برخی پزشکان مخصوصا متخصص اعصاب و روان توصيه مي کنند که براي شاد بودن و اجتناب از بروز ناراحتي روحي ـ رواني و افسردگي به مجالس يا محافل عزاداري يا روضه خواني و يا مساجد شرکت نکنند. اسلام و مراجع عظام چه نظري دارند آيا روش پزشک اصلح است يا مراجع و اسلام؟ در مورد اعتقاد برخيها که استمناء براي جوانان در حدّ اعتدال و بدون افراط براي جلوگيري از آلوده شدن به گناهان کبيره و غير اخلاقي ديگر که به اجماع مضرند، چه نظري داريد؟ چه راهکارهاي عملي را با توجه به این که جوانان امروزی ما دچار افسردگی و سایر اختلالات روانی میشوند، سفارش مي نمائيد؟
برخی پزشکان مخصوصا متخصص اعصاب و روان توصيه مي کنند که براي شاد بودن و اجتناب از بروز ناراحتي روحي ـ رواني و...
پرسش
پاسخ
اسلام و حرمت استمناء:
شهيد دستغيب در اين مورد مي گويد: «دهم از گناهان کبيره که بر آن وعده عذاب داده شده است استمناء است و آن بيرون کردن مني خود است از راه طبيعي مانند ماليدن به دست يا ساير اعضاء خود يا اعضاء ديگري غير از همسر.»[1]
در سؤال فوق آمده: استمناء براي جوانان به گفته برخي ها اگر با افراط همراه نباشد، اشکال ندارد. اولا بايد معلوم شود که منظور برخي ها چه کساني هستند، آيا اسلام شناس هستند؟ و يا حتي اگر اسلام شناس نيستند اما پزشک و روان شناس هستند، همه جنبه هاي آن را در نظر دارند يا خير؟ در حالي که به اتفاق تمام علماء و مراجع عظام تقليد استمناء مطلقا حرام است و خداوند وعده عذاب داده است.
ثانيا: در سؤال هست که براي جلوگيري از آلوده شدن به گناهان کبيره و غير اخلاقي ديگر آيا استمناء جايز است؟ بايد توجه داشته باشيم که خودارضايي همان طوري که گفته شد از گناهان کبيره است پس چگونه مي شود انسان با ارتکاب به گناه کبيره اي قصدش آلوده نشدن به گناه کبيره ديگري باشد؟ از کجا معلوم آسيب هاي اجتماعي خودارضايي کمتر از زناست! که بخواهيم با آن جلوي زنا و تجاوزات را بگيريم. اگر بسياري از تجاوزات و سوء استفاده هاي جنسي اتفاق افتاده را مورد بررسي قرار دهيم، متوجه مي شويم که عوامل و زمينه هايي باعث تقويت اين گونه رفتارهاي شده اند، که از جمله آنها، خودارضايي است.
همان طور که آب شور انسان تشنه را سيراب نمي کند و بلکه تشنگي او را بيشتر مي کند، خودارضايي نيز شهوت و غريزه جنسي را کنترل نمي کند، بلکه از دو جنبه باعث افزايش تحريک قواي جنسي و آسيب هاي اجتماعي مي شود. اوّل اين که به واسطه اين که عملي گناه محسوب مي شود باعث دور شدن انسان از درگاه الهي و تيره و تاريک شدن قلب او مي گردد. اين مسئله خود مي تواند زمينه بسياري ديگر از گمراهي ها و فسادهاي ديگر را فراهم کند. پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در اين رابطه مي فرمايند: «مؤمن هر گاه گناه کند، نقطه اي سياه در دلش پديد مي آيد...».[2]
امّا جنبه دومي که خودارضايي مي تواند باعث بروز فسادها و تجاوزات اجتماعي شود، مربوط به جنبه فيزيولوژيکي و رواني آن است. توضيح مطلب اين که، خودارضايي از آنجا که فقط يک ارضاي جسمي است که هيچ گونه ارضاي عاطفي را به دنبال ندارد، به تدريج همانند فرد معتاد به مواد مخدر که براي ارضای، کاذب خود بايستي مواد بيشتري را مصرف کند، فرد خودارضا کننده نیز روز به روز به اين عمل بيشتر مبادرت میورزد؛ چرا که مي خواهد به نوعي به ارضای عاطفي برسد که در هيچ حالتي به آن نمیرسد. بنابر این، نمي توان گفت که آسيب هاي اجتماعي خودارضايي کمتر از زنا و تجاوز است؛ چرا که بدون شک زمينه بسياري از اين تجاوزات خودارضايي مي باشد. خودارضایی معمولاً با تصویرسازیهای صحنههای جنسی و خیالپردازیها انجام میگیرد. هرچند به صورت موقت و به ظاهر ارضایی صورت گرفته اما بعد از ساعتها و اگر خوشبین باشیم بعد از یک یا دو روز دیگر باز آن صحنهها در ذهن فرد تجسم میشوند. این بار فرد سعی میکند صحنههای بدتری را شکار کند. دست به چشمچرانی و تماشایی فیلمهای مستهجن میکند و ... . آیا میتوان این فرایند فزاینده را تحت کنترل در آورد. کار به جایی میرسد که احساس میکند از این راه ارضا نمیشود. بدین جهت اگر شرایط فراهم باشد، روی به رابطه مستقیم با جنس مخالف میزند که گاه حضوری است و گاه از طریق اینترنتی و راههای ارتباطی دیگر صورت میپذیرد.
در رابطه با اين نکته که بيان داشته ايد: به جهت وضعيت اقتصادي و.... جوانان ما به افسردگي و... دچار شده اند»؛ لازم است توجه نمائيد نمي خواهيم منکر برخي مشکلات امروزي جوانان و نوجوانان شويم، امّا مي خواهيم شما را توصيه کنيم که به موضوع، دقت و توجه بيشتري داشته باشيد و همه جوانب امر را در نظر بگيريد. براي مثال؛ آيا کشورهاي ديگر (خصوصا پيشرفته) که به لحاظ اقتصادي و رفاهي از ما بالا هستند، مشکلات رواني و اختلالات روحي جوانان و نوجوانان آنان کمتر از کشور ماست؟ يقين کنيد که اين گونه نيست. ديل کارنگي مي گويد: در آمريکا در هر 35 دقيقه يک نفر خود کشي مي کند و در هر دو دقيقه يک نفر ديوانه مي شود.[3]
در کشورهاي ديگر غربي نيز وضع همين طور است. پس بايستي ريشه اصلي مشکلات را جستجو کرد، که همان دور شدن از معنويت و مذهب مي باشد. دين عامل مهمي است که چنان شخصيت و آرامشي به انسان عطا مي کند که کمبودها و نقص هاي جامعه بشري و مشکلات و گرفتاري هاي آن به هيچ وجه نمي تواند در روان و ذهن او خللي ايجاد کند.
بله از جمله حقايقي که قرآن مجيد و بزرگان دين به مردم گوشزد فرموده اند اين است که آرامش دل و آسايش خاطر و شاد بودن تنها در سايه ايمان به خدا و توجه به پروردگار جهان به دست مي آيد.[4] قرآن کريم اين حقيقت را اين گونه بيان فرموده است: «الَّذِينَ آمَنُواْ وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِکرِ اللّهِ أَلاَ بِذِکرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ[5]» آنان که ايمان آوردند و دل هايشان به ياد خدا آرامش مي يابد بدانيد که فقط به ياد خدا دل ها آرامش مي يابد. و اين حقيقت را مي توان از معجزات قرآن به حساب آورد که امروزه بشر پس از پيمودن راه هاي دور و دراز، تدريجا به اشتباه خود واقف گشته و فهميده است که گمشده اش يعني آرامش، فقط زير سايه مذهب و ايمان به مبدأ و معاد يافت مي شود. اعتراضاتي که جسته و گريخته در سخنانشان به چشم مي خورد نشانه سرخوردگي و طليعه اين تحول فکري و گرايش به مذهب و دين است.
توجه داشته باشید که از لحاظا روانشناختی، این شبهات یا تفسیرهای غیرمنطقی که در ذهن ایجاد میشود، خود زمینه ساز توجیه این عمل قبیح است که فرد بتواند از احساس گناه برهد و در دام شیطان و نفس بیفتند و گناهان و رفتارهای غلطی چون خودارضایی را ادامه دهد.
در جواب سؤالي که ابتدا مطرح شد که بعضي پزشکان، بيماران خود را از رفتن به مجالس عزاداري منع مي کنند، آيا حرف آنان صحيح است يا مراجع؟ لازم به ذکر است که:
الف) طبق نظر فقها اگر انسان به پزشک اطمينان دارد مي تواند به دستور پزشک عمل کند کما اين که وقتي دکتر حضرت امام خميني (ره) ايشان را از انجام کاري نهي کرده بودند حضرت امام آن کار را انجام نمي دادند و در جواب گفته بودند ايشان متخصص اين کار است و بهتر از من مصالح من را مي داند. پس اگر دکتر شخصي را که بيمار است از شرکت در مجالس عزاداري نهي کرد، اشکالي ندارد براي مدتي به آن مجالس نرود و بايد دانست که اين کار (يعني عدم حضور در مجالس عزاداري) با دستورات دين هيچ منافاتي ندارد و موجب ترک عمل واجب نمي شود. زيرا اين کار مقطعي است و پس از حل مشکل افسردگي بيمار دوباره آن شخص مي تواند در مجالس عزاداري اهل بيت شرکت کند. از طرفي اگر به پزشک اطمينان داريم حرف او در راستاي فتواي مجتهدين است و عمل به آن لازم است. اما برخی از آنان که از روی غرضورزی به صورت کلی همة افراد را منع میکنند، نه برخی از افراد بیمار را، خلاف شرع است و نباید حرف او را گوش داد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ شناخت و درمان اختلالات رفتاري نوشته مصطفي شريعتي رودسري، انتشارات عابد، 1385
2ـ گناهان کبيره، شهيد آيت الله دستغيب.
3ـ کيفر گناه و آثار و عواقب آن نوشته آيت الله سيد هاشم رسولي محلاتي، انتشارات بوستان کتاب.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 23 امرداد 01
- بازدید
- ۷۲
برخی پزشکان مخصوصا متخصص اعصاب و روان توصيه مي کنند که براي شاد بودن و اجتناب از بروز ناراحتي روحي ـ رواني و...
- نشان کردن
پرسش
برخی پزشکان مخصوصا متخصص اعصاب و روان توصيه مي کنند که براي شاد بودن و اجتناب از بروز ناراحتي روحي ـ رواني و افسردگي به مجالس يا محافل عزاداري يا روضه خواني و يا مساجد شرکت نکنند. اسلام و مراجع عظام چه نظري دارند آيا روش پزشک اصلح است يا مراجع و اسلام؟ در مورد اعتقاد برخيها که استمناء براي جوانان در حدّ اعتدال و بدون افراط براي جلوگيري از آلوده شدن به گناهان کبيره و غير اخلاقي ديگر که به اجماع مضرند، چه نظري داريد؟ چه راهکارهاي عملي را با توجه به این که جوانان امروزی ما دچار افسردگی و سایر اختلالات روانی میشوند، سفارش مي نمائيد؟
پاسخ
اسلام و حرمت استمناء:
شهيد دستغيب در اين مورد مي گويد: «دهم از گناهان کبيره که بر آن وعده عذاب داده شده است استمناء است و آن بيرون کردن مني خود است از راه طبيعي مانند ماليدن به دست يا ساير اعضاء خود يا اعضاء ديگري غير از همسر.»[1]
در سؤال فوق آمده: استمناء براي جوانان به گفته برخي ها اگر با افراط همراه نباشد، اشکال ندارد. اولا بايد معلوم شود که منظور برخي ها چه کساني هستند، آيا اسلام شناس هستند؟ و يا حتي اگر اسلام شناس نيستند اما پزشک و روان شناس هستند، همه جنبه هاي آن را در نظر دارند يا خير؟ در حالي که به اتفاق تمام علماء و مراجع عظام تقليد استمناء مطلقا حرام است و خداوند وعده عذاب داده است.
ثانيا: در سؤال هست که براي جلوگيري از آلوده شدن به گناهان کبيره و غير اخلاقي ديگر آيا استمناء جايز است؟ بايد توجه داشته باشيم که خودارضايي همان طوري که گفته شد از گناهان کبيره است پس چگونه مي شود انسان با ارتکاب به گناه کبيره اي قصدش آلوده نشدن به گناه کبيره ديگري باشد؟ از کجا معلوم آسيب هاي اجتماعي خودارضايي کمتر از زناست! که بخواهيم با آن جلوي زنا و تجاوزات را بگيريم. اگر بسياري از تجاوزات و سوء استفاده هاي جنسي اتفاق افتاده را مورد بررسي قرار دهيم، متوجه مي شويم که عوامل و زمينه هايي باعث تقويت اين گونه رفتارهاي شده اند، که از جمله آنها، خودارضايي است.
همان طور که آب شور انسان تشنه را سيراب نمي کند و بلکه تشنگي او را بيشتر مي کند، خودارضايي نيز شهوت و غريزه جنسي را کنترل نمي کند، بلکه از دو جنبه باعث افزايش تحريک قواي جنسي و آسيب هاي اجتماعي مي شود. اوّل اين که به واسطه اين که عملي گناه محسوب مي شود باعث دور شدن انسان از درگاه الهي و تيره و تاريک شدن قلب او مي گردد. اين مسئله خود مي تواند زمينه بسياري ديگر از گمراهي ها و فسادهاي ديگر را فراهم کند. پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در اين رابطه مي فرمايند: «مؤمن هر گاه گناه کند، نقطه اي سياه در دلش پديد مي آيد...».[2]
امّا جنبه دومي که خودارضايي مي تواند باعث بروز فسادها و تجاوزات اجتماعي شود، مربوط به جنبه فيزيولوژيکي و رواني آن است. توضيح مطلب اين که، خودارضايي از آنجا که فقط يک ارضاي جسمي است که هيچ گونه ارضاي عاطفي را به دنبال ندارد، به تدريج همانند فرد معتاد به مواد مخدر که براي ارضای، کاذب خود بايستي مواد بيشتري را مصرف کند، فرد خودارضا کننده نیز روز به روز به اين عمل بيشتر مبادرت میورزد؛ چرا که مي خواهد به نوعي به ارضای عاطفي برسد که در هيچ حالتي به آن نمیرسد. بنابر این، نمي توان گفت که آسيب هاي اجتماعي خودارضايي کمتر از زنا و تجاوز است؛ چرا که بدون شک زمينه بسياري از اين تجاوزات خودارضايي مي باشد. خودارضایی معمولاً با تصویرسازیهای صحنههای جنسی و خیالپردازیها انجام میگیرد. هرچند به صورت موقت و به ظاهر ارضایی صورت گرفته اما بعد از ساعتها و اگر خوشبین باشیم بعد از یک یا دو روز دیگر باز آن صحنهها در ذهن فرد تجسم میشوند. این بار فرد سعی میکند صحنههای بدتری را شکار کند. دست به چشمچرانی و تماشایی فیلمهای مستهجن میکند و ... . آیا میتوان این فرایند فزاینده را تحت کنترل در آورد. کار به جایی میرسد که احساس میکند از این راه ارضا نمیشود. بدین جهت اگر شرایط فراهم باشد، روی به رابطه مستقیم با جنس مخالف میزند که گاه حضوری است و گاه از طریق اینترنتی و راههای ارتباطی دیگر صورت میپذیرد.
در رابطه با اين نکته که بيان داشته ايد: به جهت وضعيت اقتصادي و.... جوانان ما به افسردگي و... دچار شده اند»؛ لازم است توجه نمائيد نمي خواهيم منکر برخي مشکلات امروزي جوانان و نوجوانان شويم، امّا مي خواهيم شما را توصيه کنيم که به موضوع، دقت و توجه بيشتري داشته باشيد و همه جوانب امر را در نظر بگيريد. براي مثال؛ آيا کشورهاي ديگر (خصوصا پيشرفته) که به لحاظ اقتصادي و رفاهي از ما بالا هستند، مشکلات رواني و اختلالات روحي جوانان و نوجوانان آنان کمتر از کشور ماست؟ يقين کنيد که اين گونه نيست. ديل کارنگي مي گويد: در آمريکا در هر 35 دقيقه يک نفر خود کشي مي کند و در هر دو دقيقه يک نفر ديوانه مي شود.[3]
در کشورهاي ديگر غربي نيز وضع همين طور است. پس بايستي ريشه اصلي مشکلات را جستجو کرد، که همان دور شدن از معنويت و مذهب مي باشد. دين عامل مهمي است که چنان شخصيت و آرامشي به انسان عطا مي کند که کمبودها و نقص هاي جامعه بشري و مشکلات و گرفتاري هاي آن به هيچ وجه نمي تواند در روان و ذهن او خللي ايجاد کند.
بله از جمله حقايقي که قرآن مجيد و بزرگان دين به مردم گوشزد فرموده اند اين است که آرامش دل و آسايش خاطر و شاد بودن تنها در سايه ايمان به خدا و توجه به پروردگار جهان به دست مي آيد.[4] قرآن کريم اين حقيقت را اين گونه بيان فرموده است: «الَّذِينَ آمَنُواْ وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِکرِ اللّهِ أَلاَ بِذِکرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ[5]» آنان که ايمان آوردند و دل هايشان به ياد خدا آرامش مي يابد بدانيد که فقط به ياد خدا دل ها آرامش مي يابد. و اين حقيقت را مي توان از معجزات قرآن به حساب آورد که امروزه بشر پس از پيمودن راه هاي دور و دراز، تدريجا به اشتباه خود واقف گشته و فهميده است که گمشده اش يعني آرامش، فقط زير سايه مذهب و ايمان به مبدأ و معاد يافت مي شود. اعتراضاتي که جسته و گريخته در سخنانشان به چشم مي خورد نشانه سرخوردگي و طليعه اين تحول فکري و گرايش به مذهب و دين است.
توجه داشته باشید که از لحاظا روانشناختی، این شبهات یا تفسیرهای غیرمنطقی که در ذهن ایجاد میشود، خود زمینه ساز توجیه این عمل قبیح است که فرد بتواند از احساس گناه برهد و در دام شیطان و نفس بیفتند و گناهان و رفتارهای غلطی چون خودارضایی را ادامه دهد.
در جواب سؤالي که ابتدا مطرح شد که بعضي پزشکان، بيماران خود را از رفتن به مجالس عزاداري منع مي کنند، آيا حرف آنان صحيح است يا مراجع؟ لازم به ذکر است که:
الف) طبق نظر فقها اگر انسان به پزشک اطمينان دارد مي تواند به دستور پزشک عمل کند کما اين که وقتي دکتر حضرت امام خميني (ره) ايشان را از انجام کاري نهي کرده بودند حضرت امام آن کار را انجام نمي دادند و در جواب گفته بودند ايشان متخصص اين کار است و بهتر از من مصالح من را مي داند. پس اگر دکتر شخصي را که بيمار است از شرکت در مجالس عزاداري نهي کرد، اشکالي ندارد براي مدتي به آن مجالس نرود و بايد دانست که اين کار (يعني عدم حضور در مجالس عزاداري) با دستورات دين هيچ منافاتي ندارد و موجب ترک عمل واجب نمي شود. زيرا اين کار مقطعي است و پس از حل مشکل افسردگي بيمار دوباره آن شخص مي تواند در مجالس عزاداري اهل بيت شرکت کند. از طرفي اگر به پزشک اطمينان داريم حرف او در راستاي فتواي مجتهدين است و عمل به آن لازم است. اما برخی از آنان که از روی غرضورزی به صورت کلی همة افراد را منع میکنند، نه برخی از افراد بیمار را، خلاف شرع است و نباید حرف او را گوش داد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ شناخت و درمان اختلالات رفتاري نوشته مصطفي شريعتي رودسري، انتشارات عابد، 1385
2ـ گناهان کبيره، شهيد آيت الله دستغيب.
3ـ کيفر گناه و آثار و عواقب آن نوشته آيت الله سيد هاشم رسولي محلاتي، انتشارات بوستان کتاب.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 23 امرداد 01
- بازدید
- ۷۲
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.