در مورد شخصیت و اقدامات ابو جعفر منصور عباسي توضیحاتی ارائه بفرمایید؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

در مورد شخصیت و اقدامات ابو جعفر منصور عباسي توضیحاتی ارائه بفرمایید؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

جامعه اسلامي در طول سير تاريخي خود حکومت هاي مختلفي را به خود ديده است که هر کدام از آنها به تناسب طول دوره، ميزان قدرت، وسعت قلمرو و شرايط اجتماعي سياسي زمان خود منشأ آثار و حوادث بيشماري براي امت اسلامي و ساير ملل بوده اند. امويان که بعد از خلفاي راشدين سرپرستي جامعه اسلامي را به عهده گرفتند رفته رفته بر اثر عوامل بيشماري چون اختلاف دروني، ظلم و ستم بي رويه در قلمرو حکومتي، فاصله گرفتن آشکار از مبناي اسلامي، بي اعتنايي به مسلمانان غير عرب و بدرفتاري با اهل بيت پيامبر اکرم دچار ضعف و انحطاط گشته و باعث به وجود آمدن شبکه زير زميني بسيار قدرتمند مخالفي شدند که اين شبکه مخفي در سال 132 ق حکومتي جديد بنام عباسيان را بر پا داشت. ابوالعباس سفاح عبدالله بن محمد بن علي عباسي ـ اولين خليفه از اين دودمان بود که در سال 136 ق بر اثر بيماري حصبه در گذشت.[1] وي قبل از مرگ، برادرش منصور را به عنوان وليعهد اوّل انتخاب کرده بود.

 ابو جعفر عبدالله بن محمد بن علي عباسي    با لقب منصور در سال 95ق در شهر حميحه از کنيزي بنام سلامه متولد شد.[2] وی در زمان حکومت سفاح استاندارد جزيره، ارمنستان و آذربايجان بود و پس از مرگ برادرش با کمک برادر زاده اش عيسي بن موسي بن محمد بر تخت نشست. منصور در آغاز حکومت با مشکلات اساسي رو برو بود که با درايت و زيرکي خاصي آنها را يکي پس از ديگري کنار زد.

اولین رقیب منصور در امر خلافت  عمویش عبدالله بن علی بود که با سپاهی انبوه در جزیره اقامت داشت. منصور با زیرکی  ابومسلم سردار مقتدر را به نبرد با وی فرستاد تا هر دو دشمن مقتدر خود را تضعیف کند و ابومسلم توانست عبدالله بن علی را شکست دهد.  پس از شکست آن منصور با  با نقشه اي بسيار دقيق و پيچيده ابو مسلم را هم کشت تا پايه هاي حکومت خود را بيش از پيش استوار کند.[3] البته قتل ابو مسلم پيامدهايي را هم داشت که از جمله آنها مي توان به قيام سنباد اشاره کرد که با رهبري خونخواهي ابو مسلم توانست شهرهاي نيشابور، قومس و ري را تصرف کند امّا سرانجام پس از هفتاد روز وي در منطقه اي بين ري و همدان توسط امير اعزامي منصور ـ جمهور بن مرّار عجلي ـ از پاي در آمد (137ق)[4] شورش هاي راونديان[5] و هم چنين قيام استاذسيس[6] نيز در همين راستا بودند ولي منصور سرانجام برتمامي اين شورش ها پيروز شد از ديگر گروه هاي مخالف حکومت منصور مي توان به علويان اشاره کرد که به خصوص شاخه حسني اين گروه با رهبري محمّد بن عبدالله بن حسين معروف به نفس زکية و برادرش ابراهيم دست به قيام مسلحانه بر عليه منصور زدند اين قيام ها که اوّلي در شهر مدينه بود در چهاردهم رمضان سال 145ق با شهادت نفس زکيه و دومي نيز در ذي القعده همان سال در نزديکي کوفه با شهادت ابراهيم سرکوب شد.[7]

منصور همچنان کوشيد امير اموي عبدالرحمان بن معاويه بن هشام بن عبدالملک را که به اندلس گريخته بود و در آنجا شاخه ديگري از امويان را تأسيس کرده بود شکست دهد امّا موفق نشد.[8] منصور در دوره حکومت خويش جنگ و گريزهايي پراکنده در منطقه مرزي با روميان داشت[9] امّا به علت توجه منصور به استحکام پايه حکومت در داخل و هم چنين اوضاع نابسامان امپراطور روم در داخل جنگ مهم و تمام عيار بين ايندو حکومت در زمان منصور روي نداد.

از جمله کارهاي مهم منصور مي توان به بناي شهر بغداد اشاره کرد. وي با در نظر گرفتن شرايط دشوار حجاز، کوفه و بصره و دمشق براي پايتختي دست به احداث شهري جديد زد و اين کار را کاملا با دقت و حسابگري ويژه اي صورت داد در تعيين محل با افراد فراواني مشورت کرد و در ساخت آن نيز از نيروهاي زبده و افراد کار دان و لايق استفاده کرد.

بناي بغداد که از سال 145ق آغاز شده بود سرانجام پس از چهار سال در سال 149ق پايان يافت.[10] وي هم چنين براي مقابله با شورش هاي داخلي بغداد شهر رصافه را بنا نهاد و فرزندش مهدي را با سپاهياني در آنجا ساکن ساخت تا در مواقع لزوم به کمک بغداد بشتابند. ساخت رصافه در سال 159ق در دوره مهدي پايان يافت.[11] منصور در طول حکومت خود همواره از نفوذ معنوي امام صادق ـ عليه السلام ـ بيمناک بود و به روش هاي مختلف پيروان و مريدان حضرت را مورد آزار و شکنجه قرار مي داد. سرانجام منصور در شب شنبه، ششم ذي حجه 158ق در محلي بنام بئر ميمون در راه مکه جان سپرد[12] و فرزندش مهدي به جاي وي بر تخت نشست.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ کتاب دولت عباسيان، محمد سهيل طقوش

 


[1]. طبري، محمد بن جرير، تحقيق محمد ابوالفضل ابراهيم، بيروت، دارالتراث، چاپ دوم، 1387ش، ج7،ص 470.

[2]. يعقوبي، احمد بن ابي يعقوب، تاريخ اليعقوبي، بيروت، دارصادر، ج2، ص361.

[3]. همان، ص366 ـ 367، ابن اثير، الکامل في التاريخ، بيروت، دارصادر، 1385ش، ج5، ص468.

[4]. طبري، محمد بن جرير، تاريخ الطبري. تحقيق محمد ابوالفضل ابراهيم، بيروت، دارصادر، چاپ دوم، 1387ش، 1967م، ج7، ص495.

[5]. بلاذري، احمد بن يحيي، انساب الاشراف، بيروت، دارالفکر، چاپ اول، 1487ق، 1996م، ج4، ص235.

[6]. طبري، همان، ج8، ص29.

[7]. دينوري، احمد بن داود، تحقيق عبدالمنعم عامر، قم، منشورات الرضي، 1368ش، 384.

[8]. ابن اثير، همان، ج5، ص483.

[9]. يعقوبي، همان، ج2، ص390.

[10]. ابن اثير، همان، ج5، ص590.

[11]. ابن اثير، همان، ج6، ص41.

[12]. يعقوبي، همان، ج2، ص388.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
3 امرداد 01
بازدید
۱۵۵
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.