چگونه ايمان نسل جوان را تقويت کنيم؟
چگونه ايمان نسل جوان را تقويت کنيم؟
پرسش
پاسخ
ایمان دارای ابعادی چندگانه است که در برنامههای آموزشی و تربیتی بایستی به همه آنه ابعاد توجه کرده و برنامههایی داشت. بنابر این جهت تقويت ايمان و روحيه ديني جوانان اقدامات چندبعدی مي توان انجام داد؛ که در چهار بخش دسته بندي مي شوند.
الف ـ تقويت بُعد شناختي (اقناع فكري)
ب ـ تقويت بعد عاطفي (اقناع روحي)
ج ـ تقويت و تصحيح رفتارها و برخوردها.
د ـ سالم سازي محيط.
الف ـ تقويت بُعد شناختي (اقناع فكري):
از جملة تأثيراتي كه جامعه اي را متحول مي كند، تأثير در جهان بيني افراد آن جامعه است. اساسي ترين، عميق ترين، و ماندگارترين، تأثيري كه مي توان در یک جامعه بهوجود آورد و به وسيلة آن زندگي عقلاني و انسانيِ افرادِ آن جامعه را متحول كرد، تأثير در جهان بيني و ارزشگذاريِ آن جامعه مي باشد. يا به تعبيري ديگر، تأثير در باورِ آن جامعه مي باشد. تأثير انبياء ـ صلّي الله عليه و آله ـ در جامعه ها از اين نوع بوده است؛ و جانشينان و پيروان آنان نيز بايد فعاليتشان را متوجه به اين جهت و متمركز در اين كانون كنند.[1] ما نيز اگر بخواهيم براي تقويت ايمان ديني جوانان كاري انجام دهيم و براي اين تحول مهم گامي برداريم، ناگزير بايد ابتدا در تصحيح و يا تقويت باورِ اين افراد بكوشيم. رشد فكري و علمي در مسائل ديني، مهمترين عامل پرورش دين و ايمان بشمار مي رود. لذا دين اسلام بر پرورش نيروي عقلاني افراد، تأكيد فراوان نموده است. قرآن كريم مي فرمايد:«ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ[2] »«با حكمت و اندرز نيكو(موعظه) به راه پروردگارت دعوت كن.»
يعني ابتدا بايد مرحلة معرفتافزایی و اقناع فكري (حكمت = برهان) طي گردد و دين مردم، بر پشتوانة محكم عقلانيت و اندیشه استوار گردد. براي تحقق اين هدف بايد رشد فكري دانشجويان را بالا برده، و به آنان قوه تجزيه و تحليل بدهيم و نيروي عقلاني آنان را پرورش بدهيم. با در نظر گرفتن روحية دانشجويي و درك و فهم بالاي آنها، راهكارهايي براي تقويت اين بُعد پيشنهاد مي دهيم:
1. استفاده از اساتيد قوي براي دروس معارف:
در مورد تعيين و استفاده از استادهاي قوي و دانشمند در زمينه معارف اسلامي در مدارس و دانشگاهها، نقش اساسي را مسئولين دارند ولي خود جوانان و نوجوانان نيز در اين زمينه، بدون نقش نمي باشند. به هر حال بايد اساتيد و معلماني براي تدريس در درس هاي معارف انتخاب گردند كه داراي سطح بالايي از دانش ديني باشند. به عبارت بهتر متخصص در مسائل ديني باشند و بتوانند در زمينه هاي اعتقادي و كلامي، فقهي و اخلاقي و .... پاسخگوي جوانان باشند و مطالب صحيحي به آنان ارائه دهند.
2. برگزاري نشستها و حلقههای معرفتی به صورت هاي تخصصي:
مي توان در اين جلسات از مبلغان و علماء حوزة علميه كه داراي تخصص در رشته هاي خاصي مانند عقايد، تاريخ، فقه، قرآن، حديث، اخلاق و .... هستند استفاده نمود. مثلاً جلساتي در زمينه مسائل اعتقادي برگزار كنيم و از علماي متخصص در اين زمينه دعوت كنيم تا جوانان مسائل خود را در اين زمينه كسب نمايند.
3. برگزاري جلسات پرسش و پاسخ با حضور اساتيد ديني.
4. برگزاري ميزگرد با كمك گرفتن از خود جوانان، كه براي آنها نيز جذاب خواهد بود.
اين برنامه نيز به شكل هاي گوناگون و به صورت ساده و خودماني مي تواند انجام پذيرد.
تذكر: در تمام مراحل بالا از افرادي كه متخصص در دين نيستند نبايد استفاده كنيم، زيرا ممكن است تأثير معكوس داشته باشد، و بايد بدانيم «ديندار بودن شخص به معني داشتن تخصص در دين نمي باشد.»
5. جمع آوري شبهات و فراهم آوردن پاسخ آنها:
گاهي در زمينه هاي مختلف و به صورت سازماندهي شده و به منظور سست كردن پايه هاي ديني جوانان، شبهاتي در سطح جامعه رواج پيدا مي كند غالباً نشر اين شبهات از سوي افراد مغرض است. البته در بسياري از موارد نيز ذهن جوالّ و تيز افراد دقيق به اين شبهات توجه مي کند.
6. اجراي سير مطالعاتي:
يكي از روش هاي پرورش نيروي عقلاني، مطالعه و تصحيح اطلاعات مي باشد. دانشجويان عزيز مي توانند با اجراي سير مطالعاتي،[3] كتابهاي مناسب را به صورت دوره اي و منظم مطالعه کنند. به عنوان مثال کتاب هايي در زمينه حجاب اسلامي تهيه نموده و آنها را در بين جواناني که در يک گروه خاص قرار دارند قرار دهيم و... ضمناً براي حل مشكلات مطالعه (ابهاماتي كه شايد پس از مطالعه پيش بيايد) مي توانيم به عالمان و متخصصان ديني مراجعه كنيم و ابهامات احتمالي را رفع نماييم.
7. پخش نرمافزارها و نوارهاي سخنراني در زمينه هاي معارف اسلامي و متناسب با نياز.
ب ـ تقويت بعد عاطفي (اقناع روحي)
براي پيمودن مسير الهي، غير از مسائل شناختي (اقناع فكري)، تقويت بُعد عاطفي و اقناع روحي نيز لازم مي باشد. در رفتارهاي انسان غير عوامل شناختي، عوامل ديگري به نام انگيزش ها و هيجانات نيز نقش ايفا مي كنند. كه عامل اين انگيزشها و هيجانات، احساسات و عواطف مي باشد.[4]
بنابراين براي تقويت ايمان جوانان، بعد عاطفي آنان نيز بايد تقويت گردد و آنان از نظر روحي نيز بايد اقناع بشوند. در واقع انگیزهسازی که موتور حرکتی انسان میباشد گاهی از ابعاد دیگر در اولیت برنامهها قرار میگیرد. براي اين قسمت نيز راهكارهايي را پيشنهاد مي دهيم:
1. ایجاد روابط نزدیک و صمیمی با جوانان و تبلیغ چهره به چهره.
2. الگودهی و نشان دادن چهرههای شاخص معنوی که جوانپسند است.
3. تشكيل جلسات سخنراني(جلسات وعظ)
موعظه يعني استفاده از عواطف انسانها براي دعوت آنان به حق.[5] موعظه كلامي است كه به دل نرمي و دقّت
مي دهد، قَسْوَتْ را از دل مي برد، خشم و شهوت را فرو مي نشاند، هواهاي نفساني را تسكين مي دهد، به دل صفا و جلا مي دهد. هيچ كس نيست كه از موعظه بي نياز باشد و هيچ جامعه اي هم نيست كه احتياج به موعظه پيدا نكند. امام علي ـ عليه السّلام ـ به يكي از اصحابش مي فرمود: عِظني؛ مرا موعظه كن! و مي فرمود: در شنيدن اثري هست كه در دانستن نيست.[6]
مقام معظم رهبري در رهنمودهايي كه به دانشجويان داشته اند، فرمودند:«بايد هميشه نصيحت شنيد. همه بايد بشنويد. هر وقت احساس كرديد كه دل و روحتان سنگين شده، مدتي آن لطافت را نداريد، ميل به عبادت نداريد، ميل به دعا نداريد، يك نفر را پيدا كنيد، بگوييد شما را نصحيت كند.»[7] قرآن كريم مي فرمايد: «ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ[8]» «با حكمت و اندرز نيكو (موعظه) به راه پروردگارت دعوت كن.»
پس لازم است با دعوت از مبلغان محبوب، پرشور، جذاب و صادق، جلسات سخنراني تشكيل دهيم.
البته براي اين منظور مي توانيم از ايام ويژه مانند اعياد و شهادتها استفاده نمائيم.
4. برگزاري مراسمهای اثرگذار در ايام ويژه و استفاده از مداحان خوب و معروف:
در روزهايي همچون عيد غدير، فطر، روزهاي ولادت ائمه، دهة فجر و ... مي توانيم مراسمي ترتيب دهيم و در چنين مراسماتي با تزئين و برنامه هاي مداحي، حال و هواي ديگري به محيط محله يا مدرسه و دانشگاه بدهيم. و همچنين در ايام شهادت اهلبيت بويژه در ماه محرم و صفر، جلسات عزاداري تشكيل دهيم. ليالي قدر و ايام اعتكاف نيز فرصت مناسبي براي تغذية روحي دانشجويان مي باشد.
در اين ميان ايجاد و تعميق محبت اهل بيت از اهميت والايي برخوردار است. توجه به اهل بيت موجب ايجاد محبت آنان در دل جوانان مي گردد و محبت آنان موجب معرفت آنان خواهد گرديد. عشق و محبت اهل بيت مي تواند باعث بصيرت و شناخت بيشتر نسبت به آنان گردد. روحية ديني فرد مسلمان با صحبت اهل بيت تكميل مي گردد.
تذكر:
1. در تمامي اين مراسمها سعي كنيم از سخنرانان مناسب كه در بند بالا اشاره شد استفاده نمائيم.
2. برگزاري دعاي كميل و توسل و زيارت عاشورا و... (خيلي متنوع و جذاب اجراء شود و زياد طولاني و کسالت آور نباشد، دعا خوان بسيار خوش صدا باشد. پس از دعا پذيرايي مختصري شدن و ...)
3. جلسات خودماني با علماء (روحانياني که داراي ويژگي جذب و روحيه مناسب باشند).
4. رواج فرهنگ انتظار و فرهنگ مهدويت.(با برنامه هاي متنوع مانند مسابقات كتابخواني) اهدا جزوه، اردو به جمكران و ...)
ج ـ تقويت و تصحيح رفتارها و برخوردها
اگر نگاهي به تاريخ صدر اسلام داشته باشيم، موارد فراواني خواهيم يافت كه افرادي به خاطر برخورد صحيح و رفتار درست به اسلام گرويده اند. پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ و اهل بيت در موارد زيادي، افرادي را به وسيلة برخورد نيكو مسلمان نموده اند. امام صادق ـ عليه السّلام ـ مي فرمايند: «مردم را به غير زبان (كردار) خود به خير و نيكي دعوت كنيد».[9] در نقطة مقابل نيز افرادي را مشاهده مي كنيم كه به دليل يك برخورد نامناسب و ناصحيح يک متدين از دين گريزان شده اند.
مسلمان در رفتار با ديگران، در تربيت و ارشاد و هدايت آنان بايد خلق و خوي محمدي ـ صلّي الله عليه و آله ـ داشته باشد، ملايم، مهربان و دلسوز باشد، همانند طبيبي به مداواي بيمار خود همت گمارد و از خشونت و خشم بي جا دوري كند تا با گوش و دل و از اعماق جان، تحت تأثير سخنان وي قرار گيرند و در غياب او هم جانب او را نگاه دارند.[10]
ما بايد در برخوردها و رفتار خود با جوانان در امر به معروف و نهي از منكر، حتماً بايد نكات زير را رعايت نمائيم:
1. اول خودمان را اصلاح نمائيم و روي خودمان كار كنيم.
2. در گفتار و در اعمالمان صادق باشيم.
صدق عملي يا رفتاري به معناي مطابقت اعمال و رفتار انسان با گفتار يا اعتقاد وي مي باشد، يعني رفتار انسان تصديق كنندة گفتارش و يا مصدق اعتقادش باشد هر چند سخني هم نگويد.[11]
3. رعايت ادب و تواضع در برخوردها.
ادب و فروتني در برخوردها و در گفتار، دلها را به هم نزديك مي سازد و باعث تأثير در ديگران مي گردد. گاهي اوقات، كاري كه ادب مي كند دهها استدلال نمي كند. طيب كلام، مخصوصاً در زمان ما، كه ما را به خشونت متهم
مي كنند، جاذبة عجيبي دارد.
4. برخورد كريمانه و بزرگوارانه در مقابل اشتباهات ديگران.[12] (تقويت ابعاد مثبت استفاده از صفات مثبت اشخاص براي محو كردن صفات زشت آنها)
5. جلوگيري از كارهاي بد ديگران، با كارهاي نيك.[13] و عدم اجبار و فشار نسبت به مسائل ديني اين كار باعث
مي شود كسي كه با ما دشمني دارد، همانند دوست صميمي گردد.[14]
6. نرمخويي، خداوند به حضرت موسي ـ عليه السّلام ـ مي فرمايد: با او(فرعون) به نرمي سخن بگوييد ...[15] و در ستايش پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ مي فرمايد:«به سبب رحمت خدا است كه تو در برابر آنان نرمخو هستي و اگر تندخو بودي، از پيرامون تو پراكنده مي شوند.[16]
با توجه به اين توصيه ها امر به معروف و نهي از منكر نيز نيتجه خواهد داد. و اگر ريزه كاريهاي امر به معروف و نهي از منكر رعايت نشود تأثير معكوس خواهد داشت.(مطالعة كتابهايي در اين زمينه ضروري است)
د ـ سالم سازي محيط
يكي از عوامل مهم شكل گيري شخصيت و تغيير انسان، شرايط مختلف محيطي است.[17] محيط فاسد زمينة فساد و محيط سالم زمينة رشد و تعالي آنها را براي افراد ايجاد مي كند.[18]
بنابراين براي تقويت و حفظ روحية ديني جوانان لازم است محيط دانشگاه سالم و دور از هر گونه مظاهر فساد باشد.
فسادهاي سياسي و فرهنگي و اقتصادي از چشمان کنجکاو جوانان مخفي نمي مانند و کم کم زمينه افسردگي او را فراهم مي نمايند. جوان که شخصيتي آرمانگرا داشته و هنوز فطرت اوليه خود را از دست نداده است نمي تواند وجود اين مشکلات را در جامعه خود بپذيرد و در نتيجه وجود ناهنجاري هاي اجتماعي محيط مشکلات روحي فراواني را بر او تحميل مي کند از سوي ديگر با گذشت زمان اين نابساماني ها و فسادها با استفاده از انواع جاذبيت ها او را به سوي خود مي کشد و فطرت پاک او را آلوده مي کند. مبارزه با اين گونه فسادها و ايجاد محيط پاک براي جوانان وظيفه همه مردم و مخصوصاً مسئولين کشوري مي باشد که با برنامه ريزي و مبارزه با انواع فساد موجب تقويت ايمان جوانان شوند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
3. روان شناسي رابطه، دكتر غلامعلي افروز، انتشارات توادر(خصوصا قسمت اول كتاب).
[1] . مصباح يزدي، محمد تقي، جامعه و تاريخ از ديدگاه قرآن، شركت چاپ و نشر بين الملل سازمان تبليغات اسلامي، 1378، ص242.
[2] . نحل / 125.
[3] . در زمينة سير مطالعاتی آثار شهيد مطهری مطلعات و برنامهريزیهايی انجام گرفته و منتشر شده است که از طريق سايتهای جستوجو قابل دستيابی است.
[4] . مصباح يزدي، محمد تقي، آذرخشي از آسمان كربلا، قم، مؤسسه امام خميني(ره).
[5] . ديلمي، احمد و آذربايجاني، مسعود، اخلاق اسلامي، قم، دفتر نشر معارف، 1380، ص289.
[6] . مطهري، مرتضي، ده گفتار، انتشارات صدرا، 1375، ص260.
[7] . دانشگاه و دانشجو در آئينة رهنمودهاي مقام معظم رهبري، دفتر مقام معظم رهبري، مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامي، 1376، ص197.
[8] . نحل / 125.
[9] . کليني، محمد، اصول كافي، دفتر نشر فرهنگ اهل بيت ـ عليه السّلام ـ ، ج 3، ص 162. (كتاب ايمان و كفر، باب راستگويي و اداء امانت).
[10] . مصباح يزدي، محمد تقي، اخلاق در قرآن، قم، مؤسسه امام خميني(ره)، 1378، ج3، ص388.
[11] . همان، ص336.
[12] . فرقان / 72.
[13] . مؤمنون / 96؛ رعد / 22.
[14] . فصلت / 34 و 35.
[15] . طه / 44.
[16] . آل عمران / 159.
[17] . ديلمي، احمد و آذربايجاني، مسعود، اخلاق اسلامي، قم، دفتر نشر معارف، 1380، ص 266.
[18] . نصري، عبدالله، مباني انسان شناسي در قرآن، نشر بنياد انتقالي به تعليم و تربيت اسلام، 1361، ص 322.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 23 امرداد 01
- بازدید
- ۸۲
چگونه ايمان نسل جوان را تقويت کنيم؟
- نشان کردن
پرسش
چگونه ايمان نسل جوان را تقويت کنيم؟
پاسخ
ایمان دارای ابعادی چندگانه است که در برنامههای آموزشی و تربیتی بایستی به همه آنه ابعاد توجه کرده و برنامههایی داشت. بنابر این جهت تقويت ايمان و روحيه ديني جوانان اقدامات چندبعدی مي توان انجام داد؛ که در چهار بخش دسته بندي مي شوند.
الف ـ تقويت بُعد شناختي (اقناع فكري)
ب ـ تقويت بعد عاطفي (اقناع روحي)
ج ـ تقويت و تصحيح رفتارها و برخوردها.
د ـ سالم سازي محيط.
الف ـ تقويت بُعد شناختي (اقناع فكري):
از جملة تأثيراتي كه جامعه اي را متحول مي كند، تأثير در جهان بيني افراد آن جامعه است. اساسي ترين، عميق ترين، و ماندگارترين، تأثيري كه مي توان در یک جامعه بهوجود آورد و به وسيلة آن زندگي عقلاني و انسانيِ افرادِ آن جامعه را متحول كرد، تأثير در جهان بيني و ارزشگذاريِ آن جامعه مي باشد. يا به تعبيري ديگر، تأثير در باورِ آن جامعه مي باشد. تأثير انبياء ـ صلّي الله عليه و آله ـ در جامعه ها از اين نوع بوده است؛ و جانشينان و پيروان آنان نيز بايد فعاليتشان را متوجه به اين جهت و متمركز در اين كانون كنند.[1] ما نيز اگر بخواهيم براي تقويت ايمان ديني جوانان كاري انجام دهيم و براي اين تحول مهم گامي برداريم، ناگزير بايد ابتدا در تصحيح و يا تقويت باورِ اين افراد بكوشيم. رشد فكري و علمي در مسائل ديني، مهمترين عامل پرورش دين و ايمان بشمار مي رود. لذا دين اسلام بر پرورش نيروي عقلاني افراد، تأكيد فراوان نموده است. قرآن كريم مي فرمايد:«ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ[2] »«با حكمت و اندرز نيكو(موعظه) به راه پروردگارت دعوت كن.»
يعني ابتدا بايد مرحلة معرفتافزایی و اقناع فكري (حكمت = برهان) طي گردد و دين مردم، بر پشتوانة محكم عقلانيت و اندیشه استوار گردد. براي تحقق اين هدف بايد رشد فكري دانشجويان را بالا برده، و به آنان قوه تجزيه و تحليل بدهيم و نيروي عقلاني آنان را پرورش بدهيم. با در نظر گرفتن روحية دانشجويي و درك و فهم بالاي آنها، راهكارهايي براي تقويت اين بُعد پيشنهاد مي دهيم:
1. استفاده از اساتيد قوي براي دروس معارف:
در مورد تعيين و استفاده از استادهاي قوي و دانشمند در زمينه معارف اسلامي در مدارس و دانشگاهها، نقش اساسي را مسئولين دارند ولي خود جوانان و نوجوانان نيز در اين زمينه، بدون نقش نمي باشند. به هر حال بايد اساتيد و معلماني براي تدريس در درس هاي معارف انتخاب گردند كه داراي سطح بالايي از دانش ديني باشند. به عبارت بهتر متخصص در مسائل ديني باشند و بتوانند در زمينه هاي اعتقادي و كلامي، فقهي و اخلاقي و .... پاسخگوي جوانان باشند و مطالب صحيحي به آنان ارائه دهند.
2. برگزاري نشستها و حلقههای معرفتی به صورت هاي تخصصي:
مي توان در اين جلسات از مبلغان و علماء حوزة علميه كه داراي تخصص در رشته هاي خاصي مانند عقايد، تاريخ، فقه، قرآن، حديث، اخلاق و .... هستند استفاده نمود. مثلاً جلساتي در زمينه مسائل اعتقادي برگزار كنيم و از علماي متخصص در اين زمينه دعوت كنيم تا جوانان مسائل خود را در اين زمينه كسب نمايند.
3. برگزاري جلسات پرسش و پاسخ با حضور اساتيد ديني.
4. برگزاري ميزگرد با كمك گرفتن از خود جوانان، كه براي آنها نيز جذاب خواهد بود.
اين برنامه نيز به شكل هاي گوناگون و به صورت ساده و خودماني مي تواند انجام پذيرد.
تذكر: در تمام مراحل بالا از افرادي كه متخصص در دين نيستند نبايد استفاده كنيم، زيرا ممكن است تأثير معكوس داشته باشد، و بايد بدانيم «ديندار بودن شخص به معني داشتن تخصص در دين نمي باشد.»
5. جمع آوري شبهات و فراهم آوردن پاسخ آنها:
گاهي در زمينه هاي مختلف و به صورت سازماندهي شده و به منظور سست كردن پايه هاي ديني جوانان، شبهاتي در سطح جامعه رواج پيدا مي كند غالباً نشر اين شبهات از سوي افراد مغرض است. البته در بسياري از موارد نيز ذهن جوالّ و تيز افراد دقيق به اين شبهات توجه مي کند.
6. اجراي سير مطالعاتي:
يكي از روش هاي پرورش نيروي عقلاني، مطالعه و تصحيح اطلاعات مي باشد. دانشجويان عزيز مي توانند با اجراي سير مطالعاتي،[3] كتابهاي مناسب را به صورت دوره اي و منظم مطالعه کنند. به عنوان مثال کتاب هايي در زمينه حجاب اسلامي تهيه نموده و آنها را در بين جواناني که در يک گروه خاص قرار دارند قرار دهيم و... ضمناً براي حل مشكلات مطالعه (ابهاماتي كه شايد پس از مطالعه پيش بيايد) مي توانيم به عالمان و متخصصان ديني مراجعه كنيم و ابهامات احتمالي را رفع نماييم.
7. پخش نرمافزارها و نوارهاي سخنراني در زمينه هاي معارف اسلامي و متناسب با نياز.
ب ـ تقويت بعد عاطفي (اقناع روحي)
براي پيمودن مسير الهي، غير از مسائل شناختي (اقناع فكري)، تقويت بُعد عاطفي و اقناع روحي نيز لازم مي باشد. در رفتارهاي انسان غير عوامل شناختي، عوامل ديگري به نام انگيزش ها و هيجانات نيز نقش ايفا مي كنند. كه عامل اين انگيزشها و هيجانات، احساسات و عواطف مي باشد.[4]
بنابراين براي تقويت ايمان جوانان، بعد عاطفي آنان نيز بايد تقويت گردد و آنان از نظر روحي نيز بايد اقناع بشوند. در واقع انگیزهسازی که موتور حرکتی انسان میباشد گاهی از ابعاد دیگر در اولیت برنامهها قرار میگیرد. براي اين قسمت نيز راهكارهايي را پيشنهاد مي دهيم:
1. ایجاد روابط نزدیک و صمیمی با جوانان و تبلیغ چهره به چهره.
2. الگودهی و نشان دادن چهرههای شاخص معنوی که جوانپسند است.
3. تشكيل جلسات سخنراني(جلسات وعظ)
موعظه يعني استفاده از عواطف انسانها براي دعوت آنان به حق.[5] موعظه كلامي است كه به دل نرمي و دقّت
مي دهد، قَسْوَتْ را از دل مي برد، خشم و شهوت را فرو مي نشاند، هواهاي نفساني را تسكين مي دهد، به دل صفا و جلا مي دهد. هيچ كس نيست كه از موعظه بي نياز باشد و هيچ جامعه اي هم نيست كه احتياج به موعظه پيدا نكند. امام علي ـ عليه السّلام ـ به يكي از اصحابش مي فرمود: عِظني؛ مرا موعظه كن! و مي فرمود: در شنيدن اثري هست كه در دانستن نيست.[6]
مقام معظم رهبري در رهنمودهايي كه به دانشجويان داشته اند، فرمودند:«بايد هميشه نصيحت شنيد. همه بايد بشنويد. هر وقت احساس كرديد كه دل و روحتان سنگين شده، مدتي آن لطافت را نداريد، ميل به عبادت نداريد، ميل به دعا نداريد، يك نفر را پيدا كنيد، بگوييد شما را نصحيت كند.»[7] قرآن كريم مي فرمايد: «ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ[8]» «با حكمت و اندرز نيكو (موعظه) به راه پروردگارت دعوت كن.»
پس لازم است با دعوت از مبلغان محبوب، پرشور، جذاب و صادق، جلسات سخنراني تشكيل دهيم.
البته براي اين منظور مي توانيم از ايام ويژه مانند اعياد و شهادتها استفاده نمائيم.
4. برگزاري مراسمهای اثرگذار در ايام ويژه و استفاده از مداحان خوب و معروف:
در روزهايي همچون عيد غدير، فطر، روزهاي ولادت ائمه، دهة فجر و ... مي توانيم مراسمي ترتيب دهيم و در چنين مراسماتي با تزئين و برنامه هاي مداحي، حال و هواي ديگري به محيط محله يا مدرسه و دانشگاه بدهيم. و همچنين در ايام شهادت اهلبيت بويژه در ماه محرم و صفر، جلسات عزاداري تشكيل دهيم. ليالي قدر و ايام اعتكاف نيز فرصت مناسبي براي تغذية روحي دانشجويان مي باشد.
در اين ميان ايجاد و تعميق محبت اهل بيت از اهميت والايي برخوردار است. توجه به اهل بيت موجب ايجاد محبت آنان در دل جوانان مي گردد و محبت آنان موجب معرفت آنان خواهد گرديد. عشق و محبت اهل بيت مي تواند باعث بصيرت و شناخت بيشتر نسبت به آنان گردد. روحية ديني فرد مسلمان با صحبت اهل بيت تكميل مي گردد.
تذكر:
1. در تمامي اين مراسمها سعي كنيم از سخنرانان مناسب كه در بند بالا اشاره شد استفاده نمائيم.
2. برگزاري دعاي كميل و توسل و زيارت عاشورا و... (خيلي متنوع و جذاب اجراء شود و زياد طولاني و کسالت آور نباشد، دعا خوان بسيار خوش صدا باشد. پس از دعا پذيرايي مختصري شدن و ...)
3. جلسات خودماني با علماء (روحانياني که داراي ويژگي جذب و روحيه مناسب باشند).
4. رواج فرهنگ انتظار و فرهنگ مهدويت.(با برنامه هاي متنوع مانند مسابقات كتابخواني) اهدا جزوه، اردو به جمكران و ...)
ج ـ تقويت و تصحيح رفتارها و برخوردها
اگر نگاهي به تاريخ صدر اسلام داشته باشيم، موارد فراواني خواهيم يافت كه افرادي به خاطر برخورد صحيح و رفتار درست به اسلام گرويده اند. پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ و اهل بيت در موارد زيادي، افرادي را به وسيلة برخورد نيكو مسلمان نموده اند. امام صادق ـ عليه السّلام ـ مي فرمايند: «مردم را به غير زبان (كردار) خود به خير و نيكي دعوت كنيد».[9] در نقطة مقابل نيز افرادي را مشاهده مي كنيم كه به دليل يك برخورد نامناسب و ناصحيح يک متدين از دين گريزان شده اند.
مسلمان در رفتار با ديگران، در تربيت و ارشاد و هدايت آنان بايد خلق و خوي محمدي ـ صلّي الله عليه و آله ـ داشته باشد، ملايم، مهربان و دلسوز باشد، همانند طبيبي به مداواي بيمار خود همت گمارد و از خشونت و خشم بي جا دوري كند تا با گوش و دل و از اعماق جان، تحت تأثير سخنان وي قرار گيرند و در غياب او هم جانب او را نگاه دارند.[10]
ما بايد در برخوردها و رفتار خود با جوانان در امر به معروف و نهي از منكر، حتماً بايد نكات زير را رعايت نمائيم:
1. اول خودمان را اصلاح نمائيم و روي خودمان كار كنيم.
2. در گفتار و در اعمالمان صادق باشيم.
صدق عملي يا رفتاري به معناي مطابقت اعمال و رفتار انسان با گفتار يا اعتقاد وي مي باشد، يعني رفتار انسان تصديق كنندة گفتارش و يا مصدق اعتقادش باشد هر چند سخني هم نگويد.[11]
3. رعايت ادب و تواضع در برخوردها.
ادب و فروتني در برخوردها و در گفتار، دلها را به هم نزديك مي سازد و باعث تأثير در ديگران مي گردد. گاهي اوقات، كاري كه ادب مي كند دهها استدلال نمي كند. طيب كلام، مخصوصاً در زمان ما، كه ما را به خشونت متهم
مي كنند، جاذبة عجيبي دارد.
4. برخورد كريمانه و بزرگوارانه در مقابل اشتباهات ديگران.[12] (تقويت ابعاد مثبت استفاده از صفات مثبت اشخاص براي محو كردن صفات زشت آنها)
5. جلوگيري از كارهاي بد ديگران، با كارهاي نيك.[13] و عدم اجبار و فشار نسبت به مسائل ديني اين كار باعث
مي شود كسي كه با ما دشمني دارد، همانند دوست صميمي گردد.[14]
6. نرمخويي، خداوند به حضرت موسي ـ عليه السّلام ـ مي فرمايد: با او(فرعون) به نرمي سخن بگوييد ...[15] و در ستايش پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ مي فرمايد:«به سبب رحمت خدا است كه تو در برابر آنان نرمخو هستي و اگر تندخو بودي، از پيرامون تو پراكنده مي شوند.[16]
با توجه به اين توصيه ها امر به معروف و نهي از منكر نيز نيتجه خواهد داد. و اگر ريزه كاريهاي امر به معروف و نهي از منكر رعايت نشود تأثير معكوس خواهد داشت.(مطالعة كتابهايي در اين زمينه ضروري است)
د ـ سالم سازي محيط
يكي از عوامل مهم شكل گيري شخصيت و تغيير انسان، شرايط مختلف محيطي است.[17] محيط فاسد زمينة فساد و محيط سالم زمينة رشد و تعالي آنها را براي افراد ايجاد مي كند.[18]
بنابراين براي تقويت و حفظ روحية ديني جوانان لازم است محيط دانشگاه سالم و دور از هر گونه مظاهر فساد باشد.
فسادهاي سياسي و فرهنگي و اقتصادي از چشمان کنجکاو جوانان مخفي نمي مانند و کم کم زمينه افسردگي او را فراهم مي نمايند. جوان که شخصيتي آرمانگرا داشته و هنوز فطرت اوليه خود را از دست نداده است نمي تواند وجود اين مشکلات را در جامعه خود بپذيرد و در نتيجه وجود ناهنجاري هاي اجتماعي محيط مشکلات روحي فراواني را بر او تحميل مي کند از سوي ديگر با گذشت زمان اين نابساماني ها و فسادها با استفاده از انواع جاذبيت ها او را به سوي خود مي کشد و فطرت پاک او را آلوده مي کند. مبارزه با اين گونه فسادها و ايجاد محيط پاک براي جوانان وظيفه همه مردم و مخصوصاً مسئولين کشوري مي باشد که با برنامه ريزي و مبارزه با انواع فساد موجب تقويت ايمان جوانان شوند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
3. روان شناسي رابطه، دكتر غلامعلي افروز، انتشارات توادر(خصوصا قسمت اول كتاب).
[1] . مصباح يزدي، محمد تقي، جامعه و تاريخ از ديدگاه قرآن، شركت چاپ و نشر بين الملل سازمان تبليغات اسلامي، 1378، ص242.
[2] . نحل / 125.
[3] . در زمينة سير مطالعاتی آثار شهيد مطهری مطلعات و برنامهريزیهايی انجام گرفته و منتشر شده است که از طريق سايتهای جستوجو قابل دستيابی است.
[4] . مصباح يزدي، محمد تقي، آذرخشي از آسمان كربلا، قم، مؤسسه امام خميني(ره).
[5] . ديلمي، احمد و آذربايجاني، مسعود، اخلاق اسلامي، قم، دفتر نشر معارف، 1380، ص289.
[6] . مطهري، مرتضي، ده گفتار، انتشارات صدرا، 1375، ص260.
[7] . دانشگاه و دانشجو در آئينة رهنمودهاي مقام معظم رهبري، دفتر مقام معظم رهبري، مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامي، 1376، ص197.
[8] . نحل / 125.
[9] . کليني، محمد، اصول كافي، دفتر نشر فرهنگ اهل بيت ـ عليه السّلام ـ ، ج 3، ص 162. (كتاب ايمان و كفر، باب راستگويي و اداء امانت).
[10] . مصباح يزدي، محمد تقي، اخلاق در قرآن، قم، مؤسسه امام خميني(ره)، 1378، ج3، ص388.
[11] . همان، ص336.
[12] . فرقان / 72.
[13] . مؤمنون / 96؛ رعد / 22.
[14] . فصلت / 34 و 35.
[15] . طه / 44.
[16] . آل عمران / 159.
[17] . ديلمي، احمد و آذربايجاني، مسعود، اخلاق اسلامي، قم، دفتر نشر معارف، 1380، ص 266.
[18] . نصري، عبدالله، مباني انسان شناسي در قرآن، نشر بنياد انتقالي به تعليم و تربيت اسلام، 1361، ص 322.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 23 امرداد 01
- بازدید
- ۸۲
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.