آيا حضرت زهرا(س) و زنان پيامبر از روبند استفاده مي کردند؟
آيا حضرت زهرا(س) و زنان پيامبر از روبند استفاده مي کردند؟
پرسش
پاسخ
- آيات: الف: «و لا يبدين زينتهن الا ما ظهر منها:[1]» يعني زن ها نبايد زينت هاي خود را آشکار کنند جز زينت هايي که ظاهر است مفسران در توضيح اين آيه گفته اند: منظور از زينت هاي آشکار صورت و دست ها (تا مچ) است.[2]
ب) «وليضربن بخمرهن علي جيوبهن.[3]» يعني بايد با خمارهايشان محکم سر و سينه خود را بپوشانند. منظور از خمارچيزي مثل مقنعه است که سر و سينه را مي پوشاند. مفسران گفته اند زنان جاهليت روسري خود را از پشت مي بستند طوري که گردن و قسمتي ازسينه و گودي پايين گردن و گوشواره (و احتمالا بخشي ازگوش) ديده مي شد. آيه نازل شد و دستور داد که روسري و مقنعه خود را محکم ببندند طوري که گردن و سينه و موهاي سر و زينت هاي گوش و سينه (گوشواره و گردنبند و سينه ريز) پوشيده شود. «اکثر مفسران و اهل لغت خمر را به «مقنعه ها» معنا کرده اند. و منظور از (جيوب) قسمت بالاي سينه جايي که متصل به گردن است مي باشد.»[4]
ج: «يا ايها النبي قل لازواجك وبناتك ونساء المؤمنين يدنين عليهن من جلابيهنّ...[5].»
يعني اي پيامبر به همسران و دختران خود و به زنان مردان مؤمن بگو براي پوشش خود از جلباب استفاده كنند و جلباب پوششي است كه با آن تمام بدن پوشانده ميشود. مانند چادر يا مانتوهاي بلند كه تا روي پا است. بنابراين از آيات فوق استفاده ميشود پوشاندن سر و سينه و گردن و تمام بدن براي زنان مؤمن واجب است.
2. روايات: در احاديث متعددي از حضرت صديقه وارد شده حضرت بهترين زنان را اينطور معرفي ميكند «لايرين الرجال ولا يرونهن». بهترين چيزي براي زنان آنست كه مردان را نبينند و مردان هم آنها را نبينند.[6]
از امام سجاد(ع) هم روايت است که شخص نابينايي اجازه خواست تا وارد خانه حضرت فاطمه (س) شود حضرت فورا حجاب برتن کردند. پيامبر اکرم(ص) پرسيد چرا خود را از او پوشاندي در حالي که او نابيناست؟ حضرت زهرا (س) فرمود: اگر او نمي بيند من که مي بينم و همچنين او بو را استشمام مي کند.[7] از اين دسته روايات مي فهميم که بهتر است زنان خود را در مقابل چشم و نظر مردان نامحرم قرار ندهند، تا هم حجاب و عفاف و حيا را رعايت کنند و هم از آثار سوء و عواقب ناپسند خود نما در انظار نامحرمان آزار نبينند. اما ازطرف ديگربيرون رفتن براي کار واجب مانند تظلم و داد خواهي و حضور داشتن در جاييکه حضور براي اداي تکليف ديني باشد نه تنها ناپسند نيست بلکه مورد پسند و مطلوب و گاهي واجب است. فقط بايد توجه داشت تا حد ممکن حجاب رارعايت کنند. درست به همين دليل است که حضرت زهرا به مسجد مي رود و مقابل تعداد زيادي از مردان مهاجر و انصار قرارگرفته و سخنراني مي کند.[8] اما هم حجاب را به طور کامل رعايت کرده و هم وقت سخنراني پرده نازکي بين حضرت و مخاطبان انداخته مي شود.[9]
رواياتي که خطبه حضرت را نقل کرده اند دو جمله در مورد پوشش حضرت زهرا (س) گفته اند روايت چنين است: وقتي ابوبكر و عمر تصميم قطعي بر غصب فدک گرفتند و اين خبر به حضرت رسيد، «لابثت خمارها علي رأسها و شتملت بجلبابها» يعني خمار يا مقنعه خود را بر سرش بست و جلباب (لباسي که با آن تمام بدن پوشانده مي شود) خود را پوشيد.
در اين جملات صريحا به روبند اشاره نشده و نمي توان استفاده کرد که روبند داشته شايد ازاحاديث خود حضرت که فرموده اند براي زنان بهتر آن است که مردان آن ها را نبينند، بتوان استنباط کرد که چون حضرت قطعا به اين گفته عمل مي کرده بنابر اين قطعاً صورتش را در منظر نامحرمان قرار نمي داده بنابر اين وقت خروج از منزل روبند داشته احتمال دارد اگر روبند اشته باشد مقنعه ي آن حضرت داراي روبند بوده يا تمام مقنعه هاي آن دوره چنين بوده است.
در نتيجه چون استفاده از روبند واجب نيست و دليل قطعي بر استفاده از روبند توسط حضرت زهرا (س) نداريم، نمي توانيم حکم قطعي در مورد استفاده کردن يا نکردن روبند توسط حضرت صادر كنيم گرچه با توجه به روايات احتمال دارد که حضرت استفاده کرده باشد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
- مسأله حجاب، شهيد مطهري
- زن در آينه جلال و جمال، آيت الله جوادي آملي
کتاب هاي شرح خطبه حضرت زهرا (س) آیه الله سید عزالدین زنجانی.
[1]. سوره نور، آيه 31.
[2]. فخر رازي، تفسير کبير، دارالفکر، بيروت، 2002م، ج12، ص 206 و 207 ـ طبرسي،مجمع البيان، دارالاحياء التراث العربي، بيروت، 1992م، ج7، ص 182 ـ در تفاسير ديگر مثل تفسير نور و تفسير الميزان ذيل اين آيه آمده است.
[3]. سوره نور، آيه 31.
[4]. فخر رازي، همان،ص 207 ـ طبرسي، همان، 182 ـقزويني، سيد محمد کاظم، فاطمه الزهرا من المهد الي اللحدم بصيرتي، قم، 1414 هـ ق، ص 299 ـ المنجد في اللغه ماده «خمر» و «جلباب».
[5] . سوره احزاب، آيه 59.
[6] . رحماني همداني، احمد، فاطمه الزهرا بهجة قلب المصطفي، مرضيه، تهران، 1372 هـ .ش، ص 257 و 258، قزويني، همان، ص 232.
[7]. سوره احزاب، آيه 59.
[8]. منظور خطبه فدکيه است که در مسجد النبي ايراد شد.
[9]. قزويني، همان، ص 299 ـ رحماني همداني، همان، ص 326.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 19 امرداد 01
- بازدید
- ۶۲
آيا حضرت زهرا(س) و زنان پيامبر از روبند استفاده مي کردند؟
- نشان کردن
پرسش
آيا حضرت زهرا(س) و زنان پيامبر از روبند استفاده مي کردند؟
پاسخ
- آيات: الف: «و لا يبدين زينتهن الا ما ظهر منها:[1]» يعني زن ها نبايد زينت هاي خود را آشکار کنند جز زينت هايي که ظاهر است مفسران در توضيح اين آيه گفته اند: منظور از زينت هاي آشکار صورت و دست ها (تا مچ) است.[2]
ب) «وليضربن بخمرهن علي جيوبهن.[3]» يعني بايد با خمارهايشان محکم سر و سينه خود را بپوشانند. منظور از خمارچيزي مثل مقنعه است که سر و سينه را مي پوشاند. مفسران گفته اند زنان جاهليت روسري خود را از پشت مي بستند طوري که گردن و قسمتي ازسينه و گودي پايين گردن و گوشواره (و احتمالا بخشي ازگوش) ديده مي شد. آيه نازل شد و دستور داد که روسري و مقنعه خود را محکم ببندند طوري که گردن و سينه و موهاي سر و زينت هاي گوش و سينه (گوشواره و گردنبند و سينه ريز) پوشيده شود. «اکثر مفسران و اهل لغت خمر را به «مقنعه ها» معنا کرده اند. و منظور از (جيوب) قسمت بالاي سينه جايي که متصل به گردن است مي باشد.»[4]
ج: «يا ايها النبي قل لازواجك وبناتك ونساء المؤمنين يدنين عليهن من جلابيهنّ...[5].»
يعني اي پيامبر به همسران و دختران خود و به زنان مردان مؤمن بگو براي پوشش خود از جلباب استفاده كنند و جلباب پوششي است كه با آن تمام بدن پوشانده ميشود. مانند چادر يا مانتوهاي بلند كه تا روي پا است. بنابراين از آيات فوق استفاده ميشود پوشاندن سر و سينه و گردن و تمام بدن براي زنان مؤمن واجب است.
2. روايات: در احاديث متعددي از حضرت صديقه وارد شده حضرت بهترين زنان را اينطور معرفي ميكند «لايرين الرجال ولا يرونهن». بهترين چيزي براي زنان آنست كه مردان را نبينند و مردان هم آنها را نبينند.[6]
از امام سجاد(ع) هم روايت است که شخص نابينايي اجازه خواست تا وارد خانه حضرت فاطمه (س) شود حضرت فورا حجاب برتن کردند. پيامبر اکرم(ص) پرسيد چرا خود را از او پوشاندي در حالي که او نابيناست؟ حضرت زهرا (س) فرمود: اگر او نمي بيند من که مي بينم و همچنين او بو را استشمام مي کند.[7] از اين دسته روايات مي فهميم که بهتر است زنان خود را در مقابل چشم و نظر مردان نامحرم قرار ندهند، تا هم حجاب و عفاف و حيا را رعايت کنند و هم از آثار سوء و عواقب ناپسند خود نما در انظار نامحرمان آزار نبينند. اما ازطرف ديگربيرون رفتن براي کار واجب مانند تظلم و داد خواهي و حضور داشتن در جاييکه حضور براي اداي تکليف ديني باشد نه تنها ناپسند نيست بلکه مورد پسند و مطلوب و گاهي واجب است. فقط بايد توجه داشت تا حد ممکن حجاب رارعايت کنند. درست به همين دليل است که حضرت زهرا به مسجد مي رود و مقابل تعداد زيادي از مردان مهاجر و انصار قرارگرفته و سخنراني مي کند.[8] اما هم حجاب را به طور کامل رعايت کرده و هم وقت سخنراني پرده نازکي بين حضرت و مخاطبان انداخته مي شود.[9]
رواياتي که خطبه حضرت را نقل کرده اند دو جمله در مورد پوشش حضرت زهرا (س) گفته اند روايت چنين است: وقتي ابوبكر و عمر تصميم قطعي بر غصب فدک گرفتند و اين خبر به حضرت رسيد، «لابثت خمارها علي رأسها و شتملت بجلبابها» يعني خمار يا مقنعه خود را بر سرش بست و جلباب (لباسي که با آن تمام بدن پوشانده مي شود) خود را پوشيد.
در اين جملات صريحا به روبند اشاره نشده و نمي توان استفاده کرد که روبند داشته شايد ازاحاديث خود حضرت که فرموده اند براي زنان بهتر آن است که مردان آن ها را نبينند، بتوان استنباط کرد که چون حضرت قطعا به اين گفته عمل مي کرده بنابر اين قطعاً صورتش را در منظر نامحرمان قرار نمي داده بنابر اين وقت خروج از منزل روبند داشته احتمال دارد اگر روبند اشته باشد مقنعه ي آن حضرت داراي روبند بوده يا تمام مقنعه هاي آن دوره چنين بوده است.
در نتيجه چون استفاده از روبند واجب نيست و دليل قطعي بر استفاده از روبند توسط حضرت زهرا (س) نداريم، نمي توانيم حکم قطعي در مورد استفاده کردن يا نکردن روبند توسط حضرت صادر كنيم گرچه با توجه به روايات احتمال دارد که حضرت استفاده کرده باشد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
- مسأله حجاب، شهيد مطهري
- زن در آينه جلال و جمال، آيت الله جوادي آملي
کتاب هاي شرح خطبه حضرت زهرا (س) آیه الله سید عزالدین زنجانی.
[1]. سوره نور، آيه 31.
[2]. فخر رازي، تفسير کبير، دارالفکر، بيروت، 2002م، ج12، ص 206 و 207 ـ طبرسي،مجمع البيان، دارالاحياء التراث العربي، بيروت، 1992م، ج7، ص 182 ـ در تفاسير ديگر مثل تفسير نور و تفسير الميزان ذيل اين آيه آمده است.
[3]. سوره نور، آيه 31.
[4]. فخر رازي، همان،ص 207 ـ طبرسي، همان، 182 ـقزويني، سيد محمد کاظم، فاطمه الزهرا من المهد الي اللحدم بصيرتي، قم، 1414 هـ ق، ص 299 ـ المنجد في اللغه ماده «خمر» و «جلباب».
[5] . سوره احزاب، آيه 59.
[6] . رحماني همداني، احمد، فاطمه الزهرا بهجة قلب المصطفي، مرضيه، تهران، 1372 هـ .ش، ص 257 و 258، قزويني، همان، ص 232.
[7]. سوره احزاب، آيه 59.
[8]. منظور خطبه فدکيه است که در مسجد النبي ايراد شد.
[9]. قزويني، همان، ص 299 ـ رحماني همداني، همان، ص 326.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 19 امرداد 01
- بازدید
- ۶۲
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.