ما والدین و مربیان با شک هايي که در دوران بلوغ سراغ نوجوانان مي آيد از جمله: شک در خدا و... چگونه برخورد کنيم ؟ نوجوان تا چه زماني با اين شک ها مواجه است؟
ما والدین و مربیان با شک هايي که در دوران بلوغ سراغ نوجوانان مي آيد از جمله: شک در خدا و... چگونه برخورد کنيم ؟ نوجوان تا چه زماني با اين شک ها مواجه است؟
پرسش
پاسخ
به اعتقاد بسياري از روانشناسان، دوران نوجواني يکي از اساسي ترين و حساس ترين دوران زندگي است، دوراني است پر افت و خيز. در اين دوران که دوران گذر از مرحله کودکي و خردسالي براي رسيدن به دوران جواني و بزرگ سالي است، دائما شاهد تغيير و تحول هم در وضعيت جسمي و هم فکري و روحي نوجوان بوده و خود او نيز مي داند و مي بيند که هم ظاهر و جسم او و هم افکار و باورهاي او در حال دگرگوني است. در اين دوران يکي از جدي ترين دغدغه هاي هر نوجواني، مسئله هويت يابي است او مي خواهد خود و جهان پيرامون خود را و هر آنچه را که ديگران تاکنون به او گفته اند و او از روي تقليد پذيرفته است، خود دوباره بشناسد. مي خواهد بداند کيست؟ جهان پيرامون او چگونه است؟ منشأ باورهايي که تاکنون داشته از کجا بوده است؟ آيا اين باورها درست است يا خير؟[1] و بسياري سؤالات ديگر که او در پي پاسخ براي آنهاست، تا هويت فکري خود را لابه لاي آنها بيايد.
او به دنبال آن است تا بسياري از مبهمات و مجهولات ذهن خود را واضح و مبرهن کند. لذا حق خود مي داند، و واقعا حق اوست، که در مورد هر آنچه که با آن ارتباط دارد بيانديشد، شک و ترديد کند، بحث و جدل نمايد و از آن نتيجه ايي بگيرد. از این رو، بايد گفت بروز اين شک و ترديد ها و يا پرسيدن برخي سؤالات و يا انجام برخي رفتارها که در در این دورة حساس نوجوانی و جوانی پدید میآید، نوعا براي آن است که نوجوان به دنبال يافتن و فهميدن است. نه تنها اين نحوه رفتار مشکل به حساب نمي آيد، بلکه در فرايند رشد فکري و رفتاري او امري مطلوب و بهنجار است. لکن در مواجه با شک و ترديدهاي يک نوجوان بايد چند مطلب را مد نظر قرار دهيم:
1. در برابر سؤالات و شبهاتي که براي آنها پيش مي آيد بايد بسيار با ظرافت و دقت عمل کرد. يعني وقتي شکي براي او ايجاد شده يا سؤالي دارد، هر چند ممکن است با يک ادبيات دور از انتظار ما اين سؤال و شک را طرح کند، در برابر او نبايد واکنش منفعلانه داشته يا موضع دفاعي بگيريم. هم چنين نبايد به گونه اي شديد و سرسختانه با او برخود کرد؛ بلکه بسيار متواضعانه و دلسوزانه بايد حرف و سؤال او را شنيد و با ادبياتي عاطفي و در حد فهم او جوابي درست و منطقي به او بدهيم. بايد دانست که شک نوجوانان آغاز حرکت براي رسيدن به يقين است که دو عنصر خويشتن داري و آگاهي بخشي هستند که او را از ترديد و شک رهانيده و به آرامش و يقيين مي رسانند.[2]
2. در جواب به سؤالات و شبهات آنها حتما به دنبال آن باشيد که جواب هاي درست و واقعي را به آنها بدهيد. مبادا جوابي مغالطه آميز يا سطحي به او بدهيم؛ چرا که خود اين جواب مي تواند شک و شبهه او را قوي تر و بيشتر کند. اگر خودتان نمي توانيد جواب شک و سؤال ايشان را بدهيد، حتما او را به فرد يا افرادي که اين توانايي را دارند و نسبت به چنين موضوعاتي آگاهي دارند ارجاع دهيد.
3. چون نوجوان در ابتداي راه است هنوز قدرت درک و تحليل مسائل را فقط به صورت عقلي و برهاني ندارد. خوب است که در جواب دهي به برخي سؤالات او، به معرفي نمونه ها و شواهد عيني، ملموس و محسوس بپردازيد. مثلا در مورد شناخت خدا مي توان از طريق معرفي برخي نشانه ها يا جنبه هاي قدرت خداوند، خلقت برخي پديده ها و... کمک گرفت يا براي اثبات اثرات نماز و مسائل ديني، به برخي انسان ها و بزرگان و... اشاره کرده که البته در کنار اين نمونه ها بايد کمي تحليل و تبيين هاي عقلي و شناختي نيز چاشني کار شود.
4. حضور در برخي فضاها و محيط ها هم مي تواند در رفع برخي شک و ترديدها و هم در ايجاد شک و ترديدي کمک کند لذا مهم است که انسان در چه مکاني و با چه کساني ارتباط داشته باشد. فراهم کردن و قرار گرفتن در محيط هايي که کمتر القاي شک و ترديد مي کند مثل مسجد و مجالس مذهبي و... مفيد مي باشد البته دوستان و اطرافيان نوجوان نيز در شکل گيري اين شبهات و شک ها مي توانند تأثير گذار باشند چرا که يکي از خصوصيات اين مرحله زندگي، واقع شدن در گروه دوستان و همسالان و مورد قبول آنها واقع شدن است.[3] که در اين گروه افراد سعي مي کنند بيشترين تطابق را از نظر رفتاري و فکري با هم داشته باشند، لذا مي توانند منشأ تأثير بر افکار يکديگر نيز به حساب آيند، پس کمک و راهنمايي نوجوان براي انتخاب دوستاني خوب و مناسب او، مي تواند در رفع اين شک و شبهات مؤثر باشد.
5. يکي از نکات بسيار مهم آن است که سعي کنيد با شبهات نوجوان جواب منطقي و صحيح و اقناع کننده بدهید تا اين شک و شبهه ها در ذهن نوجوان، تبديل به وسواس فکري نشود. اگر شبهه و شک به نحوي باشد که نوجوان بخواهد دائما خود را با آن درگير کند، به گونه ايي که ديگر نتواند جلوي ورود آن را به ذهن خود بگيرد و مرتب و در هر حالي اين شک و ترديد به ذهن او مي آيد اين زمينه اي است که باعث بروز وسواس فکري مي شود. لذا سعي کنيد در سريع ترين فرصت ممکن و بدون واکنش منفي، شک و ترديد او را با جواب دهي صحيح و درست بر طرف کرده و به او تفهيم کنيد که شک گذرگاه خوبي است ولي منزلگاه خوبي نيست.[4] يعني او بفهمد که براي رسيدن به منزلگاه يقين بايد از گذرگاه شک عبور کند نه آن که در آنجا بماند. از طرفي سعي کنيد با يک برنامه ريزي درست و منظم، به گونه ايي عمل کند که فقط بخشي از وقت او صرف مسائل شناختي و معرفتي شود و در کنار اينها، تفريح کردن، ورزش کردن، مطالعه کتاب و داستان هاي آموزنده و... جزء برنامه هاي او باشد.
6. امّا اين که اين شبهات تا چه زماني همراه نوجوان است، بستگي دارد که فضايي که نوجوان در آن قرار گرفته چگونه است اگر او بتواند جواب شبهات و سؤالات خود را آن گونه که براي او پذيرفتني است بگيرد ديگر شبهه و مشکلي باقي نمي ماند اگر چه بسياري از اين شک ها نيز با گذشت زمان و تثبيت شخصيت نوجوان ولو جواب نداده، حداقل مسکوت مي ماند، و لکن خوب است که به او کمک کرد که جواب شبهات خود را درست و صحيح دريافت کند.
7. در برخي مواقع، سعي کنيد حتي غير مستقيم در صدد جواب دهي به شبهه و شک نوجوان بر آيد چرا که نوجوانان در اين سن برخي مواقع ممکن است که بخواهند بر نظر و ديدگاه خود به عنوان ديدگاه صحيح پا فشاري کنند و مواجهه مستقيم را نپذيرند. لذا به صورت غير مستقيم اقدام به جواب دهي به آنها کنيد.
8. به تعبير امام سجاد ـ عليه السلام ـ که به خداوند عرض مي کند: «خدايا مرا در تربيت فرزندانم کمک کن.»[5] از خداوند منان بخواهيد که او به شما و ما و همه پدر و مادرها کمک کند که بهترين تربيت را در مورد فرزندان و نوجوانان خود داشته باشيم.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 23 امرداد 01
- بازدید
- ۱۶۳
ما والدین و مربیان با شک هايي که در دوران بلوغ سراغ نوجوانان مي آيد از جمله: شک در خدا و... چگونه برخورد کنيم ؟ نوجوان تا چه زماني با اين شک ها مواجه است؟
- نشان کردن
پرسش
ما والدین و مربیان با شک هايي که در دوران بلوغ سراغ نوجوانان مي آيد از جمله: شک در خدا و... چگونه برخورد کنيم ؟ نوجوان تا چه زماني با اين شک ها مواجه است؟
پاسخ
به اعتقاد بسياري از روانشناسان، دوران نوجواني يکي از اساسي ترين و حساس ترين دوران زندگي است، دوراني است پر افت و خيز. در اين دوران که دوران گذر از مرحله کودکي و خردسالي براي رسيدن به دوران جواني و بزرگ سالي است، دائما شاهد تغيير و تحول هم در وضعيت جسمي و هم فکري و روحي نوجوان بوده و خود او نيز مي داند و مي بيند که هم ظاهر و جسم او و هم افکار و باورهاي او در حال دگرگوني است. در اين دوران يکي از جدي ترين دغدغه هاي هر نوجواني، مسئله هويت يابي است او مي خواهد خود و جهان پيرامون خود را و هر آنچه را که ديگران تاکنون به او گفته اند و او از روي تقليد پذيرفته است، خود دوباره بشناسد. مي خواهد بداند کيست؟ جهان پيرامون او چگونه است؟ منشأ باورهايي که تاکنون داشته از کجا بوده است؟ آيا اين باورها درست است يا خير؟[1] و بسياري سؤالات ديگر که او در پي پاسخ براي آنهاست، تا هويت فکري خود را لابه لاي آنها بيايد.
او به دنبال آن است تا بسياري از مبهمات و مجهولات ذهن خود را واضح و مبرهن کند. لذا حق خود مي داند، و واقعا حق اوست، که در مورد هر آنچه که با آن ارتباط دارد بيانديشد، شک و ترديد کند، بحث و جدل نمايد و از آن نتيجه ايي بگيرد. از این رو، بايد گفت بروز اين شک و ترديد ها و يا پرسيدن برخي سؤالات و يا انجام برخي رفتارها که در در این دورة حساس نوجوانی و جوانی پدید میآید، نوعا براي آن است که نوجوان به دنبال يافتن و فهميدن است. نه تنها اين نحوه رفتار مشکل به حساب نمي آيد، بلکه در فرايند رشد فکري و رفتاري او امري مطلوب و بهنجار است. لکن در مواجه با شک و ترديدهاي يک نوجوان بايد چند مطلب را مد نظر قرار دهيم:
1. در برابر سؤالات و شبهاتي که براي آنها پيش مي آيد بايد بسيار با ظرافت و دقت عمل کرد. يعني وقتي شکي براي او ايجاد شده يا سؤالي دارد، هر چند ممکن است با يک ادبيات دور از انتظار ما اين سؤال و شک را طرح کند، در برابر او نبايد واکنش منفعلانه داشته يا موضع دفاعي بگيريم. هم چنين نبايد به گونه اي شديد و سرسختانه با او برخود کرد؛ بلکه بسيار متواضعانه و دلسوزانه بايد حرف و سؤال او را شنيد و با ادبياتي عاطفي و در حد فهم او جوابي درست و منطقي به او بدهيم. بايد دانست که شک نوجوانان آغاز حرکت براي رسيدن به يقين است که دو عنصر خويشتن داري و آگاهي بخشي هستند که او را از ترديد و شک رهانيده و به آرامش و يقيين مي رسانند.[2]
2. در جواب به سؤالات و شبهات آنها حتما به دنبال آن باشيد که جواب هاي درست و واقعي را به آنها بدهيد. مبادا جوابي مغالطه آميز يا سطحي به او بدهيم؛ چرا که خود اين جواب مي تواند شک و شبهه او را قوي تر و بيشتر کند. اگر خودتان نمي توانيد جواب شک و سؤال ايشان را بدهيد، حتما او را به فرد يا افرادي که اين توانايي را دارند و نسبت به چنين موضوعاتي آگاهي دارند ارجاع دهيد.
3. چون نوجوان در ابتداي راه است هنوز قدرت درک و تحليل مسائل را فقط به صورت عقلي و برهاني ندارد. خوب است که در جواب دهي به برخي سؤالات او، به معرفي نمونه ها و شواهد عيني، ملموس و محسوس بپردازيد. مثلا در مورد شناخت خدا مي توان از طريق معرفي برخي نشانه ها يا جنبه هاي قدرت خداوند، خلقت برخي پديده ها و... کمک گرفت يا براي اثبات اثرات نماز و مسائل ديني، به برخي انسان ها و بزرگان و... اشاره کرده که البته در کنار اين نمونه ها بايد کمي تحليل و تبيين هاي عقلي و شناختي نيز چاشني کار شود.
4. حضور در برخي فضاها و محيط ها هم مي تواند در رفع برخي شک و ترديدها و هم در ايجاد شک و ترديدي کمک کند لذا مهم است که انسان در چه مکاني و با چه کساني ارتباط داشته باشد. فراهم کردن و قرار گرفتن در محيط هايي که کمتر القاي شک و ترديد مي کند مثل مسجد و مجالس مذهبي و... مفيد مي باشد البته دوستان و اطرافيان نوجوان نيز در شکل گيري اين شبهات و شک ها مي توانند تأثير گذار باشند چرا که يکي از خصوصيات اين مرحله زندگي، واقع شدن در گروه دوستان و همسالان و مورد قبول آنها واقع شدن است.[3] که در اين گروه افراد سعي مي کنند بيشترين تطابق را از نظر رفتاري و فکري با هم داشته باشند، لذا مي توانند منشأ تأثير بر افکار يکديگر نيز به حساب آيند، پس کمک و راهنمايي نوجوان براي انتخاب دوستاني خوب و مناسب او، مي تواند در رفع اين شک و شبهات مؤثر باشد.
5. يکي از نکات بسيار مهم آن است که سعي کنيد با شبهات نوجوان جواب منطقي و صحيح و اقناع کننده بدهید تا اين شک و شبهه ها در ذهن نوجوان، تبديل به وسواس فکري نشود. اگر شبهه و شک به نحوي باشد که نوجوان بخواهد دائما خود را با آن درگير کند، به گونه ايي که ديگر نتواند جلوي ورود آن را به ذهن خود بگيرد و مرتب و در هر حالي اين شک و ترديد به ذهن او مي آيد اين زمينه اي است که باعث بروز وسواس فکري مي شود. لذا سعي کنيد در سريع ترين فرصت ممکن و بدون واکنش منفي، شک و ترديد او را با جواب دهي صحيح و درست بر طرف کرده و به او تفهيم کنيد که شک گذرگاه خوبي است ولي منزلگاه خوبي نيست.[4] يعني او بفهمد که براي رسيدن به منزلگاه يقين بايد از گذرگاه شک عبور کند نه آن که در آنجا بماند. از طرفي سعي کنيد با يک برنامه ريزي درست و منظم، به گونه ايي عمل کند که فقط بخشي از وقت او صرف مسائل شناختي و معرفتي شود و در کنار اينها، تفريح کردن، ورزش کردن، مطالعه کتاب و داستان هاي آموزنده و... جزء برنامه هاي او باشد.
6. امّا اين که اين شبهات تا چه زماني همراه نوجوان است، بستگي دارد که فضايي که نوجوان در آن قرار گرفته چگونه است اگر او بتواند جواب شبهات و سؤالات خود را آن گونه که براي او پذيرفتني است بگيرد ديگر شبهه و مشکلي باقي نمي ماند اگر چه بسياري از اين شک ها نيز با گذشت زمان و تثبيت شخصيت نوجوان ولو جواب نداده، حداقل مسکوت مي ماند، و لکن خوب است که به او کمک کرد که جواب شبهات خود را درست و صحيح دريافت کند.
7. در برخي مواقع، سعي کنيد حتي غير مستقيم در صدد جواب دهي به شبهه و شک نوجوان بر آيد چرا که نوجوانان در اين سن برخي مواقع ممکن است که بخواهند بر نظر و ديدگاه خود به عنوان ديدگاه صحيح پا فشاري کنند و مواجهه مستقيم را نپذيرند. لذا به صورت غير مستقيم اقدام به جواب دهي به آنها کنيد.
8. به تعبير امام سجاد ـ عليه السلام ـ که به خداوند عرض مي کند: «خدايا مرا در تربيت فرزندانم کمک کن.»[5] از خداوند منان بخواهيد که او به شما و ما و همه پدر و مادرها کمک کند که بهترين تربيت را در مورد فرزندان و نوجوانان خود داشته باشيم.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 23 امرداد 01
- بازدید
- ۱۶۳
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.