رابطه امام عسکري عليه السلام با شيعيان با توجه به محصور بودن...

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

رابطه امام عسکري عليه السلام با شيعيان با توجه به محصور بودن آن حضرت را توضيح دهيد.
پاسخ کارشناسی

پاسخ

امام حسن عسکري عليه السلام ، يازدهمين امام شيعيان است، آن حضرت در ماه ربيع الثاني سال 232ق در مدينه ديده به جهان گشود، و در هشتم ربيع الاول سال 260ق در سن بيست و هشت سالگي دار فاني را وداع گفت.[1]
از آنجا که پيشواي يازدهم به دستور خليفه عباسي در سامرا، در محله «عسکر» سکونت (اجباري) داشت به همين جهت عسکري ناميده مي شود.[2] فشار و اختناق در مورد پيشواي يازدهم فوق العاده شديد بود و از هر طرف آن حضرت را تحت کنترل و نظارت داشتند. حکومت عباسي به قدري از نفوذ و موقعيت مهم اجتماعي امام عليه السلام نگران بود که امام عليه السلام را ناگزير کرده بود، هر هفته روزهاي دوشنبه و پنجشنبه در دربار حاضر شود.[3]
امام حسن عسکري عليه السلام با وجود همه اين فشارها و کنترل ها و مراقبت هاي بي وقفه حکومت عباسي، رابطه خود را با شيعيان و نقاط شيعه نشين از طريق امور زير برقرار مي کرد:
1. گسترش  شبکه ارتباطي وکالت
در زمان امام حسن عسکري عليه السّلام تشيع در مناطق مختلف و شهرهاي متعددي گسترش و شيعيان در نقاط فراواني تمرکز يافته بودند. شهرها و مناطقي مانند، کوفه، بغداد، نيشابور، قم، آبه (آوه) مدائن، خراسان، يمن، ري، آذربايجان، سامرا، جرجان و بصره از پايگاه هاي شيعيان به شمار مي رفتند.[4]
گستردگي و پراکندگي مراکز تجمع شيعيان، وجود سازمان ارتباطي منظمي را ايجاب مي کرد تا پيوند شيعيان را با حوزه امامت از يک سو و ارتباط آنان را با همديگر از سوي ديگر برقرار سازد، اين نياز از زمان امام نهم احساس مي شد و شبکه ارتباطي وکالت و نصب نمايندگان در مناطق گوناگون، به منظور برقراري چنين سيستمي، از آن زمان به مورد اجرا گذاشته مي شد. اين برنامه در زمان امام عسکري عليه السلام نيز تعقيب گرديد؛ به گواهي اسناد و شواهد تاريخي، امام حسن عسکري عليه السلام  نمايندگاني از ميان چهره هاي درخشان و شخصيت هاي برجسته شيعيان، برگزيده، در مناطق متعدد منصوب کرده و با آنان در ارتباط بود و از اين طريق پيروان تشيع را در همه مناطق زيرنظر داشت.
از جمله اين نمايندگان مي توان به «ابراهيم بن عبده»، نماينده امام در نيشابور و «احمد بن اسحاق بن عبدالله قمي اشعري» در قم اشاره کرد.[5] در رأس سلسله مراتب وکلاي امام عليه السلام  «محمد بن عثمان عَمَري» قرار داشت که وکلاي ديگر، به وسيله او با امام عليه السلام  در ارتباط بودند، آنان نوعاً اموال و وجوه جمع آوري شده را به وي تحويل مي دادند و او به محضر امام عليه السلام مي رساند.[6]
2. ارتباط از طريق پيک ها و نامه ها
علاوه بر شبکه ارتباطي وکالت، امام عليه السلام  از طريق اعزام پيک ها نيز با شيعيان و پيروان خود ارتباط برقرار مي ساخت و از اين رهگذر مشکلات آنان را برطرف مي کرد. در اين زمينه به عنوان نمونه مي توان از فعاليت هاي «ابو الاديان»، يکي از نزديک ترين ياران امام ياد کرد. او نامه ها و پيام هاي امام عليه السلام را به پيروان آن حضرت مي رساند و متقابلا نامه ها، سؤال ها، مشکلات، خمس و ديگر وجوه ارسالي شيعيان را دريافت نموده و در سامرا به محضر امام عسکري عليه السلام  مي رساند.[7] گذشته از پيک ها، امام از طريق مکاتبه نيز با شيعيان ارتباط برقرار مي ساخت و از اين رهگذر آنان را زير چتر هدايت خويش قرار مي داد. نامه اي که امام حسن عسکري عليه السلام  به «ابن بابويه» نوشته ، نمونه اي از اين نامه ها است.[8]
3. ارتباط از طريق فعاليت هاي سري و مخفي
امام حسن عسکري عليه السّلام  نوع ديگر ارتباط خود را با شيعيان از طريق فعاليت هاي مخفي نزديک ترين ياران خود برقرار مي کرد. از جمله «عثمان بن سعيد عمري» که از نزديک ترين و صميمي ترين ياران امام بود، زير پوشش روغن فروشي فعاليت مي کرد. شيعيان و پيروان حضرت عسکري عليه السلام  اموال و وجوهي را که مي خواستند به امام تحويل دهند به او مي رساندند و او آنها را در ظرف ها و مشک هاي روغن قرار داده و به حضور امام مي رساند.[9]
4. ارتباط از طريق نمايندگان مردم
تماس مستقيم با امام عليه السلام ، با فرستادن افرادي از طرف شيعيان به محضر آن حضرت، نوع ديگري از وجود ارتباط ميان امام عليه السلام  و دوستانش بود.[10] از جعفر بن شريف جرجاني نقل شده است که گفت: به زيارت خانه خدا مشرف شدم و در سامرا به خدمت امام حسن عسکري عليه السلام  رسيدم، خواستم اموالي را که دوستان به وسيله من فرستاده بودند به آن حضرت بدهم، پيش از آنکه بپرسم، به چه کسي بدهم،  امام فرمود: آنچه را همراه آورده اي به مبارک، خادم من بسپار.[11]
بنابراين با وجود همه تنگناها و محدوديت هايي که خلافت عباسي براي امام عليه السلام  به وجود آورده بود آن حضرت همواره با شيعيان خود در ارتباط بوده و از اين طريق به امور مختلف ايشان رسيدگي مي فرمود.

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. حيات فکري و سياسي امامان شيعه، نويسنده:رسول جعفريان.
2. سيره پيشوايان، نويسنده:مهدي پيشوائي.
 
پي نوشت ها:
[1] . شيخ مفيد، الارشاد، ترجمه رسولي محلاتي، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامي ، چاپ ششم، 1383 ش، ج 2، ص 442.
[2] . شيخ صدوق، معاني الاخبار، تهران، مکتبه الصدوق، 1379 هـ.ق، ص 65.
[3] . ابن شهر آشوب، مناقب، قم، کتاب فروشي مصطفوي، ج 4، ص 434.
[4] . شيخ محمد جواد طبسي، حياة الامام العسکري، طبقة الاولي، قم، دفتر تبليغات اسلامي، 1371ش، ص 223 .
[5] . مهدي پيشوايي، سيره پيشوايان، قم، مؤسسه تحقيقاتي امام صادق ـ عليه السّلام ـ ، چاپ اول، 1372ش، ص 632 .
[6] . شيخ طوسي، اختيار معرفة الرجال، مشهد، دانشکده الهيات و معارف اسلامي، 1348 ش، ص 532.
[7] . مهدي پيشوايي، پيشين، ص 636.
[8] . ابن شهر آشوب، پيشين، ج 4، ص 425.
[9] . شيخ طوسي، الغيبه، تهران، مکتبة نينوي الحديثه، ص 214.
[10] . رسول جعفريان، حيات فکري و سياسي امامان شيعه، قم، انصاريان، چاپ هفتم، 1383ش، ص 551.
[11] . اربلي، کشف الغمه، تحقيق: سيد هاشم رسولي، تبريز، ج 2، ص 427.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
3 شهریور 93
بازدید
۸۷۴
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.