش 7- مساعدت و ياري در حل مشکلات 8- خوش اخلاقي و پاک سرشت 9- اهل خير و دعوت کننده به نيکي ها و بندگي خدا 10- دور کننده از گناه و لغزش 11- صبور و با گذشت 12- و....[1]
دوستي هاي افراطي
دوستي و برقراري رابطه مفرط، حتي با افرادي که واجد همه يا اکثر صفات پسنديده اند، هميشه مطلوب نيست؛ همانگونه که دوست شدن با ديگران بدون رعايت معيارها و اصول اسلامي جايز نيست و پيامدهاي منفي به همراه دارد، افراط در دوستي و وابستگي به ديگران نيز چه بسا ممکن است براي انسان دست و پاگير شود و استقلال و هويت فردي را از او سلب کند. بهترين راه براي متعادل نمودن دوستي هاي افراطي اين است که با نگاه واقع بينانه به پيامدهاي منفي آن بينديشيم. توجه به اين پيادمها يکي از کارآمدترين شيوه هاي کنترل و پيش گيري ها از دوستي هاي افراطي است و در نقش راهکارهاي شناختي مي تواند مؤثر واقع شود. برخي از اين جنبه هاي منفي عبارتند از:
1- هر چند عشق و علاقه نوجوانان و جوانان در ابتدا عاطفي (ملکوتي) به نظر مي رسد که حتي گاهي هم جوانان از آن به عشق پاک تعبير مي کنند، در اين مرحله عشق و علاقه جنبه جسماني و شهواني ندارد و جوان هم به شدت پرهيز دارد که اين نوع احساس را با برچسب علاقه انحرافي و جنسي آلوده کند؛ اما واقعيت اين است که در صورت افراط در عشق و علاقه در وابستگي ها، به نظر برخي از روانشناسان اين مرحله مرحله اي ديگر بنام عشق شهواني به دنبال دارد که جوان بيشتر به مسائل توأم با لذت علاقه مند مي شود.[2] پس چه بسا به فردي که مورد اعتماد و اطمينان ماست، پس از مدتي به راه هاي خلاف کشيده شود. اگر دوستي بيش از حد عميق و به صورت وابستگي باشد، اين احتمال وجود دارد که نتوانيم از وي فاصله بگيريم و به اعتبار اين که دوست ماست اعمال وي را توجيه کنيم.
2- هيچ ضمانتي وجود ندارد که اين دوستي ها پايدار بماند؛ چه بسا در زندگي تغيير و تحولاتي رخ دهد و موجب دوري و جدايي دوستان شود، مثلا يکي براي تحصيل به شهر ديگر رود و يا ازدواج کند؛ اگر دوستي بيش از اندازه باشد تحمل دوري و جدايي از دوستان بسيار سخت و ناگوار خواهد بود و در پاره اي موارد ضربه روحي شديدي در پي خواهد داشت.
3- مسائلي در زندگي انسان وجود دارد که نبايد هيچ فردي از آن مطلع شود، اين گونه مسائل را حتي با نزديکترين و صميمي ترين افراد نبايد بازگو کرد، اين خود عاملي است که دايره دوستي انسان را محدود و مشخص مي کند.
4- اين نوع وابستگي ها به نحوي مانع رشد فکري است؛ زيرا به سبب وابستگي شديد، دوست دارند هميشه با همه و در کنار يکديگر باشند، روابط عاطفي آنان با خانواده کمرنگ مي شود و مشکلاتي را در خانواده به وجود آورد؛ هم نوايي و تقليد از دوستان منبع اصلي هنجارهاي رفتاري آنان قرار مي گيرد و گاه ممکن است همين دوستي هاي افراطي باعث شود از مسائل عبادي، معنوي و ياد خدا غافل شوند.[3]
پس بايد دوستي ها و وابستگي ها افراطي نباشد و از حدود شرعي خارج نباشد، بلکه دوستي ها و رابطه ها رنگ و بوي خدايي داشته باشد. بدين منظور به تدريج بايد رابطه را با چنين فردي کم کرده.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1- جوانان و روابط، ابوالقاسم مقيمي حاجي، قم: مرکز مديريت حوزه علميه.
2- دوست کيست؟ دوستي چيست؟ دانشمند، مهدي، نشر خادم الرضا، 1379.
3- آيين دوست يابي ديل کارنگي، ، ترجمه رشيد ياسمي، تهران: اساطي 1378.
4- آداب معاشرت، مقدس نيان، سيد محمد، و محمدي، محمد مهدي، مرکز نمايندگي ولي فقيه در سپاه، 1378.
[1] . ر.ک: کاشفي، محمدرضا، آيين مهرورزي،قم: دفتر تبليغات اسلامي، 1376؛ محمدي ري شهري، دوستي در قرآن و حديث، دارالحديث، 1379.
[2] . شرفي، محمدرضا، جوان و نيروي چهارم زندگي، تهران، سروش، 1381، ص 68.
[3] . شجاعي، محمد صادق، براي متعادل نمودن روابط دوستانه افراطي بين جوانان (هم جنسان) چه بايد کرد؟ صباح، ش 8 – 7، صص 26 – 24.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 24 امرداد 01
- بازدید
- ۵۷
اگر يک نفر به کسي مثل معلمش يا کس ديگري وابسته باشد، چه کار بايد بکند؟
- نشان کردن
پرسش
اگر يک نفر به کسي مثل معلمش يا کس ديگري وابسته باشد، چه کار بايد بکند؟
پاسخ
نوجواني و جواني دوره اي پرتحول از زندگي مي باشد، دوره اي که نيروهاي جسمي و رواني با سرعت و قدرت زياد بروز پيدا مي کنند و درون او را پر از هيجان و آشوب مي نمايند. در اين دوره بحران، احساسات و عاطفه اين شخصيت نوجوان و جوان است که آگاه يا ناخودآگاه در حال شکل گيري است و چه خوب است که او با نيروي اراده و آگاهي جهت شکل دهي به شخصيت خود پاي به ميدان گذارده و به آن رنگ و بوي الهي و انساني دهد. يکي از مهمترين ويژگي هاي اين دوران بيداري عاطفي است، او مي خواهد به ديگران ابراز علاقه و محبّت کند و آنان نيز به او عشق ورزند، اما اگر اين عشق پاک به صورت صحيح جهت دهي نشود، آسيب هاي جبران ناپذيري را به او وارد مي سازد. بنابراين با به کارگيري نيروي عقل و بالا بردن سطح آگاهي و ياري گرفتن از تجربه بزرگترها مي توان راه پر مخاطره را به خوبي پيمود و قله هاي خوشبختي و سعادت را فتح کرد.
هر چند در دين مقدس اسلام به دوستي و محبت کردن و معاشرت با ديگران تأکيد شده است، اما براي آن حد و حدودي قايل است و نمي شود با هر کسي رابطه برقرار کرده و دوست شد. دوستي و برقراري رابطه با جنس مخالف جايز نيست و آسيب هاي زيادي را در پي دارد و دوستي و معاشرت با جنس موافق نيز با داشتن معيارها و شرايطي با رعايت حد و حدود آن مانعي ندارد.
بي ترديد دوستي و معاشرت با ديگران يکي از نيازهاي انسان به خصوص در سنين جواني است و دوستي و هم نشيني با دوستان شايسته و با ايمان، موجب رشد شخصيت اجتماعي و تقويت ارزش هاي اخلاقي و معنوي آنها مي گردد؛ اما بايد توجه داشت که دوست شدن مفهومي است که از يک رابطه قلبي و عاطفي بين دو يا چند نفر حکايت دارد و در واقع نوعي دلبستگي است. اين نوع رابطه در صورتي مفيد و ثمربخش است که معيارهاي انتخاب دوست در آن رعايت شده باشد، برخي از شرايط و معيارهاي يک دوست خوب عبارتند از:
1- عقل و دانايي 2- ايمان و تقوي 3- بزرگواري و نجابت 4- صداقت و رازداري 5- وفاداري و پايداري در سختيها 6- سرّ نگهدار و عيب پوش 7- مساعدت و ياري در حل مشکلات 8- خوش اخلاقي و پاک سرشت 9- اهل خير و دعوت کننده به نيکي ها و بندگي خدا 10- دور کننده از گناه و لغزش 11- صبور و با گذشت 12- و....[1]
دوستي هاي افراطي
دوستي و برقراري رابطه مفرط، حتي با افرادي که واجد همه يا اکثر صفات پسنديده اند، هميشه مطلوب نيست؛ همانگونه که دوست شدن با ديگران بدون رعايت معيارها و اصول اسلامي جايز نيست و پيامدهاي منفي به همراه دارد، افراط در دوستي و وابستگي به ديگران نيز چه بسا ممکن است براي انسان دست و پاگير شود و استقلال و هويت فردي را از او سلب کند. بهترين راه براي متعادل نمودن دوستي هاي افراطي اين است که با نگاه واقع بينانه به پيامدهاي منفي آن بينديشيم. توجه به اين پيادمها يکي از کارآمدترين شيوه هاي کنترل و پيش گيري ها از دوستي هاي افراطي است و در نقش راهکارهاي شناختي مي تواند مؤثر واقع شود. برخي از اين جنبه هاي منفي عبارتند از:
1- هر چند عشق و علاقه نوجوانان و جوانان در ابتدا عاطفي (ملکوتي) به نظر مي رسد که حتي گاهي هم جوانان از آن به عشق پاک تعبير مي کنند، در اين مرحله عشق و علاقه جنبه جسماني و شهواني ندارد و جوان هم به شدت پرهيز دارد که اين نوع احساس را با برچسب علاقه انحرافي و جنسي آلوده کند؛ اما واقعيت اين است که در صورت افراط در عشق و علاقه در وابستگي ها، به نظر برخي از روانشناسان اين مرحله مرحله اي ديگر بنام عشق شهواني به دنبال دارد که جوان بيشتر به مسائل توأم با لذت علاقه مند مي شود.[2] پس چه بسا به فردي که مورد اعتماد و اطمينان ماست، پس از مدتي به راه هاي خلاف کشيده شود. اگر دوستي بيش از حد عميق و به صورت وابستگي باشد، اين احتمال وجود دارد که نتوانيم از وي فاصله بگيريم و به اعتبار اين که دوست ماست اعمال وي را توجيه کنيم.
2- هيچ ضمانتي وجود ندارد که اين دوستي ها پايدار بماند؛ چه بسا در زندگي تغيير و تحولاتي رخ دهد و موجب دوري و جدايي دوستان شود، مثلا يکي براي تحصيل به شهر ديگر رود و يا ازدواج کند؛ اگر دوستي بيش از اندازه باشد تحمل دوري و جدايي از دوستان بسيار سخت و ناگوار خواهد بود و در پاره اي موارد ضربه روحي شديدي در پي خواهد داشت.
3- مسائلي در زندگي انسان وجود دارد که نبايد هيچ فردي از آن مطلع شود، اين گونه مسائل را حتي با نزديکترين و صميمي ترين افراد نبايد بازگو کرد، اين خود عاملي است که دايره دوستي انسان را محدود و مشخص مي کند.
4- اين نوع وابستگي ها به نحوي مانع رشد فکري است؛ زيرا به سبب وابستگي شديد، دوست دارند هميشه با همه و در کنار يکديگر باشند، روابط عاطفي آنان با خانواده کمرنگ مي شود و مشکلاتي را در خانواده به وجود آورد؛ هم نوايي و تقليد از دوستان منبع اصلي هنجارهاي رفتاري آنان قرار مي گيرد و گاه ممکن است همين دوستي هاي افراطي باعث شود از مسائل عبادي، معنوي و ياد خدا غافل شوند.[3]
پس بايد دوستي ها و وابستگي ها افراطي نباشد و از حدود شرعي خارج نباشد، بلکه دوستي ها و رابطه ها رنگ و بوي خدايي داشته باشد. بدين منظور به تدريج بايد رابطه را با چنين فردي کم کرده.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1- جوانان و روابط، ابوالقاسم مقيمي حاجي، قم: مرکز مديريت حوزه علميه.
2- دوست کيست؟ دوستي چيست؟ دانشمند، مهدي، نشر خادم الرضا، 1379.
3- آيين دوست يابي ديل کارنگي، ، ترجمه رشيد ياسمي، تهران: اساطي 1378.
4- آداب معاشرت، مقدس نيان، سيد محمد، و محمدي، محمد مهدي، مرکز نمايندگي ولي فقيه در سپاه، 1378.
[1] . ر.ک: کاشفي، محمدرضا، آيين مهرورزي،قم: دفتر تبليغات اسلامي، 1376؛ محمدي ري شهري، دوستي در قرآن و حديث، دارالحديث، 1379.
[2] . شرفي، محمدرضا، جوان و نيروي چهارم زندگي، تهران، سروش، 1381، ص 68.
[3] . شجاعي، محمد صادق، براي متعادل نمودن روابط دوستانه افراطي بين جوانان (هم جنسان) چه بايد کرد؟ صباح، ش 8 – 7، صص 26 – 24.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 24 امرداد 01
- بازدید
- ۵۷
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.