زنديق قزويني چه کسي است؟ طرز خروجش چگونه است و آيا آن نمي تواند رضا پهلوي باشد؟
زنديق قزويني چه کسي است؟ طرز خروجش چگونه است و آيا آن نمي تواند رضا پهلوي باشد؟
پرسش
پاسخ
در بين پیشگویی ها و نشانه هاي مربوط به آخر الزمان و زمان نزديک به ظهور به رواياتي بر مي خوريم که پيرامون فتنه هاي آخر الزمان سخن مي گويند. يکي از اين فتنه ها و يکي از افرادي که با قيام باطل خود فتنه اي قبل از ظهور بر پا مي کند شخصي زنديق (ملحد، کافر) از قزوين مي باشد.
درباره نام دقيق، نسب، زمان خروج و ديگر مشخصات او مطلبي در دست نيست.
تنها دو روايت در مورد خروج مردي از قزوين که شيخ طوسي در کتاب «الغيبة» آورده است به برخي از اوصاف او و نيز اوضاع زمان مقارن با خروج قزويني اشاره کرده است.
روايت اوّل از پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله ـ نقل شده که فرمود: مردي از قزوين خروج مي کند که نامش نام پيامبري است و تمام مردم چه مشرک و بي دين و چه مؤمن و متدين به سرعت به اطاعت او تن در مي دهند و منطقه جبال که قزوين هم بخشي از جبال مي باشد (يا کوه ها) را پر از وحشت مي کند.[1]
روايت ديگر توسط محمد بن حنفيه نقل شده است که با توجه به اين که در آن تصريح به نام معصومي که از او روايت کرده است نشده است، برخي احتمال داده اند که از پدر بزرگوارش حضرت علي ـ عليه السلام ـ نقل کرده است.[2] اين روايت بيان گر برخي اوصاف زمان ظهور و اوصاف قزويني است.
محمد بن حنفيه مي گويد: از او (گويا مقصود پدرش اميرالمؤمنين علي ـ عليه السلام ـ باشد) پرسيدم، اين امر (ظهور) کي واقع مي شود؟ حضرت سرش را تکان داد، آنگاه فرمود: چگونه اين امر به اين زودي واقع مي شود در حالي که زمانه هنوز فشار و سختي خود را بر مردم وارد نساخته است و بر برادران جفا ننموده است و يا برادر بر برادر جفا نکرده است؟ چگونه اين قيام واقع شود در حالي که هنوز سلطان به رعيت ظلم و ستم نکرده است؟ چگونه اين قيام واقع شود و حال آن که هنوز آن زنديق از قزوين قيام نکرده است؟ که پرده هاي عصمت را پاره کند و سينه هاي آنان را پر از کفر نمايد و ديوارها و حصار آن را تغيير بدهد و نشاط و زيبايي آن را از بين ببرد هر کس از آن زنديق فرار کند او را به چنگ مي آورد و هر کس با او جنگ کند او را بکشد و هر کس از وي کناره گيري کند فقير شود و هر که از او پيروي کند کافر گردد تا آن جا که دو گروه از مردم در حالي که گريانند برخيزند، يک دسته براي از دست رفتن دين خود گريه مي کند. و دسته ديگر براي از دست رفتن دنياي خود مي گريند.[3]
هم چنين اخباري که در سرزنش قزوين وارد شده است، مي تواند تأييدي بر خروج زنديق قزويني باشد. از جمله روايات حديثي از امام صادق ـ عليه السلام ـ است که فرمود: قزوين يکي از شهرهايي است که شوم و دور از رحمت خداست.[4]
روشن است که اين روايت ناظر به دوره اي خاص از زمان است نه همه زمان ها.
همان طور که بيان شد اين روايات بر خروج مردي از قزوين دلالت مي کند که هنگام ظهور خروج مي کند و با اين که به نام دقيق و نسب و خاندان او اشاره نشده است؛ امّا اوصافي که حاکي از اخلاق و شرايط زمان خروج اوست را بيان مي کند، اين اوصاف و ويژگي ها عبارتند از:
1. نام او نام يکي از پيامبران است.
2. ايجاد جو وحشت و رعب در قزوين و اطراف آن توسط او هنگام خروجش.
3. فشار و سختي بر مردم به طوري که بر اثر ظلم و ستم او نشاط خوشي از ميان مردم رخت بر بندد.
4. برداشتن حجاب و عفاف و ترويج کفر و عقايد باطل و مخالفت با دين.
5. اطاعت سريع مردم چه مشرک و بي دين و چه مؤمن و متدين از او.
6. نارضايتي مردم مؤمن از او به خاطر حفظ دينشان و غير مؤمن از او به خاطر حفظ موقعيت مادي.
بنابراين خروج او هم زمان با دوران فشار و سختي بر مردم خواهد بود که با خروج او اين شرايط سخت تر از گذشته مي شود و همه مردم از زمانه شاکي و به دنبال راه فرار و نجات هستند.
امّا با توجه به مطالعه تاريخ، تا به حال قزوين چنين شرايطي و چنين شخصي را به خود نديده است.
هر چند عده اي همان طور که نسبت به ديگر افرادي که خروج آنها در روایات ذکر شده گمانه زني هايي مي کنند و بر افراد و شرايطي تطبيق مي کنند خواسته اند زنديق قزويني را هم بر رضا شاه پهلوي تطبيق کنند و با توجه به مطالبي که در مورد شخصيت رضا شاه و نحوه به قدرت رسيدن او گفته شده چنين وانمود مي کنند که مراد از زنديق قزويني اوست و فرد مورد اشاره در روايات را بر او تطبيق کرده اند.
رضا شاه يک نظامي بود که سر دسته هنگ قزاق قزوين در دوره قاجاريه بود. او که فردي تندخو و ظالم بود و به کمک طراحان انگليسي از قزوين شورشي عليه احمد شاه قاجار آغاز و آن را رهبري کرد و بالاخره در سال 1299 شمسی، به سوي تهران رفت و در سال 1304 شمسی از مجلس رأي اعتماد گرفت و به حکومت رسيد و دوره جديدي از استبداد و اختناق و خفقان در ايران به وجود آورد. ملت ايران که سال ها بود از ظلم و بي عدالتي پادشاهان و حاکمان خود رنج مي برد، امّا استبداد و ظلم دوران رضا شاه با هيچ دوره اي قابل مقايسه نبود. حمله به دين و اعتقادات مذهبي و حرکت هاي ضد اسلامي او مانند کشف حجاب زنان مسلمان، ممنوعيت مجالس عزاداري، تصرف در اوقاف، کشتار مردم در مسجد گوهرشاد و ترويج فرهنگ غربي که در مدت شانزده سال حکومت او به وقوع پيوست و مردم هم بر اثر جو رعب و وحشت موجود مجبور به اطاعت از او بودند.[5] اين اقدامات غير انساني وغير اخلاقي باعث شده عده اي فرد مورد اشاره در روايات را بر او تطبيق کنند. امّا با توجه به روايات و شرايط عصر رضا شاه و بعد از او اين تطبيق منطقي به نظر نمي رسد زيرا:
1. رضا شاه اهل سوادکوه مازندران بود که مدتي در قزوين ماندگار شد.
2. انديشمندان عصر حاضر، هيچ کدام با اين که ناظر بر جريانات بودند به اين مطلب اشاره اي نکرده اند.
و بيشتر اين مطلب در بين عده اي از افراد عادي و آن هم امروزه مطرح مي باشد.
3. خروج «کودتاي» رضا شاه حدود نود سال پيش صورت گرفت و بعد از مدتي شرايط تغيير کرد و اوضاع دگرگون شد و مردم از فشار و ستم رهايي پيدا کردند. در حالي که در روايت آمده که اين وضعيت در زمان ظهور به وجود مي آيد پس قطعا بر او قابل تطبيق نيست.
4. در مورد سند روايات هم امکان خدشه وجود دارد، چون در هيچ يک از دو روايت سند آن قطعي نيست به ويژه روايت محمد بن حنفيه که مشخص نيست دقيقا از کدام معصوم ـ عليهم السلام ـ نقل کرده است. لذا بسياري از محققان موضوع مهدويت اين روايات را ذکر نکرده اند.
5. از لحاظ دلالت هم مي توان گفت که در بين اسامي پيامبراني که ذکر شد، پيامبري به اين نام شناخته نشده است. علاوه بر اين روايت در مورد قزوين و شرايط آن منطقه است، در حالي که در حکومت رضا شاه کمتر مورد توجه بود و ظلم و ستم او سراسر ايران را فرا گرفت.
بنابراين نمي توان زنديق قزويني که در روايت به آن اشاره شده است را بر رضا شاه تطبيق داد و بر فرض پذيرش روايت، از علائم حتميه ظهور نيست تا وقوع آن از نشانه هاي قطعي ظهور تلقي شود.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ الغيبة، طوسي، محمد بن حسن، قم، موسسه المعارف الاسلاميه، اوّل، 1411ق.
2ـ مهدي موعود ـ عليه السلام ـ ، دواني، علي، تهران، دارالکتب الاسلاميه، بيستم، 1361ش.
3ـ اعيان الشيعه، امين، سيد محسن، بيروت، دارالتعارف.
4ـ رضا شاه پهلوي از کودکي تا سلطنت از سلطنت تا سقوط، معتضد، خسرو، تهران، البرز، دوم، 1386ش.
5ـ تحولات سياسي اجتماعي ايران، اميني، عليرضا و شيرازي، ابوالحسن، تهران، قومس، دوم، 1385ش.
[1]. طوسي، محمد بن حسن، الغيبة، قم، موسسه المعارف الاسلاميه، چاپ اول، 1411ق، ص444؛ مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، بيروت، داراحياء التراث العربي، چاپ دوم، 1403ق، ج52، ص213؛ نمازي شاهرودی، علي، مستدرک سفينة البحار، قم، موسسه النشر الاسلامي، 1419ق، ص518.
[2]. دواني، علي، مهدي موعود- علیه السلام-، تهران، دارالکتب الاسلاميه، چاپ بيستم، 1361ش، ص988.
[3]. طوسی، پیشین، ص441؛ مجلسی، پیشین، ج52، ص212؛ امين، سيد محسن، اعيان الشيعه، بيروت، دارالتعارف، ج2، ص78.
[4]. قمي، عباس، سفينة البحار، تهران، انتشارات اسوه، چاپ دوم، 1416ق، ج3، ص434.
[5]. معتضد، خسرو، رضا شاه پهلوي، تهران، انتشارات البرز، چاپ دوم، 1386ش؛ اميني، عليرضا و شيرازي، ابوالحسن، تحولات سياسي اجتماعي ايران، تهران، انتشارات قوس، چاپ دوم، 1385ش، ص265ـ312؛ نراقي، حسن، چکيده تاريخ ايران، تهران، انتشارات اختران، چاپ هفتم، 1385ش، ص165ـ169.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 26 تیر 01
- بازدید
- ۳۴۰
زنديق قزويني چه کسي است؟ طرز خروجش چگونه است و آيا آن نمي تواند رضا پهلوي باشد؟
- نشان کردن
پرسش
زنديق قزويني چه کسي است؟ طرز خروجش چگونه است و آيا آن نمي تواند رضا پهلوي باشد؟
پاسخ
در بين پیشگویی ها و نشانه هاي مربوط به آخر الزمان و زمان نزديک به ظهور به رواياتي بر مي خوريم که پيرامون فتنه هاي آخر الزمان سخن مي گويند. يکي از اين فتنه ها و يکي از افرادي که با قيام باطل خود فتنه اي قبل از ظهور بر پا مي کند شخصي زنديق (ملحد، کافر) از قزوين مي باشد.
درباره نام دقيق، نسب، زمان خروج و ديگر مشخصات او مطلبي در دست نيست.
تنها دو روايت در مورد خروج مردي از قزوين که شيخ طوسي در کتاب «الغيبة» آورده است به برخي از اوصاف او و نيز اوضاع زمان مقارن با خروج قزويني اشاره کرده است.
روايت اوّل از پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله ـ نقل شده که فرمود: مردي از قزوين خروج مي کند که نامش نام پيامبري است و تمام مردم چه مشرک و بي دين و چه مؤمن و متدين به سرعت به اطاعت او تن در مي دهند و منطقه جبال که قزوين هم بخشي از جبال مي باشد (يا کوه ها) را پر از وحشت مي کند.[1]
روايت ديگر توسط محمد بن حنفيه نقل شده است که با توجه به اين که در آن تصريح به نام معصومي که از او روايت کرده است نشده است، برخي احتمال داده اند که از پدر بزرگوارش حضرت علي ـ عليه السلام ـ نقل کرده است.[2] اين روايت بيان گر برخي اوصاف زمان ظهور و اوصاف قزويني است.
محمد بن حنفيه مي گويد: از او (گويا مقصود پدرش اميرالمؤمنين علي ـ عليه السلام ـ باشد) پرسيدم، اين امر (ظهور) کي واقع مي شود؟ حضرت سرش را تکان داد، آنگاه فرمود: چگونه اين امر به اين زودي واقع مي شود در حالي که زمانه هنوز فشار و سختي خود را بر مردم وارد نساخته است و بر برادران جفا ننموده است و يا برادر بر برادر جفا نکرده است؟ چگونه اين قيام واقع شود در حالي که هنوز سلطان به رعيت ظلم و ستم نکرده است؟ چگونه اين قيام واقع شود و حال آن که هنوز آن زنديق از قزوين قيام نکرده است؟ که پرده هاي عصمت را پاره کند و سينه هاي آنان را پر از کفر نمايد و ديوارها و حصار آن را تغيير بدهد و نشاط و زيبايي آن را از بين ببرد هر کس از آن زنديق فرار کند او را به چنگ مي آورد و هر کس با او جنگ کند او را بکشد و هر کس از وي کناره گيري کند فقير شود و هر که از او پيروي کند کافر گردد تا آن جا که دو گروه از مردم در حالي که گريانند برخيزند، يک دسته براي از دست رفتن دين خود گريه مي کند. و دسته ديگر براي از دست رفتن دنياي خود مي گريند.[3]
هم چنين اخباري که در سرزنش قزوين وارد شده است، مي تواند تأييدي بر خروج زنديق قزويني باشد. از جمله روايات حديثي از امام صادق ـ عليه السلام ـ است که فرمود: قزوين يکي از شهرهايي است که شوم و دور از رحمت خداست.[4]
روشن است که اين روايت ناظر به دوره اي خاص از زمان است نه همه زمان ها.
همان طور که بيان شد اين روايات بر خروج مردي از قزوين دلالت مي کند که هنگام ظهور خروج مي کند و با اين که به نام دقيق و نسب و خاندان او اشاره نشده است؛ امّا اوصافي که حاکي از اخلاق و شرايط زمان خروج اوست را بيان مي کند، اين اوصاف و ويژگي ها عبارتند از:
1. نام او نام يکي از پيامبران است.
2. ايجاد جو وحشت و رعب در قزوين و اطراف آن توسط او هنگام خروجش.
3. فشار و سختي بر مردم به طوري که بر اثر ظلم و ستم او نشاط خوشي از ميان مردم رخت بر بندد.
4. برداشتن حجاب و عفاف و ترويج کفر و عقايد باطل و مخالفت با دين.
5. اطاعت سريع مردم چه مشرک و بي دين و چه مؤمن و متدين از او.
6. نارضايتي مردم مؤمن از او به خاطر حفظ دينشان و غير مؤمن از او به خاطر حفظ موقعيت مادي.
بنابراين خروج او هم زمان با دوران فشار و سختي بر مردم خواهد بود که با خروج او اين شرايط سخت تر از گذشته مي شود و همه مردم از زمانه شاکي و به دنبال راه فرار و نجات هستند.
امّا با توجه به مطالعه تاريخ، تا به حال قزوين چنين شرايطي و چنين شخصي را به خود نديده است.
هر چند عده اي همان طور که نسبت به ديگر افرادي که خروج آنها در روایات ذکر شده گمانه زني هايي مي کنند و بر افراد و شرايطي تطبيق مي کنند خواسته اند زنديق قزويني را هم بر رضا شاه پهلوي تطبيق کنند و با توجه به مطالبي که در مورد شخصيت رضا شاه و نحوه به قدرت رسيدن او گفته شده چنين وانمود مي کنند که مراد از زنديق قزويني اوست و فرد مورد اشاره در روايات را بر او تطبيق کرده اند.
رضا شاه يک نظامي بود که سر دسته هنگ قزاق قزوين در دوره قاجاريه بود. او که فردي تندخو و ظالم بود و به کمک طراحان انگليسي از قزوين شورشي عليه احمد شاه قاجار آغاز و آن را رهبري کرد و بالاخره در سال 1299 شمسی، به سوي تهران رفت و در سال 1304 شمسی از مجلس رأي اعتماد گرفت و به حکومت رسيد و دوره جديدي از استبداد و اختناق و خفقان در ايران به وجود آورد. ملت ايران که سال ها بود از ظلم و بي عدالتي پادشاهان و حاکمان خود رنج مي برد، امّا استبداد و ظلم دوران رضا شاه با هيچ دوره اي قابل مقايسه نبود. حمله به دين و اعتقادات مذهبي و حرکت هاي ضد اسلامي او مانند کشف حجاب زنان مسلمان، ممنوعيت مجالس عزاداري، تصرف در اوقاف، کشتار مردم در مسجد گوهرشاد و ترويج فرهنگ غربي که در مدت شانزده سال حکومت او به وقوع پيوست و مردم هم بر اثر جو رعب و وحشت موجود مجبور به اطاعت از او بودند.[5] اين اقدامات غير انساني وغير اخلاقي باعث شده عده اي فرد مورد اشاره در روايات را بر او تطبيق کنند. امّا با توجه به روايات و شرايط عصر رضا شاه و بعد از او اين تطبيق منطقي به نظر نمي رسد زيرا:
1. رضا شاه اهل سوادکوه مازندران بود که مدتي در قزوين ماندگار شد.
2. انديشمندان عصر حاضر، هيچ کدام با اين که ناظر بر جريانات بودند به اين مطلب اشاره اي نکرده اند.
و بيشتر اين مطلب در بين عده اي از افراد عادي و آن هم امروزه مطرح مي باشد.
3. خروج «کودتاي» رضا شاه حدود نود سال پيش صورت گرفت و بعد از مدتي شرايط تغيير کرد و اوضاع دگرگون شد و مردم از فشار و ستم رهايي پيدا کردند. در حالي که در روايت آمده که اين وضعيت در زمان ظهور به وجود مي آيد پس قطعا بر او قابل تطبيق نيست.
4. در مورد سند روايات هم امکان خدشه وجود دارد، چون در هيچ يک از دو روايت سند آن قطعي نيست به ويژه روايت محمد بن حنفيه که مشخص نيست دقيقا از کدام معصوم ـ عليهم السلام ـ نقل کرده است. لذا بسياري از محققان موضوع مهدويت اين روايات را ذکر نکرده اند.
5. از لحاظ دلالت هم مي توان گفت که در بين اسامي پيامبراني که ذکر شد، پيامبري به اين نام شناخته نشده است. علاوه بر اين روايت در مورد قزوين و شرايط آن منطقه است، در حالي که در حکومت رضا شاه کمتر مورد توجه بود و ظلم و ستم او سراسر ايران را فرا گرفت.
بنابراين نمي توان زنديق قزويني که در روايت به آن اشاره شده است را بر رضا شاه تطبيق داد و بر فرض پذيرش روايت، از علائم حتميه ظهور نيست تا وقوع آن از نشانه هاي قطعي ظهور تلقي شود.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ الغيبة، طوسي، محمد بن حسن، قم، موسسه المعارف الاسلاميه، اوّل، 1411ق.
2ـ مهدي موعود ـ عليه السلام ـ ، دواني، علي، تهران، دارالکتب الاسلاميه، بيستم، 1361ش.
3ـ اعيان الشيعه، امين، سيد محسن، بيروت، دارالتعارف.
4ـ رضا شاه پهلوي از کودکي تا سلطنت از سلطنت تا سقوط، معتضد، خسرو، تهران، البرز، دوم، 1386ش.
5ـ تحولات سياسي اجتماعي ايران، اميني، عليرضا و شيرازي، ابوالحسن، تهران، قومس، دوم، 1385ش.
[1]. طوسي، محمد بن حسن، الغيبة، قم، موسسه المعارف الاسلاميه، چاپ اول، 1411ق، ص444؛ مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، بيروت، داراحياء التراث العربي، چاپ دوم، 1403ق، ج52، ص213؛ نمازي شاهرودی، علي، مستدرک سفينة البحار، قم، موسسه النشر الاسلامي، 1419ق، ص518.
[2]. دواني، علي، مهدي موعود- علیه السلام-، تهران، دارالکتب الاسلاميه، چاپ بيستم، 1361ش، ص988.
[3]. طوسی، پیشین، ص441؛ مجلسی، پیشین، ج52، ص212؛ امين، سيد محسن، اعيان الشيعه، بيروت، دارالتعارف، ج2، ص78.
[4]. قمي، عباس، سفينة البحار، تهران، انتشارات اسوه، چاپ دوم، 1416ق، ج3، ص434.
[5]. معتضد، خسرو، رضا شاه پهلوي، تهران، انتشارات البرز، چاپ دوم، 1386ش؛ اميني، عليرضا و شيرازي، ابوالحسن، تحولات سياسي اجتماعي ايران، تهران، انتشارات قوس، چاپ دوم، 1385ش، ص265ـ312؛ نراقي، حسن، چکيده تاريخ ايران، تهران، انتشارات اختران، چاپ هفتم، 1385ش، ص165ـ169.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 26 تیر 01
- بازدید
- ۳۴۰
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.