پيامبر و امامان به باطن افراد آگاه بودند پس چرا پيامبر عايشه و حضرت امام حسن آن زني را انتخاب کرد که بعدها به او زهر داد؟ آنها که به عالم غيب مطلع بودند چرا با اين زنان ازدواج کردند؟
پيامبر و امامان به باطن افراد آگاه بودند پس چرا پيامبر عايشه و حضرت امام حسن آن زني را انتخاب کرد که بعدها به او زهر داد؟ آنها که به عالم غيب مطلع بودند چرا با اين زنان ازدواج کردند؟
پرسش
پاسخ
ازدواج هاي پيامبر بر اساس مصالحي بود که خداوند براي سهولت گسترش اسلام راههاي مختلف را در اختيار آن حضرت قرار داده بود، و پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ اهدافي را مد نظر داشت که با ازدواج، آنها را تعقيب مي کرد:
1. قصد داشت از طريق وصلت با كسي يا كساني كه در تبليغ دين الهي با او همكاري مي كردند پيوند خانوادگي برقرار كند و كمبود جنبه عاطفي آنان را كه به جهت مسلمان شدن از خانواده قطع رابطه كرده بودند جبران كند مانند ازدواج با حفصه دختر عمر و دختر ابوسفيان كه او از پدرش ابوسفيان كه دشمن سرسخت پيامبر بوده بريده و مسلمان شده بود و همراه شوهرش به حبشه هجرت كرد و در آنجا همسرش مرتد شد و مسيحي گشت پيامبر براي جبران اين كمبود عاطفي در همان موقع كه او در حبشه بود به او پيشنهاد ازدواج داد و نجاشي پادشاه حبشه مراسم عقد آن حضرت را برگزار كرد هر چند ازدواج با دختر عمر از باب عنايت به خانواده ها و همسران شهداء بود به خاطر اين كه شوهرش در جنگ به شهادت رسيده بود.
2. يا قصد داشت زني را از بردگي و اسارت نجات دهد بي آن كه به زيبايي او نظر داشته باشد مانند ازدواج با صفيه دختر حي بن اخطب.
3. يا قصد بيان حكمي ديني و اجراي آن را داشت تا در مبارزه با آيين ها و سنت هاي جاهلي كه مردم بدان خو گرفته بودند الگويي براي آنان باشد مانند ازدواج با زينب بنت جحش كه زيد بن حارثه پسرخوانده پيامبر او را طلاق داده بود و عرف جاهلي عرب ازدواج با همسر پسرخوانده را مثل همسر پسر واقعي ممنوع مي دانست.
4. يا قصد او اين بود كه ترس و ناآشنايي ديگران با خود را از ميان ببرد و خاندانش را با خود انس و آشنايي دهد و دوستي آنان را به دست آورد.
5. يا قصد آن داشت كه با قبايل عرب پيوند برقرار كند و افراد آن قبيله را از اين طريق مبلغاني براي اسلام كند مانند ازدواج با جويريه رئيس قبيله بني المصطلق. اينها عواملي بودند كه نشان دهنده آن است كه ازدواج هاي پيامبر هرگز ناشي از انگيزه هاي شهواني و تمايلات نفساني نبوده بلكه يك تكليف و باري ديگر بر بارهاي سنگين او بود كه بر دوش مي كشيد.
ازدواج با عايشه هم از اين قاعده مستثني نيست ابوبكر يكي از مردان قريش به شمار مي رفت كه به خاطر مسلمان شدن از خانواده خود بريده بود حتي پدرش ابوقحافه و فرزندش عبدالرحمن با او قطع رابطه كرده بودند در اين هنگام به پيامبر پيشنهاد ازدواج با دختر خود عايشه را مي دهد كه پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به جهت تأمين جنبه عاطفي خانواده ابوبكر و حمايت از آنان اين پيشنهاد را مي پذيرد و عايشه دو سال در خانه پدر ماند و بعد از هجرت به خانه پيامبر رفت زندگي فردي و اجتماعي عايشه پر از حوادث و داستان هاي گوناگون است او يكي از خبرسازترين بانوان تاريخ است كه صدها واقعه و حادثه را به پا ساخته است آنچه مؤيد هدف ماست اين است كه دختري در چنين سن و سالي (7 يا 9) بعيد است كه مورد توجّه فوق العاده قرار بگيرد و مسلم است در قبول ازدواج او عامل و انگيزه اي در كار بوده است يكي از نويسندگان نامدار مصري در كتاب خود مي نويسد: «ازدواج با عايشه و هم چنين حفصه دختر عمر از روي انگيزه اجتماعي بود كه پيامبر از اين طريق مي خواست رشته خويشاوندي و ارتباط را با قبايل دو شخص نيرومند و قوي، محكم سازد.[1]
صاحب تفسير المنار علت اصلي ازدواج پيامبر با عايشه را اين طور نقل مي كند ازدواج با عايشه كه مدتي پس از ازدواج با سوده هست به خاطر دلنوازي و احترام به ابوبكر صورت گرفت و پيامبر مي خواست آن را بدين وسيله سرفراز و مفتخر سازد چنانچه علي ـ عليه السلام ـ را به دامادي خود مفتخر گردانيد.[2] علامه سيد مرتضي عسكري در كتاب نقش عايشه در تاريخ اسلام علت اصلي ازدواج پيامبر با عايشه را اصرار و پافشاري ابوبكر نسبت به پيامبر مي داند.[3] تمام كارهاي پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ ازروي مصالح عاليه اسلام و با پشتوانه وحي انجام مي گرفت.
دو مورد درباره ائمه اين مسئله واقع شده كه همسران آنها علت مسموميت و شهادت آن حضرت بوده اند.
امام حسن و امام جواد ـ عليهم السلام ـ در هر دو مورد ازدواج آنها با اين زنان تحت شرايط خاصي انجام گرفته امام حسن ـ عليه السلام ـ به درخواست و خواهش اشعث با دختر او ازدواج كرد، و اين در حالي بود كه جعده و پدرش به ظاهر عشق و علاقه به خاندان پيامبر داشتند و امام بر اساس خوي كرامت پس از درخواست اشعث براي ازدواج با دخترش نخواست خواهش او را برگرداند، چنانكه جدش رسول الله ـ صلي الله عليه وآله ـ به خواهش ابوبكر و عمر با دختران آنها ازدواج كرد.
علاوه بر اين امام حسن ـ عليه السلام ـ زنان صالحه ديگري داشت كه از آنها فرزنداني شايسته و لايق داشته كه سادات حسني از نسل آن حضرت از اين مادران متولد شده اند.
درباره امام جواد نيز كه با دختر مامون ازدواج كرد شرايط خاص و اضطرار و اجبار در كار بود كه امام ناگزير از قبول پيشنهاد مامون بود، و آن حضرت از دختر مامون داراي فرزندي نشد كه هدف مامون از تزويج دخترش به امام علاوه بر زير نظر گرفتن فعاليت هاي امام، انتقال نسل امامت به خاندان عباسي بود كه به اين هدف نايل نشد.
امام غير از دختر مامون زنان صالحه ديگري داشت كه باوفا و ديندار بوده و ارادت كامل به امام داشتند داراي اولاد صالحي بودند كه نسل امامت از آنها استمرار يافت.
بنابراين توصيه آنها درباره ازدواج براي ما جهت ارشاد ما و تشخيص ما بوده و براي ائمه يك وظيفه الهي بوده است كه از هر لحاظ به هدايت و راهنمايي انسان ها بپردازند، چنانكه خودشان نيز در انتخاب همسر از زنان پاك دامن برخوردار بودند اما بر اساس برخي از شرايط عده اي با تحميل شرايط به همسري آنها درآمده و دشمني نمودند چنان كه اين مسئله براي تمام انسان ها ممكن است. آنها نيز بر اساس اينكه انسان بودند با برخي از گرفتاري ها و تلخي ها مواجه مي شدند تا برخورد آنها براي ما الگو باشد، آنها در زندگي مادي از علوم الهي خويش براي بهبود زندگي مادي سود نجسته اند تا زيباترين زنان را در اختيار داشته باشند بلكه آنها نيز با ناملايمات زندگي در مقابل خداوند امتحانات سختي را پشت سرگذاشته اند، لذا الگوي كامل براي انسانها هستند.
علاوه بر اين خداوند در قرآن درباره علم خود و محدوده واگذاري آن به ديگران چنين مي فرمايد: «... وَلاَ يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَاء ...؛[4]» «به علم الهي و غيب نمي توانند احاطه داشته باشند مگر به مقداري که خداوند بخواهد در اختيار ديگران قرار دهد».
از اين روي مي توان گفت که پيامبر و ائمه ـ صلوات الله عليهم ـ از اسرار و باطن ديگران آن مقدار مي دانستند که خداوند به آنها اجازه داده بود استفاده کنند، چون منشا علوم آنان خداوند بود و خدا هر مقدار اجازه استفاده و يا اطلاع داده بود به همان ميزان مي توانستند استفاده کنند و يا به ديگران ياد بدهند. در امور شخصي نيز هرگز از اين علوم استفاده نکرده چنان که معروف است اميرمؤمنان خبر داشت که چه کساني در جريان کربلا و در شهادت امام حسين ـ عليه السلام ـ نقش خواهند داشت ولي هيچ اقدامي نکرد تا از پيش آمد کربلا جلوگيري نکند.[5]
در آيه ديگر مي فرمايد: «...وَمَا کانَ اللّهُ لِيُطْلِعَکمْ عَلَى الْغَيْبِ وَلَکنَّ اللّهَ يَجْتَبِي مِن رُّسُلِهِ مَن يَشَاء؛[6]» «خداوند از غيب، شما را آگاه نمي کند اما برخي از پيامبرانش که برگزيده به مقداري که مصلحت است در اختيار آنان مي گذارد، تنها کساني که از علوم الهي و اسرار خبر دارند پيامبران هستند». چنان که در اين باره اميرمؤمنان ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: «پيامبر اکرم تمام علوم را به من آموخته و آنها علوم غيبي نيستند، علومي هستند که پيامبر آنان را به من آموخته و من اگر از آنها شما را خبردار کنم چونان طناب چاه به خود مي لرزيد و هم درباره من نسبت به رسول خدا غلو مي کنيد».[7]
پيامبران از طريق وحي به برخي از اصرار رسيده اند و قسمتي از آن را به صورت کتاب و قانون شرع براي مردم بيان داشته اند.
پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ بخشي از اين علوم را به اميرمؤمنان آموخت و آن حضرت آن را به عنوان ميراث نبوت به ائمه ديگر آموخته، فردي از قبيله کلب از امام پرسيد از علوم غيب آگاهي داريد؟ حضرت فرمود: «اي برادر کلبي آن علم غيب نيست، آن علمي است که از صاحب علمي آموخته ام؛ علم غيب چيزي است که غير از خداوند هيچ کس از آن آگاهي ندارد.
امام علوم غيبي را دو دسته کرده: 1. دسته اي که هيچ کس از آن خبر ندارد.
2. دسته اي که مقداري از آن را به پيامبران و هر کس که بخواهد آموخته.
غير از علم غيب نوع اول، علمي وجود دارد که خداوند آن را به پيامبرش (محمد ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ ) آموخته و من از او ياد گرفته ام و مرا دعا کرده است که قلبم پر است از آن علوم و تمام جوارح و اعضاي بدنم بر اساس آن علوم که آموخته ام تربيت يافته است.[8] از اين روي امام تا اندازه اي از علوم را مي داند که غير از او و پس از پيامبر هيچ کس از آن آگاهي ندارد.
اگر علم به امورات شخصي براي پيامبران و ائمه از طرف خداوند داده شده، آن حضرات هرگز در مسائل شخصي از اين علوم استفاده نمي کردند، و روشن است علومي که در نزد ائمه که همه از پيامبر به آن حضرات رسيده هرگاه نياز و ضرورت ايجاب مي کرد در راه هدايت مردم و حفظ از آن استفاده مي کردند. غير از علوم شرعي و فقه و ساير علوم مورد نياز انسان که آن را براي پويايي جوامع اسلامي در اختيار مردم مي گذاشتند، مانند امام باقر و امام صادق ـ عليهم السلام ـ که بهترين انديشه هاي علمي را به فرهنگ اسلام تزريق کرده اند و اگر فرصت براي ائمه ديگر نيز بود امروز جامعه ما غني تر از آن چه که هست بود.
امام عسگري ـ عليه السلام ـ وقتي ديد با فريب کشيشان مسيحي در سامرا دين اسلام در خطر است و مدعيان خلافت نمي توانند از عقايد مسلمانان دفاع کنند وارد عمل شده و پرده از حيله کشيشان مسيحي برداشت، داستان از اين قرار بود که جهان اسلام گرفتار خشکسالي شده بود و کشيشان ادعا مي کردند که اگر دين اسلام حق است چرا شما نماز و دعاي باران مي خوانيد، باران نمي بارد ولي همين که ما براي طلب باران از منزل بيرون مي آييم باران نازل مي شود. امام عسگري ـ عليه السلام ـ با احساس وظيفه و جدي بودن خطر براي نابودي دين و آسيب عقايد مردم، فرمود: فردا نيز کشيش بيايد براي دعاي باران من نيز خواهم آمد، حضرت تشريف آورد و سرّ استجابت دعاي آنان را کشف کرد و پرده از حيله گري آنان برداشت و فرمود شما استخواني از پيامبران الهي را در دست گرفته ايد و هر گاه استخوان انبياء ظاهر شود باران مي بارد به احترام پيامبران.[9]
اما همين امام در محاصره نظامي خلافت زندگي کرد و هرگز از علم خود براي امور شخصي استفاده نکرد. امام جواد ـ عليه السلام ـ در مناظره علمي تمام دانشمندان زمان را در کودکي با علم امامت شکست داد، اما از علم خود هرگز بهره نجست تا از شهادت خود به دست دختر مأمون و حيله خلافت پيشگيري کند. سرانجام بر اساس منابع معتبر و معروف به دست همين زن به شهادت رسيد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ حسن كيست؟، فضل الله كمپاني.
2. حيات امام جواد ـ عليه السلام ـ ، باقر شريف قرشي.
[1]. هيكل، حيات محمد، قاهره، 1354ش، ص288.
[2]. سيد محمد رشيد رضا، تفسير المنار، ج4، ص370.
[3]. عسكري، سيد مرتضي، نقش عايشه در تاريخ اسلام، انتشارات مجمع علوم اسلامي، ج1، ص55.
[4]. بقره / 255.
[5]. مجلسي، محمدباقر، بحارالانوار، ج40، ص191.
[6]. آل عمران / 179.
[7]. نهج البلاغه، خطبه 188.
[8]. نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتي، خطبه 128.
[9]. نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتي، خطبه 128.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 1 امرداد 01
- بازدید
- ۱۱۳
پيامبر و امامان به باطن افراد آگاه بودند پس چرا پيامبر عايشه و حضرت امام حسن آن زني را انتخاب کرد که بعدها به او زهر داد؟ آنها که به عالم غيب مطلع بودند چرا با اين زنان ازدواج کردند؟
- نشان کردن
پرسش
پيامبر و امامان به باطن افراد آگاه بودند پس چرا پيامبر عايشه و حضرت امام حسن آن زني را انتخاب کرد که بعدها به او زهر داد؟ آنها که به عالم غيب مطلع بودند چرا با اين زنان ازدواج کردند؟
پاسخ
ازدواج هاي پيامبر بر اساس مصالحي بود که خداوند براي سهولت گسترش اسلام راههاي مختلف را در اختيار آن حضرت قرار داده بود، و پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ اهدافي را مد نظر داشت که با ازدواج، آنها را تعقيب مي کرد:
1. قصد داشت از طريق وصلت با كسي يا كساني كه در تبليغ دين الهي با او همكاري مي كردند پيوند خانوادگي برقرار كند و كمبود جنبه عاطفي آنان را كه به جهت مسلمان شدن از خانواده قطع رابطه كرده بودند جبران كند مانند ازدواج با حفصه دختر عمر و دختر ابوسفيان كه او از پدرش ابوسفيان كه دشمن سرسخت پيامبر بوده بريده و مسلمان شده بود و همراه شوهرش به حبشه هجرت كرد و در آنجا همسرش مرتد شد و مسيحي گشت پيامبر براي جبران اين كمبود عاطفي در همان موقع كه او در حبشه بود به او پيشنهاد ازدواج داد و نجاشي پادشاه حبشه مراسم عقد آن حضرت را برگزار كرد هر چند ازدواج با دختر عمر از باب عنايت به خانواده ها و همسران شهداء بود به خاطر اين كه شوهرش در جنگ به شهادت رسيده بود.
2. يا قصد داشت زني را از بردگي و اسارت نجات دهد بي آن كه به زيبايي او نظر داشته باشد مانند ازدواج با صفيه دختر حي بن اخطب.
3. يا قصد بيان حكمي ديني و اجراي آن را داشت تا در مبارزه با آيين ها و سنت هاي جاهلي كه مردم بدان خو گرفته بودند الگويي براي آنان باشد مانند ازدواج با زينب بنت جحش كه زيد بن حارثه پسرخوانده پيامبر او را طلاق داده بود و عرف جاهلي عرب ازدواج با همسر پسرخوانده را مثل همسر پسر واقعي ممنوع مي دانست.
4. يا قصد او اين بود كه ترس و ناآشنايي ديگران با خود را از ميان ببرد و خاندانش را با خود انس و آشنايي دهد و دوستي آنان را به دست آورد.
5. يا قصد آن داشت كه با قبايل عرب پيوند برقرار كند و افراد آن قبيله را از اين طريق مبلغاني براي اسلام كند مانند ازدواج با جويريه رئيس قبيله بني المصطلق. اينها عواملي بودند كه نشان دهنده آن است كه ازدواج هاي پيامبر هرگز ناشي از انگيزه هاي شهواني و تمايلات نفساني نبوده بلكه يك تكليف و باري ديگر بر بارهاي سنگين او بود كه بر دوش مي كشيد.
ازدواج با عايشه هم از اين قاعده مستثني نيست ابوبكر يكي از مردان قريش به شمار مي رفت كه به خاطر مسلمان شدن از خانواده خود بريده بود حتي پدرش ابوقحافه و فرزندش عبدالرحمن با او قطع رابطه كرده بودند در اين هنگام به پيامبر پيشنهاد ازدواج با دختر خود عايشه را مي دهد كه پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به جهت تأمين جنبه عاطفي خانواده ابوبكر و حمايت از آنان اين پيشنهاد را مي پذيرد و عايشه دو سال در خانه پدر ماند و بعد از هجرت به خانه پيامبر رفت زندگي فردي و اجتماعي عايشه پر از حوادث و داستان هاي گوناگون است او يكي از خبرسازترين بانوان تاريخ است كه صدها واقعه و حادثه را به پا ساخته است آنچه مؤيد هدف ماست اين است كه دختري در چنين سن و سالي (7 يا 9) بعيد است كه مورد توجّه فوق العاده قرار بگيرد و مسلم است در قبول ازدواج او عامل و انگيزه اي در كار بوده است يكي از نويسندگان نامدار مصري در كتاب خود مي نويسد: «ازدواج با عايشه و هم چنين حفصه دختر عمر از روي انگيزه اجتماعي بود كه پيامبر از اين طريق مي خواست رشته خويشاوندي و ارتباط را با قبايل دو شخص نيرومند و قوي، محكم سازد.[1]
صاحب تفسير المنار علت اصلي ازدواج پيامبر با عايشه را اين طور نقل مي كند ازدواج با عايشه كه مدتي پس از ازدواج با سوده هست به خاطر دلنوازي و احترام به ابوبكر صورت گرفت و پيامبر مي خواست آن را بدين وسيله سرفراز و مفتخر سازد چنانچه علي ـ عليه السلام ـ را به دامادي خود مفتخر گردانيد.[2] علامه سيد مرتضي عسكري در كتاب نقش عايشه در تاريخ اسلام علت اصلي ازدواج پيامبر با عايشه را اصرار و پافشاري ابوبكر نسبت به پيامبر مي داند.[3] تمام كارهاي پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ ازروي مصالح عاليه اسلام و با پشتوانه وحي انجام مي گرفت.
دو مورد درباره ائمه اين مسئله واقع شده كه همسران آنها علت مسموميت و شهادت آن حضرت بوده اند.
امام حسن و امام جواد ـ عليهم السلام ـ در هر دو مورد ازدواج آنها با اين زنان تحت شرايط خاصي انجام گرفته امام حسن ـ عليه السلام ـ به درخواست و خواهش اشعث با دختر او ازدواج كرد، و اين در حالي بود كه جعده و پدرش به ظاهر عشق و علاقه به خاندان پيامبر داشتند و امام بر اساس خوي كرامت پس از درخواست اشعث براي ازدواج با دخترش نخواست خواهش او را برگرداند، چنانكه جدش رسول الله ـ صلي الله عليه وآله ـ به خواهش ابوبكر و عمر با دختران آنها ازدواج كرد.
علاوه بر اين امام حسن ـ عليه السلام ـ زنان صالحه ديگري داشت كه از آنها فرزنداني شايسته و لايق داشته كه سادات حسني از نسل آن حضرت از اين مادران متولد شده اند.
درباره امام جواد نيز كه با دختر مامون ازدواج كرد شرايط خاص و اضطرار و اجبار در كار بود كه امام ناگزير از قبول پيشنهاد مامون بود، و آن حضرت از دختر مامون داراي فرزندي نشد كه هدف مامون از تزويج دخترش به امام علاوه بر زير نظر گرفتن فعاليت هاي امام، انتقال نسل امامت به خاندان عباسي بود كه به اين هدف نايل نشد.
امام غير از دختر مامون زنان صالحه ديگري داشت كه باوفا و ديندار بوده و ارادت كامل به امام داشتند داراي اولاد صالحي بودند كه نسل امامت از آنها استمرار يافت.
بنابراين توصيه آنها درباره ازدواج براي ما جهت ارشاد ما و تشخيص ما بوده و براي ائمه يك وظيفه الهي بوده است كه از هر لحاظ به هدايت و راهنمايي انسان ها بپردازند، چنانكه خودشان نيز در انتخاب همسر از زنان پاك دامن برخوردار بودند اما بر اساس برخي از شرايط عده اي با تحميل شرايط به همسري آنها درآمده و دشمني نمودند چنان كه اين مسئله براي تمام انسان ها ممكن است. آنها نيز بر اساس اينكه انسان بودند با برخي از گرفتاري ها و تلخي ها مواجه مي شدند تا برخورد آنها براي ما الگو باشد، آنها در زندگي مادي از علوم الهي خويش براي بهبود زندگي مادي سود نجسته اند تا زيباترين زنان را در اختيار داشته باشند بلكه آنها نيز با ناملايمات زندگي در مقابل خداوند امتحانات سختي را پشت سرگذاشته اند، لذا الگوي كامل براي انسانها هستند.
علاوه بر اين خداوند در قرآن درباره علم خود و محدوده واگذاري آن به ديگران چنين مي فرمايد: «... وَلاَ يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَاء ...؛[4]» «به علم الهي و غيب نمي توانند احاطه داشته باشند مگر به مقداري که خداوند بخواهد در اختيار ديگران قرار دهد».
از اين روي مي توان گفت که پيامبر و ائمه ـ صلوات الله عليهم ـ از اسرار و باطن ديگران آن مقدار مي دانستند که خداوند به آنها اجازه داده بود استفاده کنند، چون منشا علوم آنان خداوند بود و خدا هر مقدار اجازه استفاده و يا اطلاع داده بود به همان ميزان مي توانستند استفاده کنند و يا به ديگران ياد بدهند. در امور شخصي نيز هرگز از اين علوم استفاده نکرده چنان که معروف است اميرمؤمنان خبر داشت که چه کساني در جريان کربلا و در شهادت امام حسين ـ عليه السلام ـ نقش خواهند داشت ولي هيچ اقدامي نکرد تا از پيش آمد کربلا جلوگيري نکند.[5]
در آيه ديگر مي فرمايد: «...وَمَا کانَ اللّهُ لِيُطْلِعَکمْ عَلَى الْغَيْبِ وَلَکنَّ اللّهَ يَجْتَبِي مِن رُّسُلِهِ مَن يَشَاء؛[6]» «خداوند از غيب، شما را آگاه نمي کند اما برخي از پيامبرانش که برگزيده به مقداري که مصلحت است در اختيار آنان مي گذارد، تنها کساني که از علوم الهي و اسرار خبر دارند پيامبران هستند». چنان که در اين باره اميرمؤمنان ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: «پيامبر اکرم تمام علوم را به من آموخته و آنها علوم غيبي نيستند، علومي هستند که پيامبر آنان را به من آموخته و من اگر از آنها شما را خبردار کنم چونان طناب چاه به خود مي لرزيد و هم درباره من نسبت به رسول خدا غلو مي کنيد».[7]
پيامبران از طريق وحي به برخي از اصرار رسيده اند و قسمتي از آن را به صورت کتاب و قانون شرع براي مردم بيان داشته اند.
پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ بخشي از اين علوم را به اميرمؤمنان آموخت و آن حضرت آن را به عنوان ميراث نبوت به ائمه ديگر آموخته، فردي از قبيله کلب از امام پرسيد از علوم غيب آگاهي داريد؟ حضرت فرمود: «اي برادر کلبي آن علم غيب نيست، آن علمي است که از صاحب علمي آموخته ام؛ علم غيب چيزي است که غير از خداوند هيچ کس از آن آگاهي ندارد.
امام علوم غيبي را دو دسته کرده: 1. دسته اي که هيچ کس از آن خبر ندارد.
2. دسته اي که مقداري از آن را به پيامبران و هر کس که بخواهد آموخته.
غير از علم غيب نوع اول، علمي وجود دارد که خداوند آن را به پيامبرش (محمد ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ ) آموخته و من از او ياد گرفته ام و مرا دعا کرده است که قلبم پر است از آن علوم و تمام جوارح و اعضاي بدنم بر اساس آن علوم که آموخته ام تربيت يافته است.[8] از اين روي امام تا اندازه اي از علوم را مي داند که غير از او و پس از پيامبر هيچ کس از آن آگاهي ندارد.
اگر علم به امورات شخصي براي پيامبران و ائمه از طرف خداوند داده شده، آن حضرات هرگز در مسائل شخصي از اين علوم استفاده نمي کردند، و روشن است علومي که در نزد ائمه که همه از پيامبر به آن حضرات رسيده هرگاه نياز و ضرورت ايجاب مي کرد در راه هدايت مردم و حفظ از آن استفاده مي کردند. غير از علوم شرعي و فقه و ساير علوم مورد نياز انسان که آن را براي پويايي جوامع اسلامي در اختيار مردم مي گذاشتند، مانند امام باقر و امام صادق ـ عليهم السلام ـ که بهترين انديشه هاي علمي را به فرهنگ اسلام تزريق کرده اند و اگر فرصت براي ائمه ديگر نيز بود امروز جامعه ما غني تر از آن چه که هست بود.
امام عسگري ـ عليه السلام ـ وقتي ديد با فريب کشيشان مسيحي در سامرا دين اسلام در خطر است و مدعيان خلافت نمي توانند از عقايد مسلمانان دفاع کنند وارد عمل شده و پرده از حيله کشيشان مسيحي برداشت، داستان از اين قرار بود که جهان اسلام گرفتار خشکسالي شده بود و کشيشان ادعا مي کردند که اگر دين اسلام حق است چرا شما نماز و دعاي باران مي خوانيد، باران نمي بارد ولي همين که ما براي طلب باران از منزل بيرون مي آييم باران نازل مي شود. امام عسگري ـ عليه السلام ـ با احساس وظيفه و جدي بودن خطر براي نابودي دين و آسيب عقايد مردم، فرمود: فردا نيز کشيش بيايد براي دعاي باران من نيز خواهم آمد، حضرت تشريف آورد و سرّ استجابت دعاي آنان را کشف کرد و پرده از حيله گري آنان برداشت و فرمود شما استخواني از پيامبران الهي را در دست گرفته ايد و هر گاه استخوان انبياء ظاهر شود باران مي بارد به احترام پيامبران.[9]
اما همين امام در محاصره نظامي خلافت زندگي کرد و هرگز از علم خود براي امور شخصي استفاده نکرد. امام جواد ـ عليه السلام ـ در مناظره علمي تمام دانشمندان زمان را در کودکي با علم امامت شکست داد، اما از علم خود هرگز بهره نجست تا از شهادت خود به دست دختر مأمون و حيله خلافت پيشگيري کند. سرانجام بر اساس منابع معتبر و معروف به دست همين زن به شهادت رسيد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ حسن كيست؟، فضل الله كمپاني.
2. حيات امام جواد ـ عليه السلام ـ ، باقر شريف قرشي.
[1]. هيكل، حيات محمد، قاهره، 1354ش، ص288.
[2]. سيد محمد رشيد رضا، تفسير المنار، ج4، ص370.
[3]. عسكري، سيد مرتضي، نقش عايشه در تاريخ اسلام، انتشارات مجمع علوم اسلامي، ج1، ص55.
[4]. بقره / 255.
[5]. مجلسي، محمدباقر، بحارالانوار، ج40، ص191.
[6]. آل عمران / 179.
[7]. نهج البلاغه، خطبه 188.
[8]. نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتي، خطبه 128.
[9]. نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتي، خطبه 128.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 1 امرداد 01
- بازدید
- ۱۱۳
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.