براي من و دوستانم، صيغه محرميت (عقد موقت، قابل قبول نيست. ما مي گوييم سوء استفاده شرعي براي آقايان است. همه...

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

براي من و دوستانم، صيغه محرميت (عقد موقت، قابل قبول نيست. ما مي گوييم سوء استفاده شرعي براي آقايان است. همه مي خواهند توي اين زمانه يک جوري از دست ازدواج دائم فرار کنند. اين (عقد موقت)هم که جديداً باب شده است، وضع را بدتر کرده است. براي پسرها آزاديشان بيشتر که در کنار همسر يا نداشتن هر کاري و به اسم اسلام و اينکه گناه ندارد انجام بدهند چرا براي آقايون عده نگذاشتن، هر چند که آقايون نياز طبيعي شان ولي خانم ها فطري نمي توانند اين را بپذيرند همشان پس خدا نبايد يک قانوني مي گذاشت که با روحيات مخلوقاتش جور باشد و يکسره باعث دعوا بين آنها (همسر با همسر، دوست دختر با پسر و...) که الان خيلي زياد شده. و خيلي ريزتر در اين مقوله خواهشاً اگر کسي مي تواند مرا راهنمايي کند که اين افکار واقعاً ذهنم را درگير کرده و همين طور نسبت به قوانين شرعي خراب!

پاسخ کارشناسی

پاسخ

همان گونه که مي دانيد دين اسلام مجموعه اي از احکام، معارف و آموزه هاي الهي است که در يک نظام به هم پيوسته قرار دارند. زماني مي توانيم در مورد اين احکام و معارف اظهار نظر کنيم که هر يک از احکام را در جايگاه و موقعيت خود خوب بشناسيم و از سوي ديگر ارتباط آن را با ديگر احکام در نظر داشته باشيم. نمي توان تنها بخشي از احکام را مشاهده کرد و ارتباط آن را با ديگر بخش ها در نظر نگرفت و در مورد آن قضاوت کرد. ممکن است در بخشي از احکام در ظاهر، مردان، آزادي و يا امتيازهاي بيشتري داشته باشند ولي در جاي ديگر هم مي بينيم که خداوند متعال بر اساس حکمت، امتيازها و حقوق بيشتري براي خانم ها در نظر گرفته است. وقتي به صورت کلّي به احکام نگاه مي کنيم و بخش هاي مختلف ابن نظام را يکجا در نظر مي گيريم متوجه مي شويم که اسلام براي شرايط، موقعيت ها و موضوع هاي مختلف احکامي متفاوت و مناسب وضع کرده است.

از سوي ديگر مي دانيد که مرد و زن در پاره اي از خصوصيات جسمي و روحي و رواني متفاوت آفريده شده اند. هر کدام در بعضي از موارد نيازهاي جسمي و روحي متفاوت و مختص به خود دارند.

و به تبع حقوق آنها نيز با هم فرق مي کند. زيرا هر کدام از آنها در زندگي نقش هاي متفاوتي بازي مي کنند و مسئوليت هايي را که بر عهده مي گيرند (با هم فرق مي کند) متفاوت است.

زن و مرد رقيب هم نيستند که در همه خصوصيات شبيه هم باشند بلکه رفيق و مکمل يکديگر هستند و وقتي در کنار هم قرار مي گيرند کامل مي شوند. بنابراين تفاوت در بعضي از حقوق، تکاليف و قوانين بر اساس نيازهاي جسمي و روحي متفاوت زن و مرد است. اين تفاوت دليل بر بي عدالتي نمي شود و اگر آن دو با همه تفاوت هايي که در ابعاد مختلف با هم دارند در همه احکام شبيه هم باشند اين مي شود بي عدالتي.

امّا در مورد صيغه محرميت که ظاهرا منظور شما ازدواج موقت است مسئله اي را مطرح کرده بوديد که در ادامه به آن مي پردازيم.

«يکي از قوانين درخشان اسلام اين است که ازدواج به دو صورت مي تواند انجام پذيرد، دائم و موقت. ازدواج دائم و موقت در پاره اي از آثار با هم يکي هستند و در قسمتي اختلاف دارند. آن چه در درجه اوّل اين دو را از هم متمايز مي کند، يکي اين است که زن و مرد تصميم مي گيرند به طور موقت با هم ازدواج کنند و پس از پايان مدت اگر مايل بودند تمديد مي کنند و اگر مايل نبودند از هم جدا مي شوند. ديگر اين که از لحاظ شرايط، آزادي بيشتري دارند که به طور دلخواه به هر نحو که بخواهند پيمان مي بندند. مثلا ازدواج دائم خواه ناخواه مرد بايد عهده دار مخارج روزانه و لباس و مسکن و احتياجات ديگر زن از قبيل دارو و طبيب بشود: ولي در ازدواج موقت بستگي دارد به قرارداد آزادي که ميان طرفين منعقد مي گردد؛ ممکن است مرد نخواهد يا نتواند متحمل اين مخارج بشود و يا زن نخواهد از پول مرد استفاده کند. در ازدواج دائم، زن خواه ناخواه بايد مرد را به عنوان رئيس خانواده بپذيرد و امر او را در حدود مصالح خانواده اطاعت کند، امّا در ازدواج موقت چنين نيست. در واقع مي توان گفت تفاوت اصلي ازدواج موقت با ازدواج دائم در اين است که ازدواج موقت از لحاظ حدود و قيود آزاد است، بعضي وابسته به اراده و قرارداد طرفين است».[1]

امّا سئوالي که وجود دارد اين است که با بودن ازدواج دائم چه ضرورتي است که قانوني به نام قانون ازدواج موقت بوده باشد.

اسلام در مرحله اوّل به افراد جامعه توصيه مي کند اگر شرايط ازدواج دائم را دارند به آن اقدام کنند، زيرا در پرتو ازدواج دائم است که طرفين با هم پيمان مي بندند که تا آخر عمر در کنار هم باشند و در پستي ها و بلندي هاي زندگي پشتيبان و يار يکديگر باشند. در ازدواج دائم است که زن و مرد در کنار لذت هاي حلال از يکديگر، همديگر را تحمل مي کنند و به تدريج در کانون گرم خانواده تربيت مي شوند و به کمال نزديک تر مي گردند. در پرتو ازدواج دائم است که فرزنداني به دنيا مي آيند و در کانون گرم خانواده رشد مي کنند و پرورش مي يابند و استعدادهاي فطري و انساني آنها شکوفا مي شود.

بنابراين در درجه اوّل عقد ازدواج اگر به صورت دائمي انجام پذيرد بهترين شکل و شيوه اي است که اسلام به آن توصيه مي کند امّا هر کسي واقعيت هاي اجتماعي را درک کند مي داند ازدواج دائم براي همگان در همه وضع فراهم نيست. زيرا افرادي هستند که به دلايل مختلف هنوز شرايط ازدواج دائم براي آنها فراهم نشده است و توانايي پذيرفتن مسئوليت هاي ازدواج دائم را ندارند. در اين شرايط اگر اين افراد تقوا پيشه کنند و اين ميل را به صورت صحيح (با ورزش و تفريحات سالم، کنترل نگاه و روابط، کنترل غذا و...) کنترل کنند خوب است امّا همه افراد اين توانايي را ندارند بنابراين اسلام براي افراد خاص در شرايط خاص اجازه دارد که تحت ضوابطي که آزادانه تر است و مسئوليت به مراتب کمتري دارد، اقدام به ازدواج موقت کنند. در واقع فلسفه ازدواج موقت اين است که افرادي از جامعه که توانايي ازدواج دائم را ندارند يا در سفرهاي طولاني مدت به سر مي برند و از خانواده دور هستند به گناه و بي بند و باري دچار نشوند و تحت ضوابطي نيازهاي جنسي خود را در حد متعادل ارضاء نمايند وضع شده.

چرا که اسلام به شدت با بي بند و باري و اين که يک زن با مردان متعدد و يک مرد با زنان متعدد در ارتباط باشد (به شدت) مخالف است. و از سوي ديگر با سرکوب ميل جنسي که يک موهبت الهي و طبيعي است نيز مخالف است و مي گويند که يا بايد به صورت صحيح آن را ارضاء کرد و يا به صورت صحيح آن را کنترل کرد.

امّا اين که فرموديد از اين قانون سوء استفاده مي شود بايد توجه داشته باشيم که وقتي کسي از يک قانون خوب و صحيح، استفاده نادرست مي کند مشکل از قانون نيست بلکه مشکل از آن شخص است و ما نمي توانيم بخاطر اين که بعضي از افراد از اين قانون سوء استفاده مي کنند قانون را از بين ببريم بلکه بايد درک و شعور افراد جامعه بالا رود تا از اين قانون مترقي به صورت صحيح و به جا استفاده کنند. از سوي ديگر ما روايات متعددي داريم که ازدواج موقت را براي همه افراد جايز ندانسته اند و از آن منع کرده اند.

شهيد مطهري در کتاب نظام حقوق زن در اسلام صفحه 82 مي فرمايند: «به نظر من آنجا که ائمه اطهار مردان زن دار را از اين کار منع کرده اند خواسته اند بگويند که اين قانون براي مرداني که احتياجي ندارند وضع نشده است، همچنان که امام کاظم ـ عليه السلام ـ به علي بن يقطين فرمود: «تو را با نکاح متعه (ازدواج موقت) چه کار و حال آن که خداوند تو را از آن بي نياز کرده است».

و به ديگري فرمود: اين کار براي کسي رواست که خداوند او را با داشتن همسري از اين کار بي نياز نکرده باشد. و امّا کسي که داراي همسر است، فقط هنگامي مي تواند دست به اين کار بزند که دسترسي به همسر خود نداشته باشد». به هر حال آنچه مسلم است اين است که منظور و مقصود اسلام از وضع و تشريع اين قانون و منظور ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ از ترغيب و تشويق به آن اين نبوده است که وسيله هوسراني و هواپرستي و حرام سازي براي حيوان صفتان و يا وسيله بيچارگي براي عده اي زنان اغفال شده و زنان بي سرپرست فراهم کنند».[2]

اين که فرموديد خانم ها به صورت فطري نمي توانند اين را بپذيريند صحيح نمي باشد زيرا اين مسئله بيشتر مربوط به عرف جامعه ايران مي شود يعني در جامعه ايران به صورت فرهنگ غالب بخاطر نا آگاهي و عدم شناخت صحيح ازدواج موقت و بدبيني نسبت به آن پذيرفتن مسئله ازدواج موقت براي خانم ها سخت است ولي در بعضي از جوامع اين مسئله جا افتاده و مشکلي وجود ندارد از سوي ديگر هر چه آگاهي افراد جامعه بيشتر شود و ازدواج موقت را به صورت صحيح بشناسند پذيرفتن آن بر ايشان آسان تر مي شود. به علاوه شما مي دانيد که خانم هايي وجود دارند که يا همسران خود را از دست داده اند و يا تا سنين بالا 40 ـ 50 سالگي به بالا موفق به ازدواج نشده اند و يا نخواسته اند ازدواج دائم کنند آنها نيز مي توانند براي ارضاء نيازهاي خود از اين قانون به صورت صحيح استفاده کنند.

اما در مورد عدّه اي که فرموديد شما بهتر مي دانيد که زن و مرد خصوصيات جسمي متفاوتي دارند زن مي خواهد مادر شود لذا نياز دارد که خصوصيات جسمي اي داشته باشد که بتواند بچه به دنيا بياورد بايد رحمي داشته باشد که جنين در آن رشد کند. اگر زن به مرحله يائسگي نرسيده باشد و هنوز در سني باشد که احتمال بارداري دارد بايد بعد از جدايي از کسي که با او رابطه زناشويي داشته عده نگه دارد تا اگر نطفه اي منعقد شده مشخص شود فرزند کيست به همين دليل بايد مدت زماني را صبر کند که به حسب افراد مختلف متفاوت است که براي آگاهي بيشتر مي توانيد به رساله هاي عمليه احکام مراجعه کنيد.

و مرد چون رحمي ندارد جنين در رحم او جاي بگيرد نيازي ندارد که اصلا عده نگه دارد در پايان براي آگاهي بيشتر از اين مسئله توصيه مي کنيم کتاب «نظام حقوق زن در اسلام» نوشته شهيد مرتضي مطهري را حتما مطالعه نماييد.

 


[1]. مطهري، مرتضي، مجموعه آثار، انتشارات صدرا، چاپ دوم، 1379ش، ج9، ص62.

[2]. همان، ص82.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
20 امرداد 01
بازدید
۹۴
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.