ابن شهر آشوب که بود و در چه سالي مي زيست و داراي چه تأليفاتي مي باشد؟
ابن شهر آشوب که بود و در چه سالي مي زيست و داراي چه تأليفاتي مي باشد؟
پرسش
پاسخ
ابوعبدالله محمد بن علي بن شهر آشوب سروي مازندراني معروف به رشيد الدين و مشهور به ابن شهر آشوب از عالمان معروف شيعه در قرن ششم هجري قمري بوده است. در سال 488ق يا 489ق[1] به دنيا آمد .با توجه به پسوند سروی بعد از نام پدر و جد وی به احتمال موطن اصلی آنها شهر ساری مازندران بوده است. وي دوران کودکي را در آغوش خانواده خود سپري کرد و از همان ابتدا با تربيت علمي پرورش يافت و چون به هشت سالگي رسيد تمام قرآن را حفظ کرد و از اين جهت او را حافظ لقب دادند.[2]
ابن شهر آشوب بعد از فراگيري قرآن و دروس مقدماتي و ادبي به تحصيل علوم و معارف ديني مثل فقه ، اصول، حديث، رجال، کلام و تفسير پرداخت و نزد نام آورانی چون شيخ طوسي، عبدالواحد آمدي، قطب الدين راوندي سطوح عالي علم و ادب را گذراند. وی در راه کسب علم و معرفت و براي استفاده از علوم بزرگان و دانشمندان شيعه پس از سال ها اقامت در حوزه هاي علمي ايران با توشه اي از دانش و معرفت عازم بغداد شد.[3]
2. اساتيد
1. احمد بن ابي طالب طبرسي نويسنده الاحتجاج 2. فضل بن حسن طبرسي مؤلف تفسير مجمع البيان. 3. زمخشري (م 538ق) مؤلف تفسير کشاف 4. ابوالفتوح رازي مؤلف تفسير روض الجنان[4] و گروهی دیگر از علما.
3. تدريس
وي در بغداد پايتخت عباسيان و مشهورترين مرکز علوم اسلامي آن روزگار اقامت گزيد و به تدريس علوم و فنون مختلف پرداخت. او در این مدت کتاب هاي ارزشمندي هم به رشته تحرير در آورد. با اينکه در زمان وي دانشمندان و عالمان بزرگي وجود داشتند که مورد احترام مردم بودند اما ابن شهر آشوب جايگاه و امتيازي ويژه داشت؛ و به هر شهري از ممالک اسلامي که مي رفت در رأس آنان قرار مي گرفت وکلاس درسش از همه شلوغ تر و پربار تر بود. وي در زمانی که در بغداد و حلّه و حلب حضور داشت شاگردان زيادي تربيت کرد که از اين ميان مي توان به علامه سيد محمد بن زهره حلبي (متوفاي پس از 585ق) ، شيخ جمال الدين ابوالحسن بن شعده حلي (متوفاي 581ق) و شيخ تاج الدين حسين بن علي دري اشاره کرد.[5]
4. هجرت از بغداد به حله
ابن شهر آشوب در اواخر عمرش به خاطر اذيت هايي که در شهر بغداد از سوي مخالفين از جمله حنبلي ها ديد، مجبور به ترک اين شهر شد و از آنجا که شهر حلّه و بعد از آن شهر حلب مرکز شيعيان بود و حاکمان شيعي داشت به آن ديار رحل اقامت افکند. خوانساري مؤلف روضات الجناتعلت مهاجرت وی به حلب را حکومت حمدانیان شیعه مذهب در این شهر و برخورد مناسب شهروندان با امامیان می داند.[6]
در نهايت پس از عمري طولاني که قريب يکصد سال مي شد (489 ـ 588ق) ابن شهر آشوب در بيست و دوم شعبان سال 588ق در حلب درگذشت و جنازه اش را در نزديک کوه جوشن نزديک قبر شريف محسن فرزند امام حسين عليه السلام دفن کردند.[7]
5. آثار و تأليفات
او در اکثر علوم اسلامي اعم از فقه و اصول، کلام، حديث، تاريخ و تفسير و رجال و... تأليفات و تضميناتي ارزنده، آموزنده و بي سابقه از خود به يادگار گذاشته که هر يک در نوع خود مهم و نشان گر نبوغ فکري و مقام والاي علمي نويسنده آن است. آثاري که همواره مورد توجه و عنايت عالمان و دانشمندان قرار گرفته است، برخی از آثار مهم ایشان عبارتند از:
1. انساب آل ابي طالب؛ 2. معالم العلماء؛ 3. مناقب آل ابي طالب (که مشهور ترين اثر ابن شهر آشوب بود که در تاريخ و فضايل ائمه معصومين عليهم السلام به رشته تحرير در آمده است). 4. اعلام الطرائق في الحدود و الحقايق؛ 5. الاوصاف؛ 6. بيان التنزيل؛ 7. الحاوي في الفتاوي؛ 8. الفصول في النحو؛ 9. منشابه القرآن؛ 10 مثالب النواصب؛ 11. الاربعين حديثا در مناقب حضرت فاطمه زهرا سلام الله عليها ؛ 12. المخزون المکنون في عيون الفنون؛ 13. نخب المناقب لآل ابي طالب (مختصر مناقب)؛ 14. الاحتياج؛ 15. تاريخ الائمه؛ 16. فضل الزهراء سلام الله عليها ؛ 17. مفاخر الطالبيه؛ 18. الکافي في الفقه؛ 19. الاسباب و النزول علي مذهب آل الرسول؛ 20 خلاصة الحدود؛ 21. رجال ابن شهر آشوب؛ 22. المائده (الفائده) في النوادر و الفرائد؛ 23. المصالت القواصب؛ 24. المنهاج؛ 25. ديوان شعر؛ 26. امثال في الامثال؛ 27. خصايص الفاطميه؛ 28. نخب الاخبار.[8]
علاوه بر آنکه علماي شيعه از ابن شهر آشوب تعريف و تمجيد فراوان نمودند، دانشمندان اهل سنت نيز به لحاظ موقعيت علمي و ثقاوت عملي وي زبان به تمجيد وي گشوده اند.
صلاح الدين صفوي يکي از اين افراد است که درباره ابن شهر آشوب مي نويسد: محمد بن علي بن شهر آشوب...يکي از سر شناسان شيعه است او در هشت سالگي قرآن را حفظ کرده بود و در علم اصول شيعه به حد نهايي رسيد. وي در علوم قرآني و مشکلات حديث و اخبار و لغت و نحو و موعظه در منبر در زماني که مفتي خليفه عباسي در بغداد بود برديگران تقدم داشت.[9]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ مفاخر اسلام، علي دواني.
2ـ ريحانة الادب، مدرس تبريزي.
3ـ معجم الموفين، عمر رضا کحالة.
4ـ طبقات المفسرين شيعه بخشايشي
[1]. ابن شهر آشوب، معالم العلماء، قم، بي تا، ص3، مقدمه از محمد صادق بحرالعلوم.
[2]. همان.
[3]. دايرة المعارف بزرگ اسلامي، ج4، ص90.
[4]. دايرة المعارف تشيع، تهران، بنياد اسلامي طاهر، 1366ش، ج1، ص338.
[5]. ابن شهر آشوب، همان، ص7.
[6]. خوانساري، محمد باقر، روضات الجنات، قم، مهر استوار، بي تا، ج6، ص290 ـ 293.
[7]. همان، و مدرس تبريزي، محمد علي، ريحانه الادب، تهران، خيام، 1369ش، ج8، ص60.
[8]. ابن شهر آشوب، معالم العلماء همان، ص23 ـ 30 و حر عاملي، محمد بن حسن، ام الآمل، قم، دارالکتاب الاسلامي، 1362ش، ص283 ـ 284، و خوانساري، همان، ج6، ص290 ـ 293، و خويي، سيد ابوالقاسم، معجم رجال الحديث، بي جا، 1413ق، ج17، ص354.و نيشابوري، سيد اعجاز، حسين، کشف الحجب، قم، مکتب آيت الله مرعشي نجفي، 1409ق، اکثر صفحات.
[9]. مفيدي، صلاح الدين، الوافي بالوفيات، دارالنشر، 1394ش، ج4،ص 164.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 1 امرداد 01
- بازدید
- ۶۲
ابن شهر آشوب که بود و در چه سالي مي زيست و داراي چه تأليفاتي مي باشد؟
- نشان کردن
پرسش
ابن شهر آشوب که بود و در چه سالي مي زيست و داراي چه تأليفاتي مي باشد؟
پاسخ
ابوعبدالله محمد بن علي بن شهر آشوب سروي مازندراني معروف به رشيد الدين و مشهور به ابن شهر آشوب از عالمان معروف شيعه در قرن ششم هجري قمري بوده است. در سال 488ق يا 489ق[1] به دنيا آمد .با توجه به پسوند سروی بعد از نام پدر و جد وی به احتمال موطن اصلی آنها شهر ساری مازندران بوده است. وي دوران کودکي را در آغوش خانواده خود سپري کرد و از همان ابتدا با تربيت علمي پرورش يافت و چون به هشت سالگي رسيد تمام قرآن را حفظ کرد و از اين جهت او را حافظ لقب دادند.[2]
ابن شهر آشوب بعد از فراگيري قرآن و دروس مقدماتي و ادبي به تحصيل علوم و معارف ديني مثل فقه ، اصول، حديث، رجال، کلام و تفسير پرداخت و نزد نام آورانی چون شيخ طوسي، عبدالواحد آمدي، قطب الدين راوندي سطوح عالي علم و ادب را گذراند. وی در راه کسب علم و معرفت و براي استفاده از علوم بزرگان و دانشمندان شيعه پس از سال ها اقامت در حوزه هاي علمي ايران با توشه اي از دانش و معرفت عازم بغداد شد.[3]
2. اساتيد
1. احمد بن ابي طالب طبرسي نويسنده الاحتجاج 2. فضل بن حسن طبرسي مؤلف تفسير مجمع البيان. 3. زمخشري (م 538ق) مؤلف تفسير کشاف 4. ابوالفتوح رازي مؤلف تفسير روض الجنان[4] و گروهی دیگر از علما.
3. تدريس
وي در بغداد پايتخت عباسيان و مشهورترين مرکز علوم اسلامي آن روزگار اقامت گزيد و به تدريس علوم و فنون مختلف پرداخت. او در این مدت کتاب هاي ارزشمندي هم به رشته تحرير در آورد. با اينکه در زمان وي دانشمندان و عالمان بزرگي وجود داشتند که مورد احترام مردم بودند اما ابن شهر آشوب جايگاه و امتيازي ويژه داشت؛ و به هر شهري از ممالک اسلامي که مي رفت در رأس آنان قرار مي گرفت وکلاس درسش از همه شلوغ تر و پربار تر بود. وي در زمانی که در بغداد و حلّه و حلب حضور داشت شاگردان زيادي تربيت کرد که از اين ميان مي توان به علامه سيد محمد بن زهره حلبي (متوفاي پس از 585ق) ، شيخ جمال الدين ابوالحسن بن شعده حلي (متوفاي 581ق) و شيخ تاج الدين حسين بن علي دري اشاره کرد.[5]
4. هجرت از بغداد به حله
ابن شهر آشوب در اواخر عمرش به خاطر اذيت هايي که در شهر بغداد از سوي مخالفين از جمله حنبلي ها ديد، مجبور به ترک اين شهر شد و از آنجا که شهر حلّه و بعد از آن شهر حلب مرکز شيعيان بود و حاکمان شيعي داشت به آن ديار رحل اقامت افکند. خوانساري مؤلف روضات الجناتعلت مهاجرت وی به حلب را حکومت حمدانیان شیعه مذهب در این شهر و برخورد مناسب شهروندان با امامیان می داند.[6]
در نهايت پس از عمري طولاني که قريب يکصد سال مي شد (489 ـ 588ق) ابن شهر آشوب در بيست و دوم شعبان سال 588ق در حلب درگذشت و جنازه اش را در نزديک کوه جوشن نزديک قبر شريف محسن فرزند امام حسين عليه السلام دفن کردند.[7]
5. آثار و تأليفات
او در اکثر علوم اسلامي اعم از فقه و اصول، کلام، حديث، تاريخ و تفسير و رجال و... تأليفات و تضميناتي ارزنده، آموزنده و بي سابقه از خود به يادگار گذاشته که هر يک در نوع خود مهم و نشان گر نبوغ فکري و مقام والاي علمي نويسنده آن است. آثاري که همواره مورد توجه و عنايت عالمان و دانشمندان قرار گرفته است، برخی از آثار مهم ایشان عبارتند از:
1. انساب آل ابي طالب؛ 2. معالم العلماء؛ 3. مناقب آل ابي طالب (که مشهور ترين اثر ابن شهر آشوب بود که در تاريخ و فضايل ائمه معصومين عليهم السلام به رشته تحرير در آمده است). 4. اعلام الطرائق في الحدود و الحقايق؛ 5. الاوصاف؛ 6. بيان التنزيل؛ 7. الحاوي في الفتاوي؛ 8. الفصول في النحو؛ 9. منشابه القرآن؛ 10 مثالب النواصب؛ 11. الاربعين حديثا در مناقب حضرت فاطمه زهرا سلام الله عليها ؛ 12. المخزون المکنون في عيون الفنون؛ 13. نخب المناقب لآل ابي طالب (مختصر مناقب)؛ 14. الاحتياج؛ 15. تاريخ الائمه؛ 16. فضل الزهراء سلام الله عليها ؛ 17. مفاخر الطالبيه؛ 18. الکافي في الفقه؛ 19. الاسباب و النزول علي مذهب آل الرسول؛ 20 خلاصة الحدود؛ 21. رجال ابن شهر آشوب؛ 22. المائده (الفائده) في النوادر و الفرائد؛ 23. المصالت القواصب؛ 24. المنهاج؛ 25. ديوان شعر؛ 26. امثال في الامثال؛ 27. خصايص الفاطميه؛ 28. نخب الاخبار.[8]
علاوه بر آنکه علماي شيعه از ابن شهر آشوب تعريف و تمجيد فراوان نمودند، دانشمندان اهل سنت نيز به لحاظ موقعيت علمي و ثقاوت عملي وي زبان به تمجيد وي گشوده اند.
صلاح الدين صفوي يکي از اين افراد است که درباره ابن شهر آشوب مي نويسد: محمد بن علي بن شهر آشوب...يکي از سر شناسان شيعه است او در هشت سالگي قرآن را حفظ کرده بود و در علم اصول شيعه به حد نهايي رسيد. وي در علوم قرآني و مشکلات حديث و اخبار و لغت و نحو و موعظه در منبر در زماني که مفتي خليفه عباسي در بغداد بود برديگران تقدم داشت.[9]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ مفاخر اسلام، علي دواني.
2ـ ريحانة الادب، مدرس تبريزي.
3ـ معجم الموفين، عمر رضا کحالة.
4ـ طبقات المفسرين شيعه بخشايشي
[1]. ابن شهر آشوب، معالم العلماء، قم، بي تا، ص3، مقدمه از محمد صادق بحرالعلوم.
[2]. همان.
[3]. دايرة المعارف بزرگ اسلامي، ج4، ص90.
[4]. دايرة المعارف تشيع، تهران، بنياد اسلامي طاهر، 1366ش، ج1، ص338.
[5]. ابن شهر آشوب، همان، ص7.
[6]. خوانساري، محمد باقر، روضات الجنات، قم، مهر استوار، بي تا، ج6، ص290 ـ 293.
[7]. همان، و مدرس تبريزي، محمد علي، ريحانه الادب، تهران، خيام، 1369ش، ج8، ص60.
[8]. ابن شهر آشوب، معالم العلماء همان، ص23 ـ 30 و حر عاملي، محمد بن حسن، ام الآمل، قم، دارالکتاب الاسلامي، 1362ش، ص283 ـ 284، و خوانساري، همان، ج6، ص290 ـ 293، و خويي، سيد ابوالقاسم، معجم رجال الحديث، بي جا، 1413ق، ج17، ص354.و نيشابوري، سيد اعجاز، حسين، کشف الحجب، قم، مکتب آيت الله مرعشي نجفي، 1409ق، اکثر صفحات.
[9]. مفيدي، صلاح الدين، الوافي بالوفيات، دارالنشر، 1394ش، ج4،ص 164.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 1 امرداد 01
- بازدید
- ۶۲
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.