به هنگام تصرف اصفهان توسط افغان ها کدام یک از علمای شیعه در قید حیات بودند؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

به هنگام تصرف اصفهان توسط افغان ها کدام یک از علمای شیعه در قید حیات بودند؟به هنگام تصرف اصفهان توسط افغان ها کدام یک از علمای شیعه در قید حیات بودند؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

اوضاع آشفته ایران که پس از شاه عباس صفوی آغاز و به سرعت شدت می گرفت سلسله صفوی را در معرض انحطاط و سقوط قرار داده بود و بی کفایتی شاهان، نداشتن ارتش منظم  و از دست دادن نیروی قزلباشها، تحریکات و تجاوزات دولت عثمانی و شورشهای متوالی این اوضاع را شدت می بخشید[1]. در سال 1123 محمود غلیجائی از راه سیستان به تسخیر کرمان و اصفهان کمر بست و با سپاهی .... روانه کرمان شد سپاه او مرکب از 8 هزار نیروی بلوچ و افغان و هزاره بود. شاه سلطان حسین صفوی که در تهران به سر می برد با شتاب به اصفهان آمد و دستور داد سپاهیان را برای مقابله تجهیز و جمع آوری کنند.[2]

از سال 1123 تا به قدرت رسیدن نادر شاه 1148 ایران جولانگه آشوبگران بود و قلمرو ایران نزدیک به تجزیه قطعی بود.[3]

چون حوزه اصفهان و سایر شهر های ایران در این دوره در اوج رونق و شکوه بود و علوم ادبی و عقلی و نقلی به طور گسترده در جریان بود از آن رو معاصر این دوره علمای زیادی در قید حیات بودند از آن جمله مرحوم مجلسی ده سال قبل از فتنه وفات کرد.

مولانا صادق اردستانی، میرزا صادق تفرشی، آقا حسین خوانساری[4] میرزا کمال الدین حسن، محمد طاهر اصفهانی، شیخ عنایت الله گیلانی، سید حسن طالقانی، مزین لاهیجی، میرزا محمد قاینی.[5] در شهر های بزرگی چون اصفهان و شیراز، قزوین و شهرهای آذربایجان علمای بزرگی در حوزه های دایر آن ها تدریس و به تربیت دانشمندان اشتغال داشتند حزین لاهیجی رساله ای نگاشته به نام (معاصرین) که در آن به ذکر علمای معاصر خود در شیراز و اصفهان و دیگر بلاد پرداخته از جمله آخوند مسیحای فسوی (فسائی)، لطف الله شیرازی، محمد شیرازی، از برخی نیز یاد کرده که توسط سربازان محمود و اشرف به شهادت رسیده اند.[6]

از جمله بزرگان این دوره که دارای آثار گران سنگی مثل شرح صحیفه سجادیه است سید علی خان مدنی شیرازی است، نظام الدین انصاری، عبد النبی اصفهانی، عبد الکریم اردکانی نیز از علمای این دوره اند.[7] از جمله علمای بزرگ این دوره می توان به ملا عبد الرزاق معروف به فیاض لاهیجی اشاره کرد که دارای تالیفات فراوان است.[8] در فتنه افغان ها عده ای از علمای ایران به هندوستان مهاجرت کردند.

از جمله علمای بزرگ این دوره، صاحب وسائل الشیعه شیخ حر عاملی و شیخ محمد فرزند شیخ حسن صاحب معالم  می باشند.[9]

سید نعمت الله جزایری نیز از جمله علمای این دوره است که از شاگردان مجلسی دوم می باشد که چند سال بعد از مجلسی وفات کرد.[10] فرزند او سید نور الدین جزایری،[11] شیخ یوسف بن احمد حدائق،[12] وحید بهبهانی. سید حسین خوانساری[13] شیخ یوسف بحرانی، محمد تقی دورقی نجفی، (صاحب حدائق استاد بسیاری از بزرگان بود از جمله علامه بحر العلوم، ملا مهدی نراقی، سید علی طباطبائی (صاحب ریاض) ابو علی حائری ( صاحب منتهی المقال)[14] محمد اکمل پدر وحید بهبهانی اصولی و مجتهد بزرگ در این دوره در حوزه اصفهان بود.[15] سید صدر الدین قمی، سید محمد طباطبائی بروجردی، سید صدر الدین همدانی از جمله اساتید وحید بهبهانی بودند که در این عصر پس از آشفتگی حوزه اصفهان به حرم امیرمؤمنان پناه برده و در آن جا تدریس می کردند و حوزه نجف را رونق می بخشیدند.[16] در این دوره، علمای بسیاری زندگی می کردند که شرح حال ایشان  در این مختصر نمی گنجد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ سلافة العصر، سید علی خان مدنی شیرازی.

2ـ تذکره نصر آبادی.

3ـ فوائد الرضویه، شیخ عباس قمی.

4ـ قصص العلمای مازندرانی.

 


[1]  سیبوری، راجر، ایران عهد صفوی، ترجمه کامبیز عزیزی، تهران، چاپ هشتم، نشر مرکز، 1379ش،صص227-228

[2] . هدایت، رضا قلی خان، روضة الصفای ناصری، چاپ دوم، تهران، اساطیر، 1385، ج 12، ص 6947.

[3] . همان، ص 6948 ـ 6950.

[4] . هدایت، پیشین، ج 12، ص7067.

[5] . لاهیجی، شیخ محمد علی، دیوان، چاپ دوم، تهران، خیام، 1350، ص 18.

[6] . همان، ص 24 ـ 25.

[7] . همان، ص 26.

[8] . فیاض لاهیجی، دیوان اشعار، چاپ اول، دانشگاه تهران، 1372، ص 12.

[9] . تنکابنی، میرزا محمد، قصص العلما، چاپ دوم، تهران، 64، انتشارات علمیه، ص 290 ـ 301.

[10] . همان، ص 309، جزایری و مجلسی قبل تصرف اصفهان وفات کردند اما در دوره آن ها شورش افغان ها شروع شده بود.

[11] . گلشن ابرار، نشر معروف، پژوهشکده باقر العلوم، 1385، ج 1، ص 263.

[12] . همان.

[13] . همان، ص 306.

[14] . همان، ص 275.

[15] . همان، ص 277.

[16] . همان، ص 278.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
1 امرداد 01
بازدید
۶۱
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.