آيا نداشتن دوست عيب است؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آيا نداشتن دوست عيب است؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

يامبر مهرباني ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرموده اند: «عاقلانه ترين کارها پس از ايمان به خداي عزوجل، دوستي با مردم است»[1]

يکي از نيازهاي اساسي روان انسان، نياز به دل بستگي و تعلق به گروه و ارتباط با همنوعان و همسالان است.[2] افراد انساني در هر مرحله از رشد و تحولات زندگي، محتاج گروه يا فردي هستند که به آن تعلق داشته باشند. اين گروه در ابتدا خانواده است و سپس مدرسه و دوستان و کمي بعد جامعه و افراد آن. فرد به وسيله دوستان و افراد جامعه و به وسيله قضاوت آنان، به خصوصيات اخلاقي و استعداد هاي خود پي مي برد و در ارتباط با جامعه، آداب و رسوم اجتماعي را مي آموزد. دوست و ارتباطات دوستانه باعث رشد و تکامل شخصيت مي­شود. اگر چه دوستي و رفاقت با ديگران مي تواند ضررهايي هم براي انسان به وجود آورد، بخصوص اگر دوستي ها افراطي و غير متعادل باشند ـ مثل وابستگي بيش از حد به دوست و تقليد کورکورانه از او ـ ولي فوايد و ثمرات دوستي متعادل و سنجيده به حدي هستند که اقتضا مي کند انسان تمام تلاش خود را جهت يافتن دوستان خوب بکار گيرد. حضرت امير المومنين علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايد کسي که دوستي ندارد اندوخته اي ندارد.[3]

«آبراهام مزلو» روانشناس معروفي است که نيازهاي اساسي انسان را به ترتيب اهميت، چيده است. «سلسله مراتب نيازها»ي مزلو بر اين فرض استوار است که نيازهاي سطح پايين بايد قبل از اين که نيازهاي سطح بالاتر بر انگيخته شوند، ارضاء يا حداقل تا حدي ارضاء شوند.

مزلو نيازها را به ترتيب اهميت آن ها اين گونه فهرست کرده است:

1. نيازهاي فيزيولوژيکي (مانند نياز به غذا، آب، هوا و ...)

2. نياز به ايمني (امنيت جسمي و رواني)

3. نياز به محبت و تعلق پذيري (مانند نياز به دوستي، عشق و ...)

4. نياز به احترام (مانند حرمت نفس، اعتماد به نفس، شايستگي و ...)

5. نياز به خود شکوفايي (به کمال رساندن خود، تحقق بخشيدن به تمام استعداد ها، ميل به خلاق شدن به تمام معني و ...)

مزلو، نياز به محبت و تعلق پذيري را به عنوان يک عطش براي روابط عاطفي با مردم توصيف نمود. در رابطه با اين نياز، فرد نياز به بودن در يک گروه دارد؛ گروهي که به آن تعلق دارد و آن ها وي را پذيرفته اند. اين گروه ها شامل خانواده، دوستان، همسالان و جامعه مي شود. اگر نيازهاي محبت افراد و تعلق پذيري آنان از همان دوران کودکي ارضاء شوند، آن ها احساس عزت نفس مي کنند و حتي بزرگسالان خود شکوفايي مي شوند که ديگر به محبت و پذيرش مستمر ديگران وابسته نيستند، حتي در صورتي که تحقير شوند، طرد شوند و فراموش شوند، عقده اي نخواهند شد و اساس عزت نفس خود را حفظ مي کنند.[4]

بنابر نظر مزلو ارتباط گرم و سالم با ديگران (مانند دوستان)،انسان را از مرحله نياز به تعلق پذيري عبور مي دهد و زمينه ايجاد اعتماد به نفس، رسيدن به شايستگي ها و در نهايت شکوفايي کامل استعداد ها را فراهم مي آورد.

علاقه به همديگر و محبت و دوستي است که افراد بشر را گرد هم جمع نموده و سعادت و آسايش و زيبا زيستن را براي آن ها فراهم کرده است. پس اگر چه داشتن دوست، از نظر دين واجب نيست اما کسي که دوستي ندارد آدمي گوشه گير و غير اجتماعي است. ضمن اين که بزرگان ديني و مشاهير نيز به همان دليل نياز فطري انسان، به داشتن دوست و همراه خوب، توصيه نموده اند.

حضرت امير المومنين ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: «فرزندم! نخست دوست ]خوب[ انتخاب کن، سپس قدم در راه بگذار»[5]

سقراط، انديشمند کم نظير، مي گويد: مردم هر کدام آرزويي دارند؛ يکي مال و ثروت مي خواهد و ديگري افتخار و مقام، ولي به عقيده من، يک دوست خوب از تمام اين ها بهتر است.[6]

 


[1]. «رأس العقل بعد الايمانبالله عزوجل التحبب الي الناس». دوستي در قرآن و حديث، محمدي ري شهري، ترجمه اسلامي، سيد حسن، نشر دار الحديث، چاپ دوم، 1382.

[2]. شرفي ، محمد رضا ، مراحل رشد و تحول انسان، تهران، وزارت فرهگ و ارشاد اسلامي، 1364، ص 163.

[3]. محمدي ري شهري، محمد ، منتخب ميزان الحکمه، ج2، ص 571، ترجمه حميد رضا شيخي نشر دار الحديث قم، 1383.

[4]. جي فيست ، نظريه هاي شخصيت، جس فيست و گريگوري ، ترجمه محمدي، يحيي سيد، نشرروان، چاپ اول، 1384 و (http://www.al-shia.com/).

[5]. «سل عن الرفيق قبل الطريق». محمدي ري شهري، محمد، ميزان الحکمه، قم، مکتب الاعلام الاسلامي، 1362، ج4، ص 157، ح 7368.

[6]. کاشفي، محمدرضا، آيين مهرورزي، قم، انتشارات اسلامي، 1376، ص 130.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
24 امرداد 01
بازدید
۵۲
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.