آيا امام هادي ـ عليه السلام ـ حکم ترور فردي را صادر کرده است؟ اصلا ترور در فرهنگ اسلامي جايگاهي دارد؟
آيا امام هادي ـ عليه السلام ـ حکم ترور فردي را صادر کرده است؟ اصلا ترور در فرهنگ اسلامي جايگاهي دارد؟
پرسش
پاسخ
اين سئوال که مشتمل بر دو مطلب مي باشد در دو قسمت مرتبط بهم قابل جواب است يکي اينکه ترور از نظر اسلام مشروعيت دارد يا نه؟ دوم اينکه آيا به طور مصداقي امام هادي ـ عليه السلام ـ حکم ترور کسي را صادر کرده است يا نه؟ روشن است که با فهميدن نظر اسلام در مورد ترور اجمالا جواب قسمت دوم نيز به دست مي آيد.
الف: واژه ترور کلمه لاتيني است و در کتاب هاي مرجع به «ترس زياد» معني شده و در ادبيات اسلامي اين واژه مترادف با کلمه «فتک» که به معناي کشتن غافلگيرانه است.[1]
بنابراين تروريسم به مفهوم بکارگيري خشونت و تهديد و ايجاد رعب با انگيزه هاي سياسي و غيره مي باشد و کساني که به اين اقدامات غير انساني دست مي زنند به جهت آنکه کارشان ضد مردمي و ضد قانوني است لزوما از روش هاي پنهاني و مخفي کاري تبعيت مي کنند.[2]
بدون ترديد اين عمل با قطع نظر از تعاليم اسلامي، از نظر عقلي يک پديده اي مذموم به شمار مي آيد و هيچ عقل سليمي آن را تأييد نمي کند و لذا در بين توده مردم از آن به يک عمل ناجوانمردانه تعبير مي شود. ترور کار ناشايستي است که، امروزه بسياري از حکومت هاي مستبد براي سرکوب و از ميدان خارج کردن مخالفان خود به آن دست مي زنند و از آن به عنوان دستاويزي براي بيرون راندن و منزوي کردن مخالفان خود از صحنه سياسي و غيره استفاده مي کنند. امّا اسلام، دين منطق و مطابق فطرت انساني است هيچ گاه به پيروان خود اجازه نمي دهد که از اين روش، هدف الهي شان را دنبال کنند. در قاموس قرآن و فرهنگ نجات بخش و متعالي معصومين ـ عليهم السلام ـ پيروزي بر دشمن از راه ظلم، حيله محکوم و ممنوع است و لذا حتي در حال جنگ با دشمن، از تخريب خانه ها، راه انداختن آتش سوزي، ريختن زهر در آب دشمن، بستن آب بر روي دشمن، کشتن زنان و اطفال و اسيران، کشتن پير مردان و عاجزها و ترور دشمن و... با قاطعيت جلوگيري نموده است؛ زيرا کرامت انسان در اسلام، ارتکاب هيچ يک از اين اعمال را اجازه نمي دهد چنانکه جنگ هاي صدر اسلام و زمان امام علي ـ عليه السلام ـ و امام حسين ـ عليه السلام ـ با دشمنان، مويد اين مطلب است.[3]
امام علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: لا اطلب النصر بالجور يعني پيروزي بر دشمن را از راه ظلم نمي خواهم دنبال کنم.[4]
نه تنها ائمه معصومن ـ عليهم السلام ـ از کشتن دشمن به طور غافلگيرانه اجتناب کرده اند بلکه پيروان آنان نيز به سيره معصومين ـ عليهم السلام ـ پاي بند بودند حضرت مسلم بن عقيل با اينکه مي توانست به طور غافلگيرانه ابن زياد را در خانه هاني بن عروه بکشد و مردم را از شر او راحت و زمينه حکومت امام حسين ـ عليه السلام ـ را فراهم نمايد اما هرگز چنين کاري نکرد.[5] و به گفتار پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و سيره علي ـ عليه السلام ـ تمسک جست.
ب: اما پاسخ قسمت ديگري از سئوال منوط به دانستن اين مطلب است که بدانيم در دوره امام هادي ـ عليه السلام ـ جامعه شيعي مبتلا به انحرافاتي شده و در ميان آنان غالياني پيدا شده بود که مي طلبيد امام ـ عليه السلام ـ قاطعانه با آنان وارد عمل شود و با رهنمودهاي معصومانه خود امت را از اضلال آنان نجات دهد.
غلات با عقايد منحرف خود از قبيل اعتقاد به الوهيت امام هادي ـ عليه السلام ـ مردم را گمراه مي کردند و قيود و حدود و ضوابط اسلامي را زير پا گذاشته طبق ميل ها و هوس هاي خود رفتار مي نمودند اينان گروه خطرناک و گمراه کننده اي بودند که سران آنان افرادي هم چون علي بن حسکه قمي، قاسم يقطيني، محمد بن نصير فهري، حسن بن محمد بن باباي قمي و فارس بن حاتم بود و هر کدام عقايد شبيه هم داشتند به عنوان نمونه علي بن حسکه معتقد بوده است که امام هادي ـ عليه السلام ـ خدا و خالق و مدبر جهان هستي است و علي بن حسکه نبي و فرستاده از جانب او است و هيچ کدام از فرائض اسلامي از قبيل زکات، حج، روزه و... واجب نيست.
امام هادي ـ عليه السلام ـ در قبال اين گروه موضع گرفته و به بيداري شيعيان مي پرداخت و بيزاري خود را از آنان اعلام داشته و آنان را اهل بدعت، مزاحم جامعه، فتنه انگيز و... معرفي کرده و بر آنان لعنت فرستاده و فرموده است اينان از دين خارج اند و حتي دستور قتل فارس بن حاتم قزويني را صادر و او را مهدور الدم دانسته و براي قاتل او بهشت را تضمين کرده و فرموده است کيست که با کشتن او مرا راحت کند.[6]
بدون شک اين دستور امام هادي ـ عليه السلام ـ با توجه به آنچه که در آخر بخش سئوال اول گفته شد، به معناي صدور مجوّز براي ترور هر کسي نيست بلکه آئين مقدس اسلام جهت رفع موانع از سر راه خود به حاکم شرع که در درجه اول معصوم ـ عليهم السلام ـ است اجازه داده است که براي ريشه کن ساختن ريشه هاي فتنه و فساد به طور قاطع دستور کشتن کساني را که فتنه انگيزي مي کنند و مردم را گمراه مي نمايند و اصل و اساس دين اسلام را مورد هجمه قرار مي دهند، صادر کند زيرا چنين کساني مهدور الدم بوده و جانشان از نظر اسلام حرمتي ندارد و در حقيقت خود اينها بوده اند که حق حيات را از خود سلب کرده اند.
سران غلات عصر امام هادي ـ عليه السلام ـ از جمله همين قبيل افراد بوده اند و با اعتقادات و رفتارشان توحيد و خاتميت پيامبر خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و دستورات ضروري دين را انکار نموده اند لذا در ارتداد آنان هيچ شبهه وجود ندارد و مرتد از نظر اسلام مهدور الدم است و کشتن او جائز است.
نتيجه اينکه اولا ترور در اسلام و فرهنگ الهي جايگاهي عقلي و منطقي نداشته و ندارد ترور مفهومي غير اسلامي و غربي است. آنچه در اسلام داريم اين است که اگر کسي شخصي را کشت يا فسادي در زمين ايجاد کرد که مستوجب مرگ شد مي توان او را کشت حال ممکن است اين قتل در مواردي مخفيانه، نا به هنگام يا از پشت و به هر طريقي باشد. بنابراين اين نگاه به مساله در اسلام از زاويه اي ديگر است.
ثانيا دستور امام هادي ـ عليه السلام ـ به قتل فارس بن حاتم از باب حکم به قتل مرتد مي باشد که يکي از دستورات قطعي اسلام است که به حاکم شرع اجازه داده است چنانکه در عصر فعلي امام خميني که رحمت و رضوان خدا بر او باد حکم به قتل سلمان رشدي را صادر کرد. و مي دانيم فلسفه تشريع قتل مرتد و اين سخت گيري اسلام، اين نکته است که همان گونه که ضرر و زيان اسلام از ناحيه مرتد در حد بسيار بالائي است چون مرتد اساس اسلام و دستورات اسلام را انکار مي کند، اسلام نيز در قبال اوموضع قاطعانه دارد.
و يا حکم به قتل فارس بن حاتم توسط امام هادي ـ عليه السلام ـ از باب حکم به قتل مفسد في الارض است زيرا او با عقايد باطل خود مردم را گمراه و فاسد مي کرده است و عقايد منحرف خود را ترويج مي نموده است و امام هادي ـ عليه السلام ـ با دستور قاطعانه مي خواست اين گونه مسائل در شيعه رواج نيافته و عقايد شيعه مصون بماند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ «هدایتگران راه نور – زندگانی امام علی الهادی علیه السلام» نوشته: سید محمد تقی مدرسی، ترجمه:محمد صادق شریعت.
2- « سيره پيشوايان» نوشته: مهدی پیشوایان.
3ـ «تحليلي ازتاريخ دوران دهمين خورشيد امامت» نوشته: مرکز تحقيقات اسلامي سپاه قم.
[1]. مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، دارالکتب الاسلاميه، 1374ش، ج19، ص54 و بروّ العالمي، الاسلام و الارهاب، ص322 و واقدي، تاريخ جنگ هاي پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ ترجمه، مغازي، مترجم مهدوي دامغاني، ج2،ص 631.
[2]. شيرازي، علي، مفهوم تروريسم در کلام رساي رهبري، موسسه فرهنگي خادم الرضا، چاپ اول، 1380ش، ص21.
[3]. ر.ک: علامه طباطبائي، محمد حسين، الميزان، ترجمه موسوي، جامعه مدرسين، 1374ش، ج4،ص 260 و نيز مکارم شيرازي، پيام امام. ج2،ص 458.
[4]. رحماني، همداني، احمد، الامام علي، تهران، المنير، چاپ اول، 1417ق، ص691.
[5]. طبري، ابوجعفر ، تاريخ الامم و الملوک، بيروت، موسسه الاعلمي، ج4.ص 268.
[6]. شيخ طوسي، محمد، اختيار معرفته الرجال، مشهد، دانشگاه، 1348ش، ص519، حديث 997 و شيخ حر عاملي، وسائل الشيعه (کتاب الحدود ابواب حد المحارب باب 7) ج18، ص554 و پيشوائي، مهدي، سيره پيشوايان، موسسه امام صادق ـ عليه السلام ـ ، چاپ اول، 1372ش، ص604.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 1 امرداد 01
- بازدید
- ۹۶
آيا امام هادي ـ عليه السلام ـ حکم ترور فردي را صادر کرده است؟ اصلا ترور در فرهنگ اسلامي جايگاهي دارد؟
- نشان کردن
پرسش
آيا امام هادي ـ عليه السلام ـ حکم ترور فردي را صادر کرده است؟ اصلا ترور در فرهنگ اسلامي جايگاهي دارد؟
پاسخ
اين سئوال که مشتمل بر دو مطلب مي باشد در دو قسمت مرتبط بهم قابل جواب است يکي اينکه ترور از نظر اسلام مشروعيت دارد يا نه؟ دوم اينکه آيا به طور مصداقي امام هادي ـ عليه السلام ـ حکم ترور کسي را صادر کرده است يا نه؟ روشن است که با فهميدن نظر اسلام در مورد ترور اجمالا جواب قسمت دوم نيز به دست مي آيد.
الف: واژه ترور کلمه لاتيني است و در کتاب هاي مرجع به «ترس زياد» معني شده و در ادبيات اسلامي اين واژه مترادف با کلمه «فتک» که به معناي کشتن غافلگيرانه است.[1]
بنابراين تروريسم به مفهوم بکارگيري خشونت و تهديد و ايجاد رعب با انگيزه هاي سياسي و غيره مي باشد و کساني که به اين اقدامات غير انساني دست مي زنند به جهت آنکه کارشان ضد مردمي و ضد قانوني است لزوما از روش هاي پنهاني و مخفي کاري تبعيت مي کنند.[2]
بدون ترديد اين عمل با قطع نظر از تعاليم اسلامي، از نظر عقلي يک پديده اي مذموم به شمار مي آيد و هيچ عقل سليمي آن را تأييد نمي کند و لذا در بين توده مردم از آن به يک عمل ناجوانمردانه تعبير مي شود. ترور کار ناشايستي است که، امروزه بسياري از حکومت هاي مستبد براي سرکوب و از ميدان خارج کردن مخالفان خود به آن دست مي زنند و از آن به عنوان دستاويزي براي بيرون راندن و منزوي کردن مخالفان خود از صحنه سياسي و غيره استفاده مي کنند. امّا اسلام، دين منطق و مطابق فطرت انساني است هيچ گاه به پيروان خود اجازه نمي دهد که از اين روش، هدف الهي شان را دنبال کنند. در قاموس قرآن و فرهنگ نجات بخش و متعالي معصومين ـ عليهم السلام ـ پيروزي بر دشمن از راه ظلم، حيله محکوم و ممنوع است و لذا حتي در حال جنگ با دشمن، از تخريب خانه ها، راه انداختن آتش سوزي، ريختن زهر در آب دشمن، بستن آب بر روي دشمن، کشتن زنان و اطفال و اسيران، کشتن پير مردان و عاجزها و ترور دشمن و... با قاطعيت جلوگيري نموده است؛ زيرا کرامت انسان در اسلام، ارتکاب هيچ يک از اين اعمال را اجازه نمي دهد چنانکه جنگ هاي صدر اسلام و زمان امام علي ـ عليه السلام ـ و امام حسين ـ عليه السلام ـ با دشمنان، مويد اين مطلب است.[3]
امام علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: لا اطلب النصر بالجور يعني پيروزي بر دشمن را از راه ظلم نمي خواهم دنبال کنم.[4]
نه تنها ائمه معصومن ـ عليهم السلام ـ از کشتن دشمن به طور غافلگيرانه اجتناب کرده اند بلکه پيروان آنان نيز به سيره معصومين ـ عليهم السلام ـ پاي بند بودند حضرت مسلم بن عقيل با اينکه مي توانست به طور غافلگيرانه ابن زياد را در خانه هاني بن عروه بکشد و مردم را از شر او راحت و زمينه حکومت امام حسين ـ عليه السلام ـ را فراهم نمايد اما هرگز چنين کاري نکرد.[5] و به گفتار پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و سيره علي ـ عليه السلام ـ تمسک جست.
ب: اما پاسخ قسمت ديگري از سئوال منوط به دانستن اين مطلب است که بدانيم در دوره امام هادي ـ عليه السلام ـ جامعه شيعي مبتلا به انحرافاتي شده و در ميان آنان غالياني پيدا شده بود که مي طلبيد امام ـ عليه السلام ـ قاطعانه با آنان وارد عمل شود و با رهنمودهاي معصومانه خود امت را از اضلال آنان نجات دهد.
غلات با عقايد منحرف خود از قبيل اعتقاد به الوهيت امام هادي ـ عليه السلام ـ مردم را گمراه مي کردند و قيود و حدود و ضوابط اسلامي را زير پا گذاشته طبق ميل ها و هوس هاي خود رفتار مي نمودند اينان گروه خطرناک و گمراه کننده اي بودند که سران آنان افرادي هم چون علي بن حسکه قمي، قاسم يقطيني، محمد بن نصير فهري، حسن بن محمد بن باباي قمي و فارس بن حاتم بود و هر کدام عقايد شبيه هم داشتند به عنوان نمونه علي بن حسکه معتقد بوده است که امام هادي ـ عليه السلام ـ خدا و خالق و مدبر جهان هستي است و علي بن حسکه نبي و فرستاده از جانب او است و هيچ کدام از فرائض اسلامي از قبيل زکات، حج، روزه و... واجب نيست.
امام هادي ـ عليه السلام ـ در قبال اين گروه موضع گرفته و به بيداري شيعيان مي پرداخت و بيزاري خود را از آنان اعلام داشته و آنان را اهل بدعت، مزاحم جامعه، فتنه انگيز و... معرفي کرده و بر آنان لعنت فرستاده و فرموده است اينان از دين خارج اند و حتي دستور قتل فارس بن حاتم قزويني را صادر و او را مهدور الدم دانسته و براي قاتل او بهشت را تضمين کرده و فرموده است کيست که با کشتن او مرا راحت کند.[6]
بدون شک اين دستور امام هادي ـ عليه السلام ـ با توجه به آنچه که در آخر بخش سئوال اول گفته شد، به معناي صدور مجوّز براي ترور هر کسي نيست بلکه آئين مقدس اسلام جهت رفع موانع از سر راه خود به حاکم شرع که در درجه اول معصوم ـ عليهم السلام ـ است اجازه داده است که براي ريشه کن ساختن ريشه هاي فتنه و فساد به طور قاطع دستور کشتن کساني را که فتنه انگيزي مي کنند و مردم را گمراه مي نمايند و اصل و اساس دين اسلام را مورد هجمه قرار مي دهند، صادر کند زيرا چنين کساني مهدور الدم بوده و جانشان از نظر اسلام حرمتي ندارد و در حقيقت خود اينها بوده اند که حق حيات را از خود سلب کرده اند.
سران غلات عصر امام هادي ـ عليه السلام ـ از جمله همين قبيل افراد بوده اند و با اعتقادات و رفتارشان توحيد و خاتميت پيامبر خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و دستورات ضروري دين را انکار نموده اند لذا در ارتداد آنان هيچ شبهه وجود ندارد و مرتد از نظر اسلام مهدور الدم است و کشتن او جائز است.
نتيجه اينکه اولا ترور در اسلام و فرهنگ الهي جايگاهي عقلي و منطقي نداشته و ندارد ترور مفهومي غير اسلامي و غربي است. آنچه در اسلام داريم اين است که اگر کسي شخصي را کشت يا فسادي در زمين ايجاد کرد که مستوجب مرگ شد مي توان او را کشت حال ممکن است اين قتل در مواردي مخفيانه، نا به هنگام يا از پشت و به هر طريقي باشد. بنابراين اين نگاه به مساله در اسلام از زاويه اي ديگر است.
ثانيا دستور امام هادي ـ عليه السلام ـ به قتل فارس بن حاتم از باب حکم به قتل مرتد مي باشد که يکي از دستورات قطعي اسلام است که به حاکم شرع اجازه داده است چنانکه در عصر فعلي امام خميني که رحمت و رضوان خدا بر او باد حکم به قتل سلمان رشدي را صادر کرد. و مي دانيم فلسفه تشريع قتل مرتد و اين سخت گيري اسلام، اين نکته است که همان گونه که ضرر و زيان اسلام از ناحيه مرتد در حد بسيار بالائي است چون مرتد اساس اسلام و دستورات اسلام را انکار مي کند، اسلام نيز در قبال اوموضع قاطعانه دارد.
و يا حکم به قتل فارس بن حاتم توسط امام هادي ـ عليه السلام ـ از باب حکم به قتل مفسد في الارض است زيرا او با عقايد باطل خود مردم را گمراه و فاسد مي کرده است و عقايد منحرف خود را ترويج مي نموده است و امام هادي ـ عليه السلام ـ با دستور قاطعانه مي خواست اين گونه مسائل در شيعه رواج نيافته و عقايد شيعه مصون بماند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ «هدایتگران راه نور – زندگانی امام علی الهادی علیه السلام» نوشته: سید محمد تقی مدرسی، ترجمه:محمد صادق شریعت.
2- « سيره پيشوايان» نوشته: مهدی پیشوایان.
3ـ «تحليلي ازتاريخ دوران دهمين خورشيد امامت» نوشته: مرکز تحقيقات اسلامي سپاه قم.
[1]. مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، دارالکتب الاسلاميه، 1374ش، ج19، ص54 و بروّ العالمي، الاسلام و الارهاب، ص322 و واقدي، تاريخ جنگ هاي پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ ترجمه، مغازي، مترجم مهدوي دامغاني، ج2،ص 631.
[2]. شيرازي، علي، مفهوم تروريسم در کلام رساي رهبري، موسسه فرهنگي خادم الرضا، چاپ اول، 1380ش، ص21.
[3]. ر.ک: علامه طباطبائي، محمد حسين، الميزان، ترجمه موسوي، جامعه مدرسين، 1374ش، ج4،ص 260 و نيز مکارم شيرازي، پيام امام. ج2،ص 458.
[4]. رحماني، همداني، احمد، الامام علي، تهران، المنير، چاپ اول، 1417ق، ص691.
[5]. طبري، ابوجعفر ، تاريخ الامم و الملوک، بيروت، موسسه الاعلمي، ج4.ص 268.
[6]. شيخ طوسي، محمد، اختيار معرفته الرجال، مشهد، دانشگاه، 1348ش، ص519، حديث 997 و شيخ حر عاملي، وسائل الشيعه (کتاب الحدود ابواب حد المحارب باب 7) ج18، ص554 و پيشوائي، مهدي، سيره پيشوايان، موسسه امام صادق ـ عليه السلام ـ ، چاپ اول، 1372ش، ص604.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 1 امرداد 01
- بازدید
- ۹۶
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.