آيا «کيان» آن گونه که در فيلم «مختار نامه» معرفي مي شود در تاريخ نيز آمده است؟ در اين فيلم قرار است...

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آيا «کيان» آن گونه که در فيلم «مختار نامه» معرفي مي شود در تاريخ نيز آمده است؟ در اين فيلم قرار است که «شمر ملعون» را «کيان» بکشد و او فرماندهي جنگ عليه امويان را در اختيار دارد. بنده به مقاتل معروف «لهوف» و «نفس المهموم» دسترسي ندارم، اگر ممکن است از اين کتاب ها هم سندي آورده شود.

پاسخ کارشناسی

پاسخ

مختار بن ابي عبيد ثقفي بعد از واقعه عاشورا در سال 66 هجري قمري به خونخواهي امام حسين ـ عليه السلام ـ قيام کرد. وی تعداد کثيري از شيعيان و دوستداران اهل بيت ـ عليهم السلام ـ را زير پرچم خود جمع کرده و از قاتلان امام حسين ـ عليه السلام ـ و ياران آن حضرت انتقام گرفت. در ميان سپاه مختار گروه زيادي از مواليان، افراد غير عرب و ايراني حضور داشتند که چهره شاخص و برجسته آنها شخصي به نام ابو عمره کيسان که بنام هاي کيان، ابوعماره، نيز در منابع تاريخ معرفي شده است.

دينوري مي نويسد: ابو عمره کيسان از مواليان و بندگان آزاد شده قبيله بجيله بود که بعد از قيام مختار رئيس شرطه (رئيس نگهبانان دارالعماره) کوفه شد.[1]

و نيز ادامه مي دهد که مختار به او دستور داد هزار کارگر با بيل و کلنگ فراهم آورده و خانه هاي کساني را که به جنگ امام حسين ـ عليه السلام ـ رفته اند با خاک يکسان کند، ابوعمره به خانه هاي ايشان وارد شده و شروع به گردش در کوفه نمود و خانه هاي آن ها را ويران نمود و قاتلين را به سزايش مي رساند.[2] هم چنين مرحوم شيخ عباس قمي، ابو عمره کيسان (کيان) را رئيس پاسبانان دارالحکومه و از افراد غير عرب، و نزديک به مختار معرفي مي کند.[3] اينکه مختار او را رئيس نگهبانان محل حکومت خود انتخاب کرده بود حاکي از اعتمادش به ابو عمره مي باشد.

کيسان در بيشتر حملاتي که مختار براي نابودي قاتلين کربلا مي فرستاد حضور داشت. يکي از اين حملات جهت کشتن شمر بن ذي الجوشن بود که مخفي شده بود. مختار يکي از غلامان خود بنام «زربي» را براي کشتن شمر فرستاد امّا شمر بر او غلبه کرده او را کشت. شمر با همراهان خود از کوفه حرکت نمود و خود را به دهي بنام «سدنا» رساند و از آنجا به «کلتانیه» رفت  و نامه اي به مصعب بن زبير فرستاد. نامه شمر بن ذي الجوش به دست ابو عمره افتاد و او نيز با ياران خود به سوي شمر و همراهانش يورش بردند. با گریز یاران شمر وی در دست افراد ابوعمره گرفتار شد و در ميان هياهوي جنگ يکي صدا زد «قتل الخبيث» ناپاک کشته شد، و او فردي بنام ابن ابي الکنود از سپاهيان ابو عمره بود و مرده شمر را پيش سگ ها انداختند.[4]

هم چنين شيخ عباس قمي ابو عمره را قاتل عمر بن سعد معرفي مي کند و مي نويسد: مختار ابو عمره را دنبال عمر سعد فرستاد و او با ضربت شمشيرش عمر را گشت و سرش را نزد مختار آورد.[5]

سيد بن طاوس کتاب خود لهوف را تا ماجراي مجلس يزيد بيشتر ادامه نمي دهد. ولي مترجم آن کتاب در بخش سرگذشت قاتلان امام حسين ـ عليه السلام ـ و ماجراي قيام مختار اشاراتي به نقش ابو عمره کيسان در قيام مختار مي کند که تقريبا همان مطالبي است که در نفس المهموم و منابع ديگر آمده است. وي مي افزايد مختار به معاذ بن هاني و ابو عمره (کيسان) دستور داد به خانه خولي بن يزيد اصبحي رفته و او را دستگير نمودند و در خانه خودش به سزاي عملش رساندند.[6] و نيز مي نويسد: به روايتي شمر بن ذي الجوش را ابو عمره به قتل رساند و سرش را براي مختار فرستاد و طبق روايتي شمر را بعد از زخمي شدن دستگير کرده و به حضور مختار آوردند و مختار دستور داد او را در ميان روغن جوشانيدند.[7]

شيخ طوسي نيز ابو عمره را از فرماندهان مختار معرفي نموده و او را جزء قاتلين و انتقام گيرنده از کساني مي داند که در کربلا عليه امام حسين ـ عليه السلام ـ شمشير کشيدند. وی مي نويسد: «مختار، ابو عمره را مأمور جستجو براي يافتن قاتلين امام حسين ـ عليه السلام ـ نمود که از جمله آن ها، خولي، شمر بن ذي الجوش بودند».[8]

هم چنين منابع اشاره مي کنند که مختار بعد از رسيدن به قدرت با امويان مقابله کرد و در جنگي که بين او و عبيدالله بن زياد در گرفت، ابراهيم بن مالک اشتر به عنوان فرمانده سپاه بوده و ابو عمره و ابو عبدالله جدلي نيز به دستور مختار همراه آن لشکر بودند که بعد از پيروزي بر سپاه ابن زياد و کشتن آن ملعون و فرماندهان سپاه، سرهاي همه را از تن جدا کرده و خدمت مختار فرستادند.[9]

بنابراين با استفاده از منابع تاريخي در مي يابيم که کيان همان ابو عمره کيسان از مشاوران و نزديکان مختار بود. و بعد از قيام و به حکومت رسيدن مختار، جزو فرماندهان سپاه او شد و در انتقام گيري از قاتلان امام حسين ـ عليه السلام ـ به مختار کمک نمود. و به عنوان رئيس نگهبانان دارالحکومه در انتقام گيري از قاتلان امام حسین(علیه السلام) و یارانش نقشي مؤثر داشت. و در جريان جنگ مختار با امويان که به فرماندهي عبيدالله بن زياد صورت گرفت، ابو عمره کيسان، همراه ابراهيم بن مالک اشتر بوده و يکي از فرماندهان سپاه مختار به حساب مي آمد که در اين جنگ ابن زياد و تعداد زيادي از فرماندهان اموي را به قتل رساندند.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

  1. ماهیت قیام مختار، ابوفاضل رضوی اردکانی
  2. نهضت مختار ثقفى، دكتر محمودرضا افتخارزاده.
  3. زندگاني امام حسين ـ عليه السلام ـ ، حسين عمادزاده.

در کربلا چه گذشت؟ محدث قمي، ترجمه کمره اي.

 


[1]. ابوحنیفه دينوري، احمدبن داود، اخبار الطوال، قم، منشورات رضي، 1368ش، ص  292 .

[2]. همان.

[3]. همان؛ قمی، شيخ عباس ، نفس المهموم، ترجمه، محمد باقر کمره اي، قم، انتشارات جمکران، 1374ش، ص793.

[4]. همان، ص 805-804.

[5]. همان، ص809.

[6]. سيد بن طاووس، لهوف، ترجمه محمد طاهر دزفولي، 1385ش، ص409.

[7]. همان، ص410.

[8]. ر.ک: طوسي، محمد بن حسن، الامالي، قم، دارالثقافه، 1414، ص244ـ245؛ ابن نما حلي، جعفربن محمد، ذوب النضارفی شرح الثار، قم، جامعه مدرسين، 1416ق، ص117.

[9].  سید بن طاووس، همان، ص401 ـ 405، قمي، همان، ص 819-813.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
29 تیر 01
بازدید
۱۵۵
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.