يأجوج مأجوج چه کساني هستند؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

يأجوج مأجوج چه کساني هستند؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

در قرآن کريم در دو سوره از اين ها سخن به ميان آمده است:‏

«... گفتند اي ذوالقرنين! يأجوج و مأجوج سخت در زمين فساد مي کنند، آيا (ممکن است) مالي در اختيار تو قرار دهيم ‏تا ميان ما و آنان سدي قرار دهي؟».[1]

«تا وقتي که يأجوج و مأجوج (راهشان) گشوده شود و آنها از هر پشته اي (محل مرتفعي) بتازند».

آن چه از قرآن کريم درباره‌ اين دو استفاده مي شود اين است که اينان وحشي و خون خوار بوده و مزاحمت شديدي ‏براي ساکنان اطراف مرکز سکونت خود داشته اند و مردم از ذوالقرنين مي خواهند، که راه آنها را ببندد. ذوالقرنين درخواست آنان را عملي کرد و از مردم کمک گرفت و راه آنان را بست. از آيه سوره انبياء استفاده مي شود که اين ها قبل از قيامت خواهند آمد. آيات بعدي هم مويد همين ادعا مي باشد.[2] «پس آن هنگام که وعده‌ حق پروردگار من بيايد که کنايه از قيامت مي باشد».

و اما در روايات شيعه و اهل ‏سنت دربار‌ه‌ داستان ذوالقرنين و يأجوج و مأجوج اختلافات زيادي هست، به صورتي که به تعبير علامه طباطبائي(ره): «اگر خردمند اهل بحث، آنها را با هم مقايسه کند و مورد دقت قرار دهد، هيچ شکي نمي کند در اينکه مجموع آنها خالي ‏از دسيسه و دستبرد و جعل و مبالغه نيست».[3]

در برخي از روايات آمده است؛ که اينان از اولاد يافث بن نوح بودند و در زمين فساد مي کردند، ذوالقرنين سدي را ‏که ساخت براي همين بود که راه رخنه آنان را ببندد.[4] و در بعضي از آنها آمده که اصلا از جنس بشر نبودند.[5] و در ‏بعضي ديگر آمده که قوم ولود بوده اند، يعني هيچ کس از زن و مرد آنها نمي مرده مگر آنکه داراي هزار فرزند شده ‏باشد و به همين جهت آمار آنها از عدد ساير بشر بيشتر بوده است.[6]

و نيز روايت شده که اين قوم از نظر نيروي ‏جسمي به حدي بوده اند که به هيچ حيوان درنده و يا انساني نمي گذشتند مگر آنکه آن را پاره پاره مي کردند و مي ‏خوردند و به هيچ کشت و زرع و يا درختي نمي گذشتند، مگر آنکه همه را مي چريدند و به هيچ نهري بر نمي خوردند ‏مگر آن که آب ‌آن را مي خوردند و آن را خشک مي کردند.‏[7]

و نيز روايت شده که ماجوج يک قوم و ياجوج قومي ديگر و امتي ديگر بوده اند. و نيز روايت شده که سه طائفه بوده ‏اند که هر يک از اين سه خصوصيات ويژه اي داشته اند.[8]

علامه طباطبايي(ره) در بحث تاريخي که پيرامون اين داستان و يأجوج و مأجوج دارند مي ‏فرمايند:‏ «قدمايي از مورخين هيچ يک در اخبار خود پادشاهي را که نامش ذوالقرنين و يا شبيه به آن باشد اسم نبرده اند و نيز ‏اقوامي به نام يأجوج و مأجوج و سدي که منسوب به ذوالقرنين باشد، ولي در مواضعي از کتاب عهد عتيق آمده است، در ‏اصحاح دهم از سفر تکوين تورات آمده که اينان فرزندان دودمان نوح اند؛ از گفته ها استفاده مي شود که يأجوج و ‏مأجوج امتي و يا امت هاي عظيم بوده اند و در قسمت هاي بالايي( شمال) آسيا از آبادي هاي آن روز زمين مي زيسته اند، ‏و مردماني جنگجو و معروف به جنگ و غارت بوده اند؛[9] بحث از تصورات حاکم بر لغات و تحولي که زبان ها در طول ‏تاريخ کرده ما را بدين معنا رهنمون مي شود که ياجوج و ماجوج همان مغولان بوده اند چون اين دو کلمه به زبان چيني ‏منگوک و يا منچوک است و معلوم مي شود که دو کلمه مذکور به زبان عبراني نقل شده و يأجوج و مأجوج خوانده شده ‏است، در ترجمه هائي که به زبان يوناني براي اين دو کلمه کرده اند گوگ و ماگوگ مي شود و شباهت تامي که مابين ‏ماگوک و منگوک هست حکم مي کند بر اينکه کلمه مزبور همان منگوک چيني است، هم چنان که منغول و مغول نيز از ‏آن مشتق و نظائر اين تطورات در الفاظ زياد است.[10]

پس به نظر مي رسد که ياجوج و ماجوج مغول ‏باشند و مغول امتي است که در شمال شرقي آسيا زندگي مي کنند و در اعصار قديم امت بزرگي بودند که مدتي به ‏طرف چين حمله ور مي شدند و مدتي از طريق قفقاز به سرزمين ارمنستان و شمال ايران و ديگر نواحي سرازير ‏مي شدند و مدتي ديگر يعني بعد از آن که سد ساخته شد به سمت شمال اروپا حمله مي بردند و اروپائيان آنها را سيت ‏مي گفتند و از اين نژاد گروهي به روم حمله ور شدند که در اين حمله دولت روم سقوط کرد... انطباق اين گفتار با آيات ‏قرآني روشن تر و قابل قبول تر است.[11]

برخي روايات خروج اين دو را از نشانه هاي آخر الزمان مي دانند. در ذيل آيات شريفه سوره کهف «پس زماني که ‏بيايد وعده پروردگار من آن را در هم مي کوبد و وعده پروردگارم حق است».‏

تفسير قمي مي نويسد: «قال اذا کان قبل ‏يوم القيامه في آخر الزمان انهدم ذلک السد و خرج ياجوج و ماجوج الي الدنيا و اکلوا الناس؛ قبل از روز قيامت در آخر ‏الزمان، اين سد منهدم مي شود و ياجوج و ماجوج خروج مي کنند و مردم را مي خورند».[12]

در ذيل آيه شريفه، تا آن زمان که راه ياجوج و ماجوج گشوده شود و آنها از هر محل مرتفعي به سرعت عبور مي ‏کنند، از امام صادق ـ عليه السلام ـ و امام باقر ـ عليه السلام ـ روايت شده که فرمودند: «زماني که آخر الزمان شود اين قوم خروج مي کنند و مردم را مي خورند».[13]

برخي ديگر از صاحبان نظر در ارتباط با آيه شريفه سوره‌ کهف «وعده پروردگار» سه احتمال را مطرح کرده اند:‏

‏1. مراد از وعده الهي خروج و باز شدن راه ياجوج و ماجوج از سد مي باشد و اين از آيه شريفه که ذوالقرنين بعد از ‏اتمام کار سد گفت: اين از رحمت پروردگار من است، و زماني که وعده‌ او رسد آن را در هم مي کوبد و راه آنها باز مي ‏شود.‏[14]

‏2. مراد از وعده‌ الهي روز قيامت باشد. در تفسير مجمع البيان در معناي آيه مي فرمايد: «زماني که بيايد قيامت و ‏وقت خروج ياجوج و ماجوج مقدر کرده است خداوند که سد را مثل زمين هموار کند».[15]

‏3. اينکه مراد از اين وعده، ظهور حضرت حجت(عج) باشد.

احتمال اول از ظاهر آيه بعيد است،‌ چون ظاهر آيه اين است وعده حق متاخر از فتح ياجوج و ماجوج است. و آيات ‏بعد احتمال دوم هستند، چون سخن از نفخ صور و جهنم مي باشد. ولي امکان تطبيق برخي از آيات بنابر احتمال سوم هم ‏امکان پذير است... همه آنچه بيان شد به حسب احتمال و امکان است و هيچ کدام از اين احتمالات از نظر تاريخ قابل ‏اثبات نيست، با اين وجود، هم چنان مبهم است که ياجوج و ماجوج جلوتر از زمان ظهور خروج خواهند کرد، يا بعد از آن، که از علائم قيامت باشد.

علامه طباطبايي(ره مي فرمايند:‏ «بيشتر مفسرين بر آنند که ياجوج و ماجوج امتي بسيار بزرگ بوده اند که در شمال آسيا زندگي مي کرده اند و ‏جمعي از ايشان اخبار وارد در قرآن کريم را که در آخر الزمان خروج مي کنند و در زمين فساد مي کنند، بر هجوم تاتار ‏در نصف اول از قرن هفتم هجري بر مغرب آسيا تطبيق کرده اند. زيرا همين است در آن زمان خروج نموده در خون ‏ريزي و ويرانگري شهرها و نابود کردن نفوس و غارت اموال و فجايع افراطي که تاريخ بشريت نظير آنها را سراغ ندارد، ‏مغولها اول سرزمين چين را و آن گاه به ترکستان و ايران و عراق و شام و قفقاز تا آسياي صغير روي آورده و آن چه ‏آثار تمدن سرراه خود را ويران کردند و آنچه شهر و قلعه در مقابلشان قرار گرفت نابود ساختند. از آن جمله سمرقند و ‏بخارا و خوارزم و مرو و نيشابور و ري و... در شهرهاي که هزار نفوس داشت در عرض يک روز يک نفر را ‏باقي نگذاشتند، و از ساختمانهايش اثري نماند حتي سنگي روي سنگ باقي نماند».[16]

اين کلام طولاني را از آن جهت نقل کرديم که به تعبير علامه(ره)، نظر اکثر مفسرين هست، بنابراين اينکه خروج ‏ياجوج و ماجوج از علائم ظهور باشد معلوم نيست، و نه تنها معلوم نيست بلکه دليل خاصي بر اين امر نداريم و آنچه ‏در روايات آمده عمدتاً ناظر به قيامت مي باشد و اگر چنان چه اين تطبيقي که از مرحوم علامه طباطبائي از خروج تاتار ‏بپذيريم ديگر جايي باقي نمي ماند بر اينکه آن را از علائم ظهور حضرت به شمار آوريم. در اطراف اين بحث نکات ‏جالب و بحث هاي ديگري نيز قابل طرح است که به منابع ذيل ارجاع مي دهيم.[17]

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ تاريخ عصر ظهور، محمد صدر.

2ـ تفسير نمونه، آيت الله مکارم شيرازي.

3ـ تاريخ انبياء، عمادزاده.

 


[1]. کهف / 94.

[2]. انبياء / 96.

[3]. طباطبائي، سيد محمد حسين، الميزان، قم، اسماعليليان، 1371ش، ج13، ص396.

[4]. شيخ صدوق، علل الشرايع، قم، انتشارات داوري، ج1، ص23؛ ر.ک: مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، ج6، ص314، ح22، و ج11، باب 1 و 2 و 3، ابواب قصص ذوالقرنين.‏

[5]. کليني، محمد بن يعقوب کافي، تهران، دارالکتب الاسلاميه، 1365ش، ج8، ص220، ح274.

[6]. بحارالانوار، همان، ج6، از ص295 تا 298.

[7]. شيخ طوسي، امالي، قم، دارالثقافه للنشرة، 1414ق، ص341؛ بحارالانوار، همان، ج6، ص311، ح8.

[8]. بحارالانوار، همان، باب هشتم، من علامات الساعه، ج12، ص212.

[9]. الميزان، همان، ج13، ص279 و 280، و ج13، ص524 ـ 523.

[10]. همان، ج13، ص396 و 395 و ج13، ص541.

[11]. کهف / 100.

[12]. تفسير قمي، قم، دارالکتاب، 1367ش، حديث از امام صادق ـ عليه السلام ـ است. ج2، ص222.

[13]. همان، ‌ج2، ص76.

[14]. طبرسي، مجمع البيان، دارالمعرفه، ج6، ص864.

[15]. صدر، سيد محمد، تاريخ الغيبت الکبري، از موسوعه الامام المهدي(عج)، ج2،ص527 و... .

[16]. الميزان، همان، ج13، ص396 و ج13، ص542.

[17]. تفسير الميزان، ج13، ص369 تا 398؛ مجمع البيان ذيل آيات 94 سوره کهف و 96 سوره انبياء؛ بحارالانوار، همان، ج6 و 12؛ تفسير قمي، ذيل آيات 94، ‏سوره کهف و 96 سوره‌ انبياء؛ تفسير نمونه، ج13 و 12 و... .

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
20 امرداد 01
بازدید
۱۵۹
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.