چگونه مي توان دو روايت (تشنگي سه روزه اهل بيت و علي اصغر ـ عليهم السلام ـ و وجود آب در خيمه ها در شب عاشورا) را با هم جمع کرد؟!

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

چگونه مي توان  دو روايت (تشنگي سه روزه اهل بيت و علي اصغر ـ عليهم السلام ـ و وجود آب در خيمه ها در شب عاشورا) را با هم جمع کرد؟!

پاسخ کارشناسی

پاسخ

کاروان امام حسين ـ عليه السلام ـ با جمعي از زنان و کودکان و ياران، مجبور مي شوند که حرکت خود را متوقف ساخته، و در صحراي سوزان کربلا منزل گزينند. خيمه ها و چادرها استوار مي گردد. لشکر دشمن به سرپرستي حر بن يزيد رياحي، مراقب کاروان کوچک امام بود که مقصدي تازه برنگزيند و به دياري ديگر سفر نکند و در انتظار دستور بعدي عبيدالله بن زياد به سر مي برد.

مذاکراتي ميان امام و عمر بن سعد جريان داشت که شمر بن ذي الجوشن دستور شديد عبيدالله بن زياد را به ابن سعد رسانيد. در اين نامه آمده است:

«اي پسر سعد! با رسيدن نامه، ميان حسين و اصحابش و شريعه فرات حايل شو و نگذار يک قطره آب بچشند؛ چنان که با عثمان بن عفان نمودند».[1]

ابومخنف مي نويسد: «ابن زياد نامه اي به اين مضمون براي عمر بن سعد نوشت: چون نامه ي مرا خواندي، اگر حسين بر حکم من گردن نهاد و اطاعت کرد که هيچ، وگر نه بي درنگ او را از آب منع کن. آب بر هر يهودي و نصراني حلال است مگر بر حسين و اهل بيتش».[2]

به تعقيب اين دستور، عمر بن سعد، نهايت سخت گيري را به خرج داد و فوراً عمرو بن حجاج زبيدي را مأمور کرد تا آب فرات را بر حسين ـ عليه السلام ـ ببندد و پانصد سوار از جنگجويان را نيز تحت امر او قرار داد که شريعه را احاطه کرده، مراقبت بسيار شديدي را اعمال نمايند؛[3] بدين ترتيب، از هفتم محرم، آب بر اهل خيام بسته شد.

شدت گرما اهل خيام، به ويژه کودکان و زنان شيرده را که در خيمه هاي پر حرارت به سر مي بردند، تحت فشار قرار مي داد. امام به ناچار به حفر چاهي اقدام نمود، تا شايد آبي به دست آيد و عطش اهل خيام را مرتفع سازد.

امام حسين ـ عليه السلام ـ به پشت خيمه هاي زنان رفت و به فاصله نوزده قدم اقدام به کندن و کاويدن زمين نمود. ديري نپاييد که آب گوارا و شيريني پيدا شد، همگي آب نوشيدند و مشک ها را پر کرده، ذخيره نمودند؛ سپس آب فرونشست آن چنان که هيچ اثري از آن ديده نشد.[4]

ميزان حرارت و شمار اصحاب و خاندان و نيازهاي شستشو و استحمام و... به اندازه اي بود که آب چاه و يا چند مشک آب، نمي توانست در برابر تشنگي ها و نيازمندي ها، مدت زيادي کفايت کند و عطش همچنان بر اهل خيام سايه افکن بود و به خصوص اطفال و کودکان در موقعيت بسيار بدي قرار داشتند.

امام در عصر تاسوعا دستور داد که آب به خيمه ها برسانيد که زنان و اطفال در معرض نابودي قرار دارند حضرت عباس ـ عليه السلام ـ با سي نفر سوار و بيست و پنج نفر پياده، بيست مشک را همراه برده و شبانه به سوي شريعه فرات رهسپار شدند. حضرت عباس پرچم را به دست نافع بن هلال جملي داد و کم کم به شريعه نزديک شدند. عمرو زبيدي ـ سردار محافظان ـ پرسيد؛ کيستي؟ نافع خود را معرفي کرد. براي چه آمده ايد؟ آمده ايم آب ببريم. گفت هر چه مي خواهيد بنوشيد و بردن آب ممکن نيست. نافع گفت: به خدا قسم! مادامي که حسين ـ عليه السلام ـ و يارانش تشنه باشند، قطره اي نخواهيم نوشيد. سپاه سقا به درون فرات رفتند و مشک ها را پر کرده، بيرون آمدند که نگهبانان فرات، راه را بر آن ها بستند و نبرد سختي در گرفت. سقايان به دو گروه تقسيم شدند، گروهي به جنگ پرداختند و نگهبانان را به خود مشغول کردند و گروهي مشک هاي آب را به خيام رسانيدند.[5]

شيخ صدوق گفته: «در اين شب امام نور ديده خود، علي اکبر را فرمود تا با سي نفر سوار و بيست و پنچ نفر پياده به شريعه رفته آب بياورند و اصحاب را فرمود تا جامه ها پاکيزه کنند و تن ها بشويند و وضو نمايند».[6]

گزارش منابع اين گونه بوده، اگر چه دشمن بعد از اين که فهميد امام به آب دست پيدا کرده اقداماتي انجام داد تا آب قطع شود، منع آب از اهلبيت و قطع آن به روي آنان موضوعي است که نشانگر قساوت قلب دشمنان امام بود.

وقتي امام با قساوت و سنگدلي آنان مواجه شد اقداماتي براي آوردن آب انجام داد، ولي روز عاشورا به سختي آب بر روي آنان بسته شد، و هيچ منبعي گزارش نداده که روز عاشورا آب به خيمه ها رسيده باشد. تشنگي سه روز اگر در منابر گفته شود شايد منظور سختي آب آوردن پس از روز هفتم باشد، که با مبارزه و جنگ و سختي آبي آورده شد و مورد استفاده واقع گرديد، که در اين صورت نبود فراواني آب و اساساً منع آن مد نظر است که بيشتر روز عاشورا مورد تأييد است چون در بين سه روز گزارش شده منع آب و لو به آوردن چندين مشک تا حدي شکسته است اما تشنگي و بي آبي و کم آبي به کلي پايان نيافته است، که مداحان و اهل روضه در آن ذکر مي کنند، قابل تسامح است. چنان که در منبعي اين مطلب ذکر شده بايد مورد بررسي و حل واقع شود. اما اگر از منابر يا مداحان شنيده شده بايد منبع گفتار آنان را از خودشان پرسيد. احتمال دارد از عدم دقت يا اين که به خاطر گرمي مجلس و ذکر سخت ترين حالات را تعميم مي دهند و تمام سه روز را شدت تشنگي مي نامند، که قابل جمع است.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ تحقيقي پيرامون نهضت عاشورا، مرکز مطالعات حوزه.

 


[1]. مقتل ابي مخنف، قم، موسسه امام خميني، ص129.

[2]. همان.

[3]. خوارزمي، مقتل خوارزمي، تحقيق علامه شيخ محمد سماوي، قم، انتشارات انوار الهدي، چاپ اول، مجلد 1 و 2، ص347.

[4]. همان، ص346.

[5]. مقتل ابي مخنف، ص129.

[6]. فرهاد ميرزا، قمقام زخار و صمصام بتّار، انتشارات کتابفروشي اسلاميه، ص378.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
3 امرداد 01
بازدید
۱۱۷
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.