رابطه امام كاظم ـ عليه السّلام ـ با نقاط مختلف شيعه‌نشين جهان اسلام چگونه بود؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

رابطه امام كاظم ـ عليه السّلام ـ با نقاط مختلف شيعه‌نشين جهان اسلام چگونه بود؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

با توجه به اينكه دوران  زندگی ائمه ـ عليهم السّلام ـ بعد از شهادت امام حسين ـ عليه السّلام ـ هميشه با  خفقان و فشار سياسي از جانب خلافت چه از نوع اموي و چه از نوع عباسي مواجه بود و ائمه ـ عليهم السّلام ـ را از ارتباط مستقيم با پيروان و شيعيان‌شان منع مي‌كردند. ائمه ـ عليهم السّلام ـ هم سعي داشتند با استفاده از سياست تقيّه و تربيت افراد مورد اطمينان براي ارتباط با ياران و پيروان جهت گسترش تشيّع و تعليم و آموزش عقايد و احكام ديني به نقاط مختلف جهان اسلام اعزام مي‌كردند.

در اين راستا از زمان امام موسي كاظم ـ عليه السّلام ـ سازمان وکالت  توسط آن حضرت   تاسیس  گردید   بدین نحو که  امام از شاگردان مخصوص و قابل اعتماد و آگاه به شرايع دين مبين اسلام از طرف آن حضرت به نقاط مختلف جهان اسلام كه تشيّع در آن حضور داشته مي‌فرستاد تا مردم را با اسلام راستين و مكتب اهل بيت و همچنين در برابر ظلم و فساد دستگاه خلافت آگاه  می ساخت ونیازهای شرعی آنان را رفع می نمود؛

 نهاد ونيرويي كه امام و اصحاب و ياران حضرت  سازماندهي كرده و دور از چشم حكومت در مناطق مختلف  فرستادند مردم را سوي اهل بيت و علويان جذب كرده و خلافت را با خطرات جدي مواجه  کردند  در دوران امام رضا ـ عليه السّلام ـ نتیجه آن  نمایان تر شد و مأمون براي در امان ماندن از اين خطر به فكر احضار امام به مرو و طرح ولايتعهدي آن حضرت افتاد و لذا با اين سياست توانست  حکومت  خود را نگهدارد .[1]

ديگر روشی  كه امام با مناطق شيعه‌نشين ارتباط داشت   گسیل گروه‌هاي مختلف مردم و نمايندگان از مناطق دور بود كه بعد از شهادت امام جعفر صادق ـ عليه السّلام ـ در مناطقي شيعيان سكونت داشتند و خبر شهادت امام صادق ـ عليه السّلام ـ را دريافت كرده بودند براي شناخت امام بعدي و جانشين امام صادق ـ عليه السّلام ـ نمايندگان خود را به مدينه (يثرب) ‌فرستادند كه اين نمايندگان بعد از شناخت امام و ايمان به امامت و ولايت حضرت موسي بن جعفر ـ عليه السّلام ـ و بيان دوستي و اطاعت به سوي سرزمين‌هاي خود مي‌رفتند.[2]

1. يكي از نمايندگان محمّد بن علي نيشابوري است كه از طرف مردم نيشابور براي ديدار با امام به مدينه مي‌رود. و او از ثقات شيعه است و از امام رواياتي هم نقل كرده است.[3]

2. مفضل بن عمر جُعفي كوفي يكي از وكلاي امام صادق ـ عليه السّلام ـ و امام كاظم ـ عليه السّلام ـ در كوفه بوده

3. فضالة بن ايوب ازدي عربي ساكن اهواز و از اصحاب امام صادق ـ عليه السّلام ـ و امام كاظم ـ عليه السّلام ـ بوده و از طرف آنها وكالت داشته.[4]

4. عثمان بن عيسي رواسي يكي ديگر از نمايندگان امام كاظم ـ عليه السّلام ـ در مصر بود.[5]

و اين ارتباط تا حدي بود كه شيعيان از اقصي نقاط  قلمرو اسلامي خمس و وجوهات شرعيه خود و همچنين هدايا ونذورات را براي امام كاظم ـ عليه السّلام ـ توسط وكلا و نمايندگان مي‌فرستادند و امام نيز آن وجوهات را در حفظ ورشد مکتب اهل بیت مصرف می کرد واز فقرا حمایت می نمود ؛   .[6]

از جمله عواملي كه باعث حسد و كينه هارون نسبت به امام موسي بن جعفر ـ عليه السّلام ـ شد همين مسأله ارتباط امام با مناطق مختلف و حكومت حضرت بر دلها بود و همچنين سرازير شدن وجوهات به جانب  حضرت   بود که دستور انتقال آن حضرت به بغداد را  داد  و در آنجا حضرت را زنداني  کرد  تا تحت نظر باشد.[7]

امام مركزيت اين ارتباط بود طوري كه سازمان وكالت همان طور كه گفته شد در اقصي نقاط جهان اسلام در ايران و آفريقا و جاهاي ديگر در دوره امام كاظم ـ عليه السّلام ـ فعاليت داشت البته اين مطالب را نيز بايد خاطر نشان ساخت كه عده‌اي از اين وكلا بعد از شهادت امام كاظم ـ عليه السّلام ـ گول مال دنيا را خورده و از پس وسوسه‌هاي شيطاني نيامدند و لذا از قبول امامت امام رضا ـ عليه السّلام ـ اِبا كردند كه اين هم خود مؤيد ارتباط امام با مناطق مختلف و داشتن وكيل در جاهاي مختلف بود طوري يونس بن عبد الرحمن گويد: وقتي امام كاظم ـ عليه السّلام ـ از دنيا رفت نزد هر يك از نمايندگان و كارگزاران آن حضرت اموال زيادي جمع شده بود و همين امر باعث شد مرگ آن حضرت را انكار كنند و در امامت امام ايشان توقف كنند.[8]

افرادي چون زياد بن مروان قندي (قندهاري)،[9] عثمان بن عيسي رواسي و عده‌اي ديگر از اين گروه محسوب مي‌شود كه فرقه واقفيه را به وجود آوردند.[10]

فهرستي از افرادي از طرف امام كاظم - عليه السلام – وكالت داشتند عبارتند از:

1. مغضل بن عمر جعفي در كوفه، 2. عبدالرحمان بن حجاج در بغداد، 3. عبدالله بن جندب در اهواز، 4. علي بن يقطين در كوفه، 5. اسامة بن حفص، 6. ابراهيم بن سلام نيشابوري در نيشابور، 7. يونس بن يعقوب در كوفه، 8. علي بن حمزه بطائني، 9. زياد بن مروان قندي (در قندهار)، 10. احمد بن بشر سرّاج، 11. عثمان بن عيسي رواسي در مصر، 12. منصور بن يونس بزرج، 13. حيّان سرّاح.[11]

بنابراين  امام موسي بن جعفر ـ عليه السّلام ـ با تربيت افرادي عالم و مطمئن و دادن وكالت به آنها و فرستادن آنها به مناطق مختلف جهان اسلام؛ با شيعيان ارتباط داشتند و آنها را عليه ظلم و جور خلفا آگاه مي‌ساختند و در مواقعي كه فشار سياسي از طرف خلفا شدت مي‌گرفت و ارتباط مستقيم با مردم غير ممكن مي‌نمود با ارسال پيام و نوشتن نامه‌هائي البته با رعايت سياست تقيّه اين ارتباط را برقرار مي‌كردند.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1-- زندگي امام كاظم - عليه السلام – سيد كاظم ارفع.

2- - حیات فکری سیاسی امامان شیعه ،رسول جعفریان

 


[1] . اديب، عادل، زندگاني تحليلي ائمه دوازده‌گانه، ترجمه مبشري، اسدالله، تهران، نشر و فرهنگ اسلامي، چاپ ششم، 1366، ص 214.

[2] . شريف قرشي، باقر، حياة الامام موسي بن جعفر، نجف، مطبعة آداب، چاپ دوم، 1389 هـ، ج 1، ص 418.

[3] . همان. ج 2، ص 219.

[4] . علامه مامقاني، تنقيح المقال، ج 2، ص 6، (بي جا)، (بي تا).

[5] . شيخ صدوق، عيون اخبار الرضا ـ عليه السّلام ـ ، ترجمه غفاري، علي اكبر، تهران، نشر صدوق، چاپ اول، 1373، ج 1،ص 227.

[6] . ابن شهر آشوب، مناقب الي ابي‌طالب، قم، مطبعة العلميه، (بي تا)، ج 4،ص 2 ـ 291.

[7] . ابو الفرج اصفهاني، مقاتل الطالبين، ترجمه رسول محلاتي، سید هاشم، تهران، نشر صدوق، چاپ دوم، (بي تا)، ص 267.

[8] . شيخ صدوق، پيشين، ص 225.

[9] . مامقاني، پيشين، ج 1، ص 457.

[10] . صدوق، پيشنين، ص 227.

[11] . ر.ك: جباري، محمد رضا، سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمه - عليه السلام – قم، انتشارات مؤسسه امام خميني (ره)، چاپ دوم، 1382، صص 423 – 599.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
28 تیر 01
بازدید
۷۱
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.