آيا موقعيت خاص زمان امام رضاعليه السلام و پذيرش ولايتعهدي و اينکه خيلي ها ايشان را به سختي بعنوان امام قبول کردند تا جايي که امام عليه السلام در حديث شريف سلسلةالذهب در انتها شرط حصن بودن لااله الاالله را شخص خود قرار دادند، در موضوع غريب الغربا بودن ايشان مؤثر نبود؟و اينکه تا قبل از حضرت تمام ائمه مريدان خاص داشتند مثل پنج امامي،شش امامي،هفت امامي ولي از امام رضا به بعد فقط اثني عشري داريم.
آيا موقعيت خاص زمان امام رضاعليه السلام و پذيرش ولايتعهدي و اينکه خيلي ها ايشان ...
پرسش
پاسخ
برای پاسخ این سئوال لازم است نگاه کوتاهی به زندگی امام رضا ـ علیه السلام ـ داشته باشیم:
حضرت علی بن موسی الرضا ـ علیه السلام ـ در روز یازدهم ذی القعده سال 148 ق در مدینه دیده به جهان گشود.[1] مادرش بانویی بافضیلت به نام «تُکتَم» بود که پس از تولد حضرت، از طرف امام کاظم ـ علیه السلام ـ «طاهره» نام گرفت.[2] کنیه او «ابوالحسن» و مشهورترین لقبش «رضا» است.
آن بزرگوار پس از شهادت پدر عزیزش در سال 183 در سن 35 سالگی عهده دار مقام امامت گردید.
خلفای معاصر حضرت
مدت امامت آن حضرت بیست سال بود که ده سال آن، معاصر با خلافت «هارون الرشید» و پنج سال معاصر با خلافت «محمد امین» و پنج سال آخر نیز معاصر با خلافت «عبدالله المأمون» بود.
امام تا آغاز خلافت مأمون در زادگاه خود، شهر مدینه، اقامت داشت، ولی مأمون پس از رسیدن به حکومت، حضرت را به خراسان دعوت کرد و سرانجام آن حضرت در ماه صفر سال 203ق در سن 55 سالگی به شهادت رسید و در همان سرزمین به خاک سپرده شد.[3]
بنابراین وقتی که مأمون امام رضا ـ علیه السلام ـ را به اجبار به خراسان منتقل کرد، مدّت 18 سال از امامت ایشان می گذشت (زیرا امام رضا ـ علیه السلام ـ در سال 201 وارد سرزمین خراسان شد).[4] و آن حضرت در این زمان کاملا در بین شیعیان و علویان شناخته شده و مورد قبول بود.
یکی از دلایل انتقال آن حضرت توسط مأمون به خراسان این بود که وی می خواست آن بزرگوار را از کانون توجه شیعیان و علویان دور سازد و به نوعی وی را تحت نظر بگیرد.
امام رضا ـ علیه السلام ـ به ویژه در مدّتی که امین و مأمون به جنگ قدرت مشغول بودند، از فرصت استفاده کرد و شیعیان را به لحاظ فکری سروسامان داد و امامت خویش را به آنان معرفی نمود.
جایگاه امام رضا ـ علیه السلام ـ در مدینه و در بین شیعیان و علویان سبب وحشت مأمون شد و لذا آن حضرت را از مدینه به مرو منتقل کرد.
در این زمان، شیعیان آن قدر زیاد شده بودند که مأمون دستور داد امام رضا ـ علیه السلام ـ را از مناطق و شهرهای شیعه نشین عبور ندهند.
وقتی که کاروان امام ـ علیه السلام ـ به نیشابور رسید، شیعیان و دوستداران اهل بیت ـ علیهم السلام ـ چون نگین آن حضرت را در میان گرفتند و آن حضرت در آن شرایط مساعد، حدیث سلسله الذهب را بیان فرمود و امامت را مکمّل توحید قرار داد.[5]
لذا صدور این حدیث شریف ربطی به موضوع «غریب الغربایی» آن حضرت ندارد. آن حضرت را به این جهت «غریب الغربا» می گویند، که وی با اکراه و اجبار از زادگاه خود مدینه و از شهر آباء و اجدادیش دور شد و در دورترین نقطه جهان اسلام آن روز بدون اینکه فردی از خویشان در پیش او باشد در طوس مظلومانه و غریبانه شربت شهادت نوشید. علت دیگر غریب نامیده شدنش این است که حضرت وقتی خواست از مدینه حرکت کند به اولاد و خویشانش گفت برای من گریه کنید چون دیگر مرا نخواهید دید و من در غربت از دنیا می روم و نکات ديگري که بر ما روشن نيست.
علت اینکه بعد از امام رضا ـ علیه السلام ـ انشعابات در شیعه کاهش یافت این است که برای آن حضرت، شرایط مساعد شد تا در مدّت 20 سال و به ویژه در دوران ولیعهدی مسأله امامت را کاملا تشریح و تبیین نماید. به خصوص مناظرات آن حضرت در حضور مأمون و سایر شخصیت های لشکری و کشوری با نمایندگان مذاهب و ادیان مختلف، سبب اثبات حقانیت مذهب شیعه اثنی عشری شد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ زندگانی سیاسی امام رضا ـ علیه السلام ـ ، جعفر مرتضی عاملی.
2ـ سیره پیشوایان، مهدی پیشوایی.
[1]. شیخ، مفید، الارشاد، قم، چاپ اول، 1413ق، ج2، ص247؛ کلینی، الاصول من الکافی، الموتمر العالمی لالفیه، تهران، مکتبه الصدوق،چاپ اول، 1381ش، ج1، ص486؛ طبرسی، اعلام الوری باعلام الهدی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ سوم، ص313.
[2]. همان، ص313؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، تهران، المکتبه الاسلامیه، چاپ اول، 1385ش، ج49، ص5 و 7.
[3]. اصول کافی، همان، ص486، ارشاد مفید، همان، ص247.
[4]. پیشوائی، مهدی ، سیره پیشوایان، قم، موسسه تعلیماتی و تحقیقاتی امام صادق (ع)، چاپ اول، 1372ش، ص480.
[5]. همان، ص495، عاملی، جعفر مرتضی، زندگانی سیاسی امام رضا (ع)، ترجمه جمعی از محققين حوزه علمیه قم، انتشارات کنگره جهانی حضرت رضا(ع)، چاپ اول، 1365ش، ص134 و 135.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 28 تیر 01
- بازدید
- ۸۴
آيا موقعيت خاص زمان امام رضاعليه السلام و پذيرش ولايتعهدي و اينکه خيلي ها ايشان ...
- نشان کردن
پرسش
آيا موقعيت خاص زمان امام رضاعليه السلام و پذيرش ولايتعهدي و اينکه خيلي ها ايشان را به سختي بعنوان امام قبول کردند تا جايي که امام عليه السلام در حديث شريف سلسلةالذهب در انتها شرط حصن بودن لااله الاالله را شخص خود قرار دادند، در موضوع غريب الغربا بودن ايشان مؤثر نبود؟و اينکه تا قبل از حضرت تمام ائمه مريدان خاص داشتند مثل پنج امامي،شش امامي،هفت امامي ولي از امام رضا به بعد فقط اثني عشري داريم.
پاسخ
برای پاسخ این سئوال لازم است نگاه کوتاهی به زندگی امام رضا ـ علیه السلام ـ داشته باشیم:
حضرت علی بن موسی الرضا ـ علیه السلام ـ در روز یازدهم ذی القعده سال 148 ق در مدینه دیده به جهان گشود.[1] مادرش بانویی بافضیلت به نام «تُکتَم» بود که پس از تولد حضرت، از طرف امام کاظم ـ علیه السلام ـ «طاهره» نام گرفت.[2] کنیه او «ابوالحسن» و مشهورترین لقبش «رضا» است.
آن بزرگوار پس از شهادت پدر عزیزش در سال 183 در سن 35 سالگی عهده دار مقام امامت گردید.
خلفای معاصر حضرت
مدت امامت آن حضرت بیست سال بود که ده سال آن، معاصر با خلافت «هارون الرشید» و پنج سال معاصر با خلافت «محمد امین» و پنج سال آخر نیز معاصر با خلافت «عبدالله المأمون» بود.
امام تا آغاز خلافت مأمون در زادگاه خود، شهر مدینه، اقامت داشت، ولی مأمون پس از رسیدن به حکومت، حضرت را به خراسان دعوت کرد و سرانجام آن حضرت در ماه صفر سال 203ق در سن 55 سالگی به شهادت رسید و در همان سرزمین به خاک سپرده شد.[3]
بنابراین وقتی که مأمون امام رضا ـ علیه السلام ـ را به اجبار به خراسان منتقل کرد، مدّت 18 سال از امامت ایشان می گذشت (زیرا امام رضا ـ علیه السلام ـ در سال 201 وارد سرزمین خراسان شد).[4] و آن حضرت در این زمان کاملا در بین شیعیان و علویان شناخته شده و مورد قبول بود.
یکی از دلایل انتقال آن حضرت توسط مأمون به خراسان این بود که وی می خواست آن بزرگوار را از کانون توجه شیعیان و علویان دور سازد و به نوعی وی را تحت نظر بگیرد.
امام رضا ـ علیه السلام ـ به ویژه در مدّتی که امین و مأمون به جنگ قدرت مشغول بودند، از فرصت استفاده کرد و شیعیان را به لحاظ فکری سروسامان داد و امامت خویش را به آنان معرفی نمود.
جایگاه امام رضا ـ علیه السلام ـ در مدینه و در بین شیعیان و علویان سبب وحشت مأمون شد و لذا آن حضرت را از مدینه به مرو منتقل کرد.
در این زمان، شیعیان آن قدر زیاد شده بودند که مأمون دستور داد امام رضا ـ علیه السلام ـ را از مناطق و شهرهای شیعه نشین عبور ندهند.
وقتی که کاروان امام ـ علیه السلام ـ به نیشابور رسید، شیعیان و دوستداران اهل بیت ـ علیهم السلام ـ چون نگین آن حضرت را در میان گرفتند و آن حضرت در آن شرایط مساعد، حدیث سلسله الذهب را بیان فرمود و امامت را مکمّل توحید قرار داد.[5]
لذا صدور این حدیث شریف ربطی به موضوع «غریب الغربایی» آن حضرت ندارد. آن حضرت را به این جهت «غریب الغربا» می گویند، که وی با اکراه و اجبار از زادگاه خود مدینه و از شهر آباء و اجدادیش دور شد و در دورترین نقطه جهان اسلام آن روز بدون اینکه فردی از خویشان در پیش او باشد در طوس مظلومانه و غریبانه شربت شهادت نوشید. علت دیگر غریب نامیده شدنش این است که حضرت وقتی خواست از مدینه حرکت کند به اولاد و خویشانش گفت برای من گریه کنید چون دیگر مرا نخواهید دید و من در غربت از دنیا می روم و نکات ديگري که بر ما روشن نيست.
علت اینکه بعد از امام رضا ـ علیه السلام ـ انشعابات در شیعه کاهش یافت این است که برای آن حضرت، شرایط مساعد شد تا در مدّت 20 سال و به ویژه در دوران ولیعهدی مسأله امامت را کاملا تشریح و تبیین نماید. به خصوص مناظرات آن حضرت در حضور مأمون و سایر شخصیت های لشکری و کشوری با نمایندگان مذاهب و ادیان مختلف، سبب اثبات حقانیت مذهب شیعه اثنی عشری شد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ زندگانی سیاسی امام رضا ـ علیه السلام ـ ، جعفر مرتضی عاملی.
2ـ سیره پیشوایان، مهدی پیشوایی.
[1]. شیخ، مفید، الارشاد، قم، چاپ اول، 1413ق، ج2، ص247؛ کلینی، الاصول من الکافی، الموتمر العالمی لالفیه، تهران، مکتبه الصدوق،چاپ اول، 1381ش، ج1، ص486؛ طبرسی، اعلام الوری باعلام الهدی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ سوم، ص313.
[2]. همان، ص313؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، تهران، المکتبه الاسلامیه، چاپ اول، 1385ش، ج49، ص5 و 7.
[3]. اصول کافی، همان، ص486، ارشاد مفید، همان، ص247.
[4]. پیشوائی، مهدی ، سیره پیشوایان، قم، موسسه تعلیماتی و تحقیقاتی امام صادق (ع)، چاپ اول، 1372ش، ص480.
[5]. همان، ص495، عاملی، جعفر مرتضی، زندگانی سیاسی امام رضا (ع)، ترجمه جمعی از محققين حوزه علمیه قم، انتشارات کنگره جهانی حضرت رضا(ع)، چاپ اول، 1365ش، ص134 و 135.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 28 تیر 01
- بازدید
- ۸۴
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.