آيا امام صادق ـ عليه السّلام ـ سفری به كوفه داشتند؟
آيا امام صادق ـ عليه السّلام ـ سفری به كوفه داشتند؟
پرسش
پاسخ
امام صادق ـ عليه السّلام ـ در سال هشتاد و سه هجري قمري در مدينه چشم به جهان گشود و در سال صد و چهل و هشت هجري قمري در سن شصت و پنج سالگي به شهادت رسید.[1] مدت امامت ايشان حدود سي و يك سال و مصادف با سقوط دولت اموي و ظهور عباسيان ميباشد. امام صادق ـ عليه السّلام ـ از حاكمان بني اميه با: هشام بن عبد الملك، وليد بن يزيد بن عبد الملك، يزيد بن وليد بن عبد الملك، ابراهيم بن وليد بن عبد الملك و مروان، و از بني عباس با: سفاح و منصور دوانيقي هم عصر بودند.[2]
بيشترين برخوردهاي امام صادق ـ عليه السّلام ـ در طول امامتشان با حاكمان بني عباس بود. مقرّ حكومت سفاح و منصور كوفه بود. منصور به علت فعاليتهاي فرهنگي علمي و سياسي امام صادق ـ عليه السّلام ـ و از محبوبيتي كه در نزد مردم برخوردار بوده به شدت نگران و به همين خاطر دفعات متعدّدي، امام را از مدينه به كوفه احضار و نقشه قتل ايشان را طرح ميكرد. امّا به خواست خداي متعال هيچ آسيبي به امام نميرسيد.
تعداد زيادي از برخوردهايي كه بين امام صادق ـ عليه السّلام ـ و خلفاي بني عباس به ويژه منصور صورت گرفته، علامه مجلسي ـ رحمة الله عليه ـ نقل كرده است، كه به يك مورد اشاره ميگردد:
«صفوان بن مهران بن جمّال نقل ميكند: مردي از قبيله بني مخزم به منصور خبر داد كه جعفر بن محمد ـ عليه السّلام ـ ، معلي بن خنيس را براي گرفتن زكات و خمس شيعيان در مدينه مأمور كرده است. منصور با ناراحتي بسيار نامهاي به داوود حاكم مدينه نوشت كه هر چه زودتر جعفر بن محمد را به كوفه جلب كند. صفوان ميگويد من در مدينه بودم كه امام فرمودند: براي سفر آماده شو كه به سوي عراق خواهيم رفت ...».[3]
در مناقب ابن شهر آشوب هم نيز روايتي جالب نقل شده است:
«ابو عازم عبد الغفار بن الحسن ميگويد در زمان منصور با ابراهيم بن ادهم در كوفه بوديم كه امام صادق ـ عليه السّلام ـ نيز به آنجا تشريف آوردند. بعد از مدتي امام صادق ـ عليه السّلام ـ همراه با عدهاي از علماء شيعه و اهل فضل كوفه قصد بازگشت به مدينه را كردند. جمعي از ياران جلوتر از ايشان بودند كه ناگهان با شيري روبرو شدند. همه از ترس ايستادند، تا اينكه امام صادق ـ عليه السّلام ـ بيايد. وقتي امام با اين صحنه روبرو شدند، به راه خود ادامه دادند و شير نيز بدون اينكه به كسي آسيبي بزند رفت. سپس امام صادق ـ عليه السّلام ـ فرمودند: اگر مردم حق اطاعت الهي را به جا بياورند، دشوارترين چيزها برايشان آسان ميشود.»[4]
سفاح و پس از او منصور هم، امام را از مدینه به عراق احضار کردند ولي هر بار پس از مشاهده معجزاتي از امام از تصميم خود براي كشتن ايشان منصرف ميگرديدند.[5]
امام صادق ـ عليه السّلام ـ در كوفه مدتي در قصر اقامت كردند. چنانكه مرحوم استاد مطهري در اينباره مينويسد:
«منصور با امام صادق ـ عليه السّلام ـ به يك وضع عجيبي رفتار ميكردند. گاهي بر حضرت سخت و گاهي آسان ميگرفت. البته ظاهراً هيچ وقت حضرت را زنداني نكرده ولي خيلي اوقات، ايشان را تحت نظر قرار ميداد و ظاهراً يك دفعه دو سال حضرت را در كوفه تحت نظر قرار داده است. چندين بار خودش امام را احضار كرد و فحاشي و هتاكي نمود كه ميكشمت، گردنت را ميزنم. تو عليه من تبليغ ميكني، مردم را بر من ميشوراني، چنين ميكني، چنان ميكني، و امام خيلي با نرمش جواب ميداد.»[6]
قراين و شواهدي در دست است كه ميتوان با مراجعه به آنها به مسلم بودن مهاجرت ايشان به كوفه پي برد:
1ـ محرابي در مسجد كوفه به نام آن حضرت.
2ـ محراب ديگري در مسجد سهله كه منسوب به ايشان است.
3ـ در اكثر منابع آمده كه امام صادق ـ عليه السّلام ـ محل دفن علي ـ عليه السّلام ـ را به شيعيان خاص معرفي كردند كه به مرور زمان براي همه آشكار شد. حتي امام صادق ـ عليه السّلام ـ به صفوان دستور دادند كه بنائي روي آرامگاه آن حضرت بسازد. در هر سفري كه به كوفه ميآمدند به آرامگاه امام علي ـ عليه السّلام ـ رفته و نمازي ميخوانند و به اطرافيان خويش ميفرمودند: اينجا قبر امير المؤمنين علي ـ عليه السّلام ـ است. چنانكه مسعودي نيز به همين مطلب اشاره كرده است.[7]
4ـ هشام بن حكم كه از فرقه ضاله جهميه بود بعد از گفتگو امام در كوفه به سلك پيروان آن حضرت پيوست.[8]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1- «سیره معصومان» نوشته: سیدمحسن امین عاملی، ترجمه: علی حجتی کرمانی
2- «هدایتگران راه نور – زندگانی امام جعفر صادق ـ عليه السّلام ـ» نوشته: سید محمد تقی مدرسی، ترجمه: محمد صادق شریعت.
[1] . شيخ مفيد ـ رحمة الله عليه ـ ، الارشاد، مترجم محمد باقر ساعدي، چاپ سوم، 76، انتشارات اسلاميه، ص 525.
[2] . مهدي پيشوائي، سيرة پيشوايان، چاپ هفتم، 1377، انتشارات مؤسسة امام صادق ـ عليه السّلام ـ ، قم، ص 249.
[3] . علامه مجلسي ـ رحمة الله عليه ـ ، بحار الانوار، جلد 47، دار احياء التراث العربي، بيروت، چاپ سوم، 1403 هـ ق، ص 200.
[4] . مناقب، ابن شهر آشوب، با تصحيح سيد هاشم رسولي محلاتي، جلد چهارم، مؤسسة انتشارات علامه، قم، ص 241.
[5] . علامه مجلسي ـ رحمة الله عليه ـ ، جلاء العيون، (تاريخ چهارده معصوم)، انتشارات سرور، 74، چاپ دوم، چاپ اسوه، ص 872.
[6] . استاد مطهري، مرتضي ـ رحمة الله عليه ـ ، سيري در سيره ائمه اطهار ـ عليهم السّلام ـ ، چاپ پنجم، 69، انتشارات صدرا، ص 158.
[7] . مسعودي، ترجمه اثبات الوصيه لعلي بن ابيطالب ـ عليه السّلام ـ ، ترجمه محمد جواد نجفي، چاپ دوم، انتشارات و چاپ اسلاميه، 62، ص 350.
[8] . محمد حسين مظفر، صفحاتي از زندگاني امام جعفر صادق ـ عليه السّلام ـ ، ترجمه و نگارش سيد ابراهيم سيد علوي، انتشارات رسالت، قم، چاپ دوم،72، تهران، ص 199.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 29 تیر 01
- بازدید
- ۶۶
آيا امام صادق ـ عليه السّلام ـ سفری به كوفه داشتند؟
- نشان کردن
پرسش
آيا امام صادق ـ عليه السّلام ـ سفری به كوفه داشتند؟
پاسخ
امام صادق ـ عليه السّلام ـ در سال هشتاد و سه هجري قمري در مدينه چشم به جهان گشود و در سال صد و چهل و هشت هجري قمري در سن شصت و پنج سالگي به شهادت رسید.[1] مدت امامت ايشان حدود سي و يك سال و مصادف با سقوط دولت اموي و ظهور عباسيان ميباشد. امام صادق ـ عليه السّلام ـ از حاكمان بني اميه با: هشام بن عبد الملك، وليد بن يزيد بن عبد الملك، يزيد بن وليد بن عبد الملك، ابراهيم بن وليد بن عبد الملك و مروان، و از بني عباس با: سفاح و منصور دوانيقي هم عصر بودند.[2]
بيشترين برخوردهاي امام صادق ـ عليه السّلام ـ در طول امامتشان با حاكمان بني عباس بود. مقرّ حكومت سفاح و منصور كوفه بود. منصور به علت فعاليتهاي فرهنگي علمي و سياسي امام صادق ـ عليه السّلام ـ و از محبوبيتي كه در نزد مردم برخوردار بوده به شدت نگران و به همين خاطر دفعات متعدّدي، امام را از مدينه به كوفه احضار و نقشه قتل ايشان را طرح ميكرد. امّا به خواست خداي متعال هيچ آسيبي به امام نميرسيد.
تعداد زيادي از برخوردهايي كه بين امام صادق ـ عليه السّلام ـ و خلفاي بني عباس به ويژه منصور صورت گرفته، علامه مجلسي ـ رحمة الله عليه ـ نقل كرده است، كه به يك مورد اشاره ميگردد:
«صفوان بن مهران بن جمّال نقل ميكند: مردي از قبيله بني مخزم به منصور خبر داد كه جعفر بن محمد ـ عليه السّلام ـ ، معلي بن خنيس را براي گرفتن زكات و خمس شيعيان در مدينه مأمور كرده است. منصور با ناراحتي بسيار نامهاي به داوود حاكم مدينه نوشت كه هر چه زودتر جعفر بن محمد را به كوفه جلب كند. صفوان ميگويد من در مدينه بودم كه امام فرمودند: براي سفر آماده شو كه به سوي عراق خواهيم رفت ...».[3]
در مناقب ابن شهر آشوب هم نيز روايتي جالب نقل شده است:
«ابو عازم عبد الغفار بن الحسن ميگويد در زمان منصور با ابراهيم بن ادهم در كوفه بوديم كه امام صادق ـ عليه السّلام ـ نيز به آنجا تشريف آوردند. بعد از مدتي امام صادق ـ عليه السّلام ـ همراه با عدهاي از علماء شيعه و اهل فضل كوفه قصد بازگشت به مدينه را كردند. جمعي از ياران جلوتر از ايشان بودند كه ناگهان با شيري روبرو شدند. همه از ترس ايستادند، تا اينكه امام صادق ـ عليه السّلام ـ بيايد. وقتي امام با اين صحنه روبرو شدند، به راه خود ادامه دادند و شير نيز بدون اينكه به كسي آسيبي بزند رفت. سپس امام صادق ـ عليه السّلام ـ فرمودند: اگر مردم حق اطاعت الهي را به جا بياورند، دشوارترين چيزها برايشان آسان ميشود.»[4]
سفاح و پس از او منصور هم، امام را از مدینه به عراق احضار کردند ولي هر بار پس از مشاهده معجزاتي از امام از تصميم خود براي كشتن ايشان منصرف ميگرديدند.[5]
امام صادق ـ عليه السّلام ـ در كوفه مدتي در قصر اقامت كردند. چنانكه مرحوم استاد مطهري در اينباره مينويسد:
«منصور با امام صادق ـ عليه السّلام ـ به يك وضع عجيبي رفتار ميكردند. گاهي بر حضرت سخت و گاهي آسان ميگرفت. البته ظاهراً هيچ وقت حضرت را زنداني نكرده ولي خيلي اوقات، ايشان را تحت نظر قرار ميداد و ظاهراً يك دفعه دو سال حضرت را در كوفه تحت نظر قرار داده است. چندين بار خودش امام را احضار كرد و فحاشي و هتاكي نمود كه ميكشمت، گردنت را ميزنم. تو عليه من تبليغ ميكني، مردم را بر من ميشوراني، چنين ميكني، چنان ميكني، و امام خيلي با نرمش جواب ميداد.»[6]
قراين و شواهدي در دست است كه ميتوان با مراجعه به آنها به مسلم بودن مهاجرت ايشان به كوفه پي برد:
1ـ محرابي در مسجد كوفه به نام آن حضرت.
2ـ محراب ديگري در مسجد سهله كه منسوب به ايشان است.
3ـ در اكثر منابع آمده كه امام صادق ـ عليه السّلام ـ محل دفن علي ـ عليه السّلام ـ را به شيعيان خاص معرفي كردند كه به مرور زمان براي همه آشكار شد. حتي امام صادق ـ عليه السّلام ـ به صفوان دستور دادند كه بنائي روي آرامگاه آن حضرت بسازد. در هر سفري كه به كوفه ميآمدند به آرامگاه امام علي ـ عليه السّلام ـ رفته و نمازي ميخوانند و به اطرافيان خويش ميفرمودند: اينجا قبر امير المؤمنين علي ـ عليه السّلام ـ است. چنانكه مسعودي نيز به همين مطلب اشاره كرده است.[7]
4ـ هشام بن حكم كه از فرقه ضاله جهميه بود بعد از گفتگو امام در كوفه به سلك پيروان آن حضرت پيوست.[8]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1- «سیره معصومان» نوشته: سیدمحسن امین عاملی، ترجمه: علی حجتی کرمانی
2- «هدایتگران راه نور – زندگانی امام جعفر صادق ـ عليه السّلام ـ» نوشته: سید محمد تقی مدرسی، ترجمه: محمد صادق شریعت.
[1] . شيخ مفيد ـ رحمة الله عليه ـ ، الارشاد، مترجم محمد باقر ساعدي، چاپ سوم، 76، انتشارات اسلاميه، ص 525.
[2] . مهدي پيشوائي، سيرة پيشوايان، چاپ هفتم، 1377، انتشارات مؤسسة امام صادق ـ عليه السّلام ـ ، قم، ص 249.
[3] . علامه مجلسي ـ رحمة الله عليه ـ ، بحار الانوار، جلد 47، دار احياء التراث العربي، بيروت، چاپ سوم، 1403 هـ ق، ص 200.
[4] . مناقب، ابن شهر آشوب، با تصحيح سيد هاشم رسولي محلاتي، جلد چهارم، مؤسسة انتشارات علامه، قم، ص 241.
[5] . علامه مجلسي ـ رحمة الله عليه ـ ، جلاء العيون، (تاريخ چهارده معصوم)، انتشارات سرور، 74، چاپ دوم، چاپ اسوه، ص 872.
[6] . استاد مطهري، مرتضي ـ رحمة الله عليه ـ ، سيري در سيره ائمه اطهار ـ عليهم السّلام ـ ، چاپ پنجم، 69، انتشارات صدرا، ص 158.
[7] . مسعودي، ترجمه اثبات الوصيه لعلي بن ابيطالب ـ عليه السّلام ـ ، ترجمه محمد جواد نجفي، چاپ دوم، انتشارات و چاپ اسلاميه، 62، ص 350.
[8] . محمد حسين مظفر، صفحاتي از زندگاني امام جعفر صادق ـ عليه السّلام ـ ، ترجمه و نگارش سيد ابراهيم سيد علوي، انتشارات رسالت، قم، چاپ دوم،72، تهران، ص 199.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 29 تیر 01
- بازدید
- ۶۶
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.