آيا امام زمان- علیه السلام - داراي خواهري بوده اند که در شهرستان آران و بيدگل مزاري براي ايشان درست کرده اند؟ وآيا اين که مي گويند ايشان همراه پدرشان در سفر به مشهد بيمار شده و در مسیر راه فوت کرده اند و در این مکان دفن شده اند درست است؟ در حالي که می دانیم تنها امامي که به حج نرفته اند امام حسن عسکري - عليه السلام- هستند.
آيا امام زمان- علیه السلام - داراي خواهري بوده اند که در شهرستان آران و بيدگل مزاري براي ايشان درست کرده اند؟...
پرسش
پاسخ
معروف و مشهور ميان شيعه اماميه، بلکه مشهور ميان همه مورخين اين است که امام حسن عسکري ـ عليه السلام ـ فرزندي غير از مهدي منتظر ـ عليه السلام ـ نداشته است.
شيخ مفيد به اين امر تصريح کرده مي گويد: پدر امام مهدي ـ عليه السلام ـ فرزندي آشکار و نهان غير از او به جاي نگذاشته و او (حضرت حجت) را در پرده غيبت و از ديده ها نهان داشته است.[1]
قندوزي مي نويسد: امام حسن عسکري- علیه السلام - با زهر مسموم شد و غير از فرزندش ابوالقاسم محمد الحجه ـ عليه السلام ـ فرزندي نداشت.[2]
حيدر شيرواني هم به همين نکته اشاره مي کند که امام عسکري- علیه السلام - غير از فرزند بزرگوارش حضرت حجت فرزندي نداشته است.[3]
در مقابل نظر مشهور، دو نظر ديگر هم مطرح شده است يکي مبني بر اين که امام اصلا فرزندي نداشت چنان که جعفر کذاب بعد از شهادت امام حسن عسکري- علیه السلام - بر اين مطلب تأکيد داشته[4]؛ ديگري مبني بر اين که امام حسن عسکري- علیه السلام - غير از امام زمان ـ عليه السلام ـ فرزند يا فرزنداني داشته است. اما نظر اول يعني نداشتن فرزند، از امام حسن - علیه السلام - قطعا و جزماً مردود است؛ چنان چه شيخ طوسي مي نويسد: سخن کسي که گفته ابو محمد (امام عسکري) فرزند نداشته با استدلالي که ما درباره امامت ائمه دوازده گانه يکي پس از ديگري نموديم سخني بيهوده است.[5]
امّا طبق بر نقل هاي غير مشهور، امام حسن عسکري- علیه السلام - فرزندان ديگري هم داشته است چنان چه از شخصي به نام نصر بن علي جهنمي نقل شده است که: امام حسن عسکري ـ عليه السلام ـ فرزنداني به نام هاي (م ح م د) موسي، فاطمه، و عايشه داشته است. البته اين سخن را تنها نصر گفته و هيچ يک از تاريخ نگاران چنين سخني نگفته اند.[6]
و نيز بنا بر روايتي که شيخ طوسي آن را در کتاب خود از شلمغاني نقل کرده است استفاده مي شود که امام حسن عسکري ـ عليه السلام ـ قبل از تولد امام زمان ـ عليه السلام ـ فرزندي داشته که وفات يافت.[7]
بر فرض صحت اين روايت و يا قطع نظر از شلمغاني اين سخن منافاتي با گفته برخي از مورخان ندارد که گفته اند: امام عسکري- علیه السلام - غير از حضرت حجت فرزندي نداشته است.
در نقلي هم از مامقاني آمده است که گفته امام يک دختر و يک پسر داشته است. البته خود مامقاني در ابتداي نقل اين قول که در غالب يک جدول است مي گويد: اين جدول را در برخي کتب رجالي مورد اعتماد يافتم و براي آسان شدن کار دوست داشتم آن را ثبت کنم ولي به صحت تمام آنچه در آن است پاي بند نيستم زيرا برخي از آنها صحيح نيست.[8]
در برخي نقل ها که بيشتر شبيه رؤيا است تا روايت، نقل شده است که امام دو فرزند داشته است يکي حجت ـ عليه السلام ـ ديگري پسري بنام موسي[9].
بنابراين آنچه که در ابتدا گفته شد که امام حسن عسکري ـ عليه السلام ـ غير از حضرت حجت ـ عليه السلام ـ فرزندي نداشته با نقل هاي فوق منافات ندارد؛ چرا که اين اقوال علاوه بر اين که شاذ و نادر بوده و بر خلاف نظر مشهورند، هم چنين برخي از اينها اشاره دارد که اگر امام فرزندي هم داشته قبل از تولد امام زمان ـ عليه السلام ـ وفات یافته؛ لذا اگر اين اقوال هم صحيح باشد منافاتي با نظر مشهور ندارد.
امّا بر فرض که امام فرزندي داشته، با شرايط امام در سامرا سازگار نيست که حضرت فرزندش را در آران و بيدگل دفن کرده باشند زيرا غرض و هدف متوکل و خلفاي عباسي از احضار امام هادي و امام عسکري- علیهما السلام - به سامرا اين بود که آن حضرات را تحت نظر داشته باشند؛ علاوه بر اين که امام عسکری- علیه السلام - چندين نوبت را در زندان سپري کردند به شدت هم تحت مراقبت بودند. و هم چنين بنابر نقلي حکومت از امام خواسته بود که حضور خود را در سامرا به طور مداوم به آگاهي حکومت برساند. يکي از خدمتکاران امام نقل مي کند که حضرت هر دوشنبه و پنج شنبه مجبور بود در دارالخلافه حاضر شود.[10]
با اين وجود مسافرت امام آن هم از طريق عادي با آن شرايط به سوي مشهد خيلي بعيد به نظر مي رسد مگر اين که بگوییم امام از طريق غير عادي به طور طي الارض و به دور از ديد مأموران به اين سفر رفته اند که اين هم از بحث ما خارج است.
بنابراين، آنچه مشهور و معروف است امام حسن عسکري – علیه السلام - غير از حضرت حجت ـ عليه السلام ـ فرزندي از خود باقي نگذاشت و اگر چه بر اساس برخي روايات براي آن حضرت فرزندان ديگري هم معرفي مي کنند که اين گونه روايات اولا نادر هستند و يا اين که مي گويند فرزند امام قبل تولد حضرت حجت وفات يافته و يا اين که از نظر سند ضعيف هستند و هم چنين با توجه به شرايطي که امام در سامرا داشته اند و شديدا تحت نظر بوده و حتي مجبور بودند هفته اي دو روز به دار الخلافة بروند سفر آن حضرت از طريق عادي به طرف مشهد غير ممکن مي نمايد.
در نتيجه امام غير از حضرت مهدي امام عصر ـ عليه السلام ـ فرزندي نداشته، و آنچه در شهر مذکور وجود دارد شايد مربوط به ائمه ديگر باشد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ حيات فکري و سياسي امامان شيعه، رسول جعفريان.
2ـ خورشيد سامرا، طبسي.
[1]. مفيد، محمد بن محمد، الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، قم، دارالمفيد، بي تا، ج2، ص339.
[2]. قندوزي ، سليمان بن ابراهيم، ينابيع المودة لذوی القربی، تهران، دارالاسوه، 1416ق، ج3، ص306.
[3]. شيرواني، حيدر علي، ما روته العامه من مناقب اهل البيت - علیه السلام-، منشورات اسلامي، 1414ق، ص297.
[4]. طبسي، محمد جواد، با خورشيد سامراء، ترجمه عباس جلالي، قم، دفتر تبليغات اسلامی، 1379ش ص78.
[5]. طوسي، محمد بن حسن، الغيبة، قم، موسسه معارف اسلامي، 1411ق، ص130 ـ 138.
[6]. طبسي، پیشین، ، ص78.
[7]. طوسي، پیشین، ص246.
[8]. مامقاني، عبد الله، تنقيح المقال، مقدمه، فايده دوم، ج1، ص190.
[9]. صدوق، محمد بن علی، کمال الدين و تمام النعمه، قم، انتشارات مسجد مقدس جمکران، 1380ش، ج2، ص178، باب 43، ح19.
[10]. طبري امامی، محمد بن جرير، دلائل الامامه، قم، موسسه بعثت، 1413ق، ص429.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 26 تیر 01
- بازدید
- ۵۴
آيا امام زمان- علیه السلام - داراي خواهري بوده اند که در شهرستان آران و بيدگل مزاري براي ايشان درست کرده اند؟...
- نشان کردن
پرسش
آيا امام زمان- علیه السلام - داراي خواهري بوده اند که در شهرستان آران و بيدگل مزاري براي ايشان درست کرده اند؟ وآيا اين که مي گويند ايشان همراه پدرشان در سفر به مشهد بيمار شده و در مسیر راه فوت کرده اند و در این مکان دفن شده اند درست است؟ در حالي که می دانیم تنها امامي که به حج نرفته اند امام حسن عسکري - عليه السلام- هستند.
پاسخ
معروف و مشهور ميان شيعه اماميه، بلکه مشهور ميان همه مورخين اين است که امام حسن عسکري ـ عليه السلام ـ فرزندي غير از مهدي منتظر ـ عليه السلام ـ نداشته است.
شيخ مفيد به اين امر تصريح کرده مي گويد: پدر امام مهدي ـ عليه السلام ـ فرزندي آشکار و نهان غير از او به جاي نگذاشته و او (حضرت حجت) را در پرده غيبت و از ديده ها نهان داشته است.[1]
قندوزي مي نويسد: امام حسن عسکري- علیه السلام - با زهر مسموم شد و غير از فرزندش ابوالقاسم محمد الحجه ـ عليه السلام ـ فرزندي نداشت.[2]
حيدر شيرواني هم به همين نکته اشاره مي کند که امام عسکري- علیه السلام - غير از فرزند بزرگوارش حضرت حجت فرزندي نداشته است.[3]
در مقابل نظر مشهور، دو نظر ديگر هم مطرح شده است يکي مبني بر اين که امام اصلا فرزندي نداشت چنان که جعفر کذاب بعد از شهادت امام حسن عسکري- علیه السلام - بر اين مطلب تأکيد داشته[4]؛ ديگري مبني بر اين که امام حسن عسکري- علیه السلام - غير از امام زمان ـ عليه السلام ـ فرزند يا فرزنداني داشته است. اما نظر اول يعني نداشتن فرزند، از امام حسن - علیه السلام - قطعا و جزماً مردود است؛ چنان چه شيخ طوسي مي نويسد: سخن کسي که گفته ابو محمد (امام عسکري) فرزند نداشته با استدلالي که ما درباره امامت ائمه دوازده گانه يکي پس از ديگري نموديم سخني بيهوده است.[5]
امّا طبق بر نقل هاي غير مشهور، امام حسن عسکري- علیه السلام - فرزندان ديگري هم داشته است چنان چه از شخصي به نام نصر بن علي جهنمي نقل شده است که: امام حسن عسکري ـ عليه السلام ـ فرزنداني به نام هاي (م ح م د) موسي، فاطمه، و عايشه داشته است. البته اين سخن را تنها نصر گفته و هيچ يک از تاريخ نگاران چنين سخني نگفته اند.[6]
و نيز بنا بر روايتي که شيخ طوسي آن را در کتاب خود از شلمغاني نقل کرده است استفاده مي شود که امام حسن عسکري ـ عليه السلام ـ قبل از تولد امام زمان ـ عليه السلام ـ فرزندي داشته که وفات يافت.[7]
بر فرض صحت اين روايت و يا قطع نظر از شلمغاني اين سخن منافاتي با گفته برخي از مورخان ندارد که گفته اند: امام عسکري- علیه السلام - غير از حضرت حجت فرزندي نداشته است.
در نقلي هم از مامقاني آمده است که گفته امام يک دختر و يک پسر داشته است. البته خود مامقاني در ابتداي نقل اين قول که در غالب يک جدول است مي گويد: اين جدول را در برخي کتب رجالي مورد اعتماد يافتم و براي آسان شدن کار دوست داشتم آن را ثبت کنم ولي به صحت تمام آنچه در آن است پاي بند نيستم زيرا برخي از آنها صحيح نيست.[8]
در برخي نقل ها که بيشتر شبيه رؤيا است تا روايت، نقل شده است که امام دو فرزند داشته است يکي حجت ـ عليه السلام ـ ديگري پسري بنام موسي[9].
بنابراين آنچه که در ابتدا گفته شد که امام حسن عسکري ـ عليه السلام ـ غير از حضرت حجت ـ عليه السلام ـ فرزندي نداشته با نقل هاي فوق منافات ندارد؛ چرا که اين اقوال علاوه بر اين که شاذ و نادر بوده و بر خلاف نظر مشهورند، هم چنين برخي از اينها اشاره دارد که اگر امام فرزندي هم داشته قبل از تولد امام زمان ـ عليه السلام ـ وفات یافته؛ لذا اگر اين اقوال هم صحيح باشد منافاتي با نظر مشهور ندارد.
امّا بر فرض که امام فرزندي داشته، با شرايط امام در سامرا سازگار نيست که حضرت فرزندش را در آران و بيدگل دفن کرده باشند زيرا غرض و هدف متوکل و خلفاي عباسي از احضار امام هادي و امام عسکري- علیهما السلام - به سامرا اين بود که آن حضرات را تحت نظر داشته باشند؛ علاوه بر اين که امام عسکری- علیه السلام - چندين نوبت را در زندان سپري کردند به شدت هم تحت مراقبت بودند. و هم چنين بنابر نقلي حکومت از امام خواسته بود که حضور خود را در سامرا به طور مداوم به آگاهي حکومت برساند. يکي از خدمتکاران امام نقل مي کند که حضرت هر دوشنبه و پنج شنبه مجبور بود در دارالخلافه حاضر شود.[10]
با اين وجود مسافرت امام آن هم از طريق عادي با آن شرايط به سوي مشهد خيلي بعيد به نظر مي رسد مگر اين که بگوییم امام از طريق غير عادي به طور طي الارض و به دور از ديد مأموران به اين سفر رفته اند که اين هم از بحث ما خارج است.
بنابراين، آنچه مشهور و معروف است امام حسن عسکري – علیه السلام - غير از حضرت حجت ـ عليه السلام ـ فرزندي از خود باقي نگذاشت و اگر چه بر اساس برخي روايات براي آن حضرت فرزندان ديگري هم معرفي مي کنند که اين گونه روايات اولا نادر هستند و يا اين که مي گويند فرزند امام قبل تولد حضرت حجت وفات يافته و يا اين که از نظر سند ضعيف هستند و هم چنين با توجه به شرايطي که امام در سامرا داشته اند و شديدا تحت نظر بوده و حتي مجبور بودند هفته اي دو روز به دار الخلافة بروند سفر آن حضرت از طريق عادي به طرف مشهد غير ممکن مي نمايد.
در نتيجه امام غير از حضرت مهدي امام عصر ـ عليه السلام ـ فرزندي نداشته، و آنچه در شهر مذکور وجود دارد شايد مربوط به ائمه ديگر باشد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ حيات فکري و سياسي امامان شيعه، رسول جعفريان.
2ـ خورشيد سامرا، طبسي.
[1]. مفيد، محمد بن محمد، الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، قم، دارالمفيد، بي تا، ج2، ص339.
[2]. قندوزي ، سليمان بن ابراهيم، ينابيع المودة لذوی القربی، تهران، دارالاسوه، 1416ق، ج3، ص306.
[3]. شيرواني، حيدر علي، ما روته العامه من مناقب اهل البيت - علیه السلام-، منشورات اسلامي، 1414ق، ص297.
[4]. طبسي، محمد جواد، با خورشيد سامراء، ترجمه عباس جلالي، قم، دفتر تبليغات اسلامی، 1379ش ص78.
[5]. طوسي، محمد بن حسن، الغيبة، قم، موسسه معارف اسلامي، 1411ق، ص130 ـ 138.
[6]. طبسي، پیشین، ، ص78.
[7]. طوسي، پیشین، ص246.
[8]. مامقاني، عبد الله، تنقيح المقال، مقدمه، فايده دوم، ج1، ص190.
[9]. صدوق، محمد بن علی، کمال الدين و تمام النعمه، قم، انتشارات مسجد مقدس جمکران، 1380ش، ج2، ص178، باب 43، ح19.
[10]. طبري امامی، محمد بن جرير، دلائل الامامه، قم، موسسه بعثت، 1413ق، ص429.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 26 تیر 01
- بازدید
- ۵۴
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.