چگونگي شهادت امام هادي ـ عليه السلام ـ را به طور کامل توضيح ...

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

چگونگي شهادت امام هادي ـ عليه السلام ـ را به طور کامل توضيح دهيد.
پاسخ کارشناسی

پاسخ

امام علي النقي   ـ عليه السّلام ـ امام دهم شيعيان جهان است که در نيمه ذي حجه سال 212 هـ. ق در شهر صريا (حومه مدينه) به دنيا آمد. پدرش امام جواد ـ عليه السّلام ـ و مادر گراميش سمانه نام دارد.[1]
حضرت امام هادي ـ عليه السّلام ـ در 8 سالگي پس از شهادت پدر بزرگوارشان عهده دار مقام امامت گرديد و پس از 33 سال امامت در سن 41 سالگي در سامرا در زمان خلافت معتز به شهادت رسيدند.[2]
امامت امام هادي ـ عليه السّلام ـ مقارن با خلافت 6 خليفه عباسي بود  و پس از گذشت يک سال از خلافت معتز در سامرا مسموم شده و به شهادت رسيد و جسم پاک حضرت در سامرا در خانه مسکوني حضرت مدفون گرديد.[3]
نکته مهم در شهادت امام هادي ـ عليه السّلام ـ اين است که حضرت در سامراء به شدت تحت نظر بود و به خاطر کنترل بسيار شديد و خفقان حاکم و منع دوستان و شيعيان از ديدار با حضرت و عقوبت سخت متخلفين[4] حتي نزديک ترين ياران امام نيز از حال و وضع امام بي خبر يا بسيار کم اطلاع بودند و به همين دليل است که منابع اشاره دقيقي به نحوه شهادت امام ندارد ، بلکه فقط شهادت حضرت در زمان معتز را ذکر کرده اند بدون ذکر زمان دستور خليفه به مسموم کردن و اينکه چه کساني مأمور اين جنايت شدند و چه زماني اين عمل پليد از آنان سر زد و حتي در روز شهادت حضرت هم اتفاق نظر نيست.[5]
امام هادي ـ عليه السّلام ـ در طول دوران امامت خود از سرکشان و حاکمان فاسد بني عباس رنج ها و محنت هاي زيادي کشيد «و در اين ميان متوکل در ظلم و ستم به حضرت و سنگدلي گوي سبقت را از ديگران ربود.
متوکل وجود امام هادي ـ عليه السّلام ـ را خطر بزرگي براي حکومت خويش احساس مي کرد، لذا تصميم گرفت تا با دو روش هم زمان در يک اقدام از بحراني تر شدن اوضاع جلوگيري کند:  يکي حمله به ياران امام ـ عليه السّلام ـ  و نابود کردن آثار شيعيان تا حدي که قبر مطهر امام حسين ـ عليه السّلام ـ را نيز تخريب کرد و دوم دور کردن امام ـ عليه السّلام ـ  از مدينه که پايگاه سازمان تشيع بود.[6]
يکي از بهانه هاي متوکل اين بود که عبدالله بن محمد فرماندار مدينه از دشمنان اهل بيت ـ عليهم السلام ـ بود و از امام نزد متوکل سعايت مي کرد و پيوسته قصد آزار آن جناب را داشت. امام هادي ـ عليه السّلام ـ در نامه اي به متوکل سعايت و دروغگويي او را ياد آوري کرد ولي متوکل که زمينه را براي تبعيد امام از مدينه و تحت نظر گرفتن مناسب مي ديد در نامه اي ظاهرا محترمانه از حضرت خواست به سامرا بيايد[7]
نامه متوکل رسيد و حضرت آماده رفتن به سامرا شد و وقتي آن حضرت به سامرا رسيد ،  متوکل  با آن همه وعده و احترام که در نامه اش بود، يک روز خود را پنهان کرد و آن حضرت را در کاروانسرايي که به کاروانسراي گداها معروف بود فرود آورد.[8]
سپس متوکل دستور داد: حضرت را کاملا تحت نظر گيرند و خانه شان را محاصره کرده و مانع ديدار شيعيان با ايشان و استفاده دانش پژوهان از آن سرچشمه علم و معرفت گردند و حتي ايشان را در تنگنا و محاصره اقتصادي قرار داد و رساندن حقوق شرعيه و هدايا را از داخل و خارج بر حضرت ممنوع کرد و متخلفان را عقوبتي سخت نمود[9]
اين وضعيت جز در حکومت شش ماهه منتصر تا زمان شهادت امام ـ عليه السّلام ـ ادامه داشت و در زمان معتز شدت گرفت.
يکي ديگر از سخت گيري هاي متوکل در آزار امام هادي ـ عليه السّلام ـ اين بود که گاه بگاه به مأموران خود دستور مي داد تا ناگهاني به خانه امام ريخته و آنجا را بازرسي کنند به اميد آنکه سلاح يا مدرکي دال بر فعاليت ايشان عليه حکومت بدست آورند. لکن در اين حمله هاي شبانه جز کتاب هاي علمي و ادعيه چيزي يافت نشد . [10]
گاهي متوکل فرمان مي داد ک حضرت را در هر حالتي که هست به دربار آورند. در يکي از اين احضارها امام در حالي بر متوکل وارد شد که او مست و لا يعقل در کنار جام ها و سبوهاي شراب و در ميان گروه هاي خنياگر و رقاصه افتاده بود.امام بي توجه به موقعيت خطير و خطرات احتمالي به شدت او را سرزنش و ملامت کرد و به نصيحت گويي و ياد آوري قيامت پرداخت و فسق و فجور و مي خوارگي و بدکارگي او را محکوم ساخت. متوکل بر آشفت و دستور داد ايشان را در زندان محبوس سازند [11] حضرت روانه زندان شد و پشخصي از حضرت شنيد که مي فرمودند:  انا اکرم علي الله من ناقه صالح[12] و سپس اين آيه را خواندند: « تَمَتَّعُوا فِي دَارِكُمْ ثَلاثَةَ أَيَّامٍ ذَلِكَ وَعْدٌ غَيْرُ مَكْذُوبٍ» [13] بيش از سه روز نگذشت که متوکل به دست فرزندش منتصر به هلاکت رسيد . [14]
منتصر گر چه بر امام سخت نگرفت ، ولي اين آرامش نسبي امام و شيعيان پس از شش ماه تمام شد و دوباره آزار و حصر و شکنجه و قتل راه کار اساسي خلافت در مقابل شيعيان بود ؛  امام هادي ـ عليه السّلام ـ با حاکمان ستمگر سازش نکرد و آنها از مبارزه منفي و عدم همکاري حضرت هراس داشتند و رنج مي بردند تا اينکه تنها راه خويش را خاموش کردن نور خدا پنداشتند و بدين ترتيب امام هادي ـ عليه السّلام ـ نيز مانند امامان پيشين به مرگ طبيعي از دنيا نرفت بلکه در زمان معتز مسموم گرديد.[15]
منابع معتبر و مورخان شيعه شهادت حضرت را در  ماه رجب سال 254 ه.قمي دانند. [16]   مرحوم آيت الله مرعشي نجفي شهادت حضرت را در روز دوشنبه سوم رجب سال 254 ه.ق مي داند[17] گر چه برخي منابع شهادت حضرت را در ماه جمادي الثاني[18] يا 27 رجب[19] نيز ذکر کرده اند

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1ـ زندگاني امام علي الهادي،، نويسنده:  باقر شريف رضي.
2ـ منتهي الآمال،، نويسنده:  شيخ عباس قمي.
3ـ سيره پيشوايان، ، نويسنده: مهدي پيشوايي.
4ـ زندگي پيشواي دهم امام هادي، ، نويسنده: عقيقي بخشايشي.
 
پي نوشت ها:
[1] . شيخ مفيد، الارشاد، ترجمه سيد هاشم رسولي محلاّتي، ج2، ص417ـ418  ؛  پيشوايي، مهدي، سيره پيشوايان، قم، موسسة امام صادق، چاپ سيزدهم، 1381ش، ص567 ؛ طبرسي، امين الاسلام، اعلام الوري، دارالکتاب الاسلاميه، چاپ سوم، ص355.
[2] . الارشاد ،  همان ؛ اعلام الوري ، همان.
[3] . پيشوايي، همان، ص612 به نقل از شبلنجي، نورالابصار، ص166؛ شيخ مفيد در الارشاد به جاي شهادت از لفظ وفات استفاده کرده است.
[4] . عقيقي بخشايشي، زندگاني پيشواي دهم امام هادي(ع)، قم، انتشارات نسل جوان، 1357ش، ص40ـ45 ؛ اديب. عادل، زندگاني تحليلي پيشوايان ما، ترجمه اسدالله مبشري، نشر فرهنگ اسلامي، چاپ شانزدهم، 1376ش، ص256 .
[5] . سن امام را بين 40 تا 42 سال ذکر کرده اند و روز شهادت امام را يا ذکر نکرده اند يا سوم رجب يا بيست و هفتم رجب و يا در ماه جمادي الثاني ذکر کرده اند که خواهد آمد.
[6] . اصفهاني، ابوالفرج، مقاتل الطالبيين، نجف، منشورات المکتبة الحيدرية، 1385ق، ص395؛ سيره پيشوايان ، ص571؛  زندگاني تحليلي پيشوايان ما، پيشين ، ص256؛  زندگاني پيشواي دهم امام هادي(ع)،  پيشين ،  ص53ـ54؛ قرشي، باقر شريف، زندگاني امام علي الهادي، انتشارات اسلامي، 1371، ص386.
[7] . الارشاد ،پيشين ، ص435 ؛ اعلام الوري،  پيشين  ، ص365؛ قرشي، زندگاني امام علي الهادي، پيشين  ، ص386.
[8] . . الارشاد، پيشين  ، ص438.
[9] . قرشي، باقر شريف، زندگاني امام علي الهادي،  پيشين  ، ص 386.
[10] .   همان، ص 387.
[11] .   همان .
[12] . ترجمه: من نزد خدا از ناقه حضرت صالح محترم ترم.
[13] . هود / 65 :  در خانه هايتان سه روز به آسايش و خوشگذراني سپري کنيد (سپس عذاب الهي خواهد رسيد) آن وعده اي است که دروغ نخواهد بود.
[14] .  اعلام الوري،  پيشين  ، ص363؛ عماد الدين طبري، مناقب الطاهرين، تهران، انتشارات رايزن، 1379، ج 2، ص 827.
[15] .  سيره پيشوايان، پيشين  ، ص612 به نقل از شبلنجي، نوار الابصار، ص 166.
[16] . . الارشاد، پيشين  ، ص439؛ طبرسي، اعلام الوري، همان، ص355؛ سيره پيشوايان، پيشين  ، ص567.
[17] . مرعشي نجفي، سيد شهاب الدين، مجموعه نفيسه، ص56.
[18] . عقيقي بخشايشي، زندگاني پيشواي دهم امام هادي(ع)،  ، پيشين  ، ص90 به نقل از قندوزي، شيخ سليمان بلخي، نيابيع المودة، بيروت، ج3، ص14.
[19] .  عقيقي بخشايشي، زندگاني پيشواي دهم امام هادي(ع)،  ، پيشين ، ص112.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
2 شهریور 93
بازدید
۹۱۷
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.