آیا امام جواد ـ عليه السّلام ـ، ياران و اصحابی داشتند؟ به صورت مختصر بيان كنيد.

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آیا امام جواد ـ عليه السّلام ـ، ياران و اصحابی داشتند؟ به صورت مختصر بيان كنيد.

پاسخ کارشناسی

پاسخ

در هر دوره‎اي كه امامان شيعه پرچم هدايت جامعه را برعهده مي‌ گرفتند، و امامت جامعه را عهده‎دار مي‌ شدند، به تربيت شاگردان مي‌ پرداختند. شاگرداني كه هركدام وزنه علمي بزرگي به شمار مي‌ رفتند و در ميدان رقابت سرآمد دانشمندان عصر خود بودند. حضرت امام جواد ـ عليه السّلام ـ امام نهم ما شيعيان نيز به تربيت شاگرداني پرداختند كه مايه استمرار و پايداري تشيع بودند.

آنها در رشد و شكوفايي تمدن اسلام سهم بسزايي داشتند، لذا شايسته است كه براي احياي نام و ياد و آثار و مرام تربيت يافتگان مكتب ائمه و معرفي آنان به نسل حاضر و آينده تلاش نمود. در اين جا به برخي از اين بزرگواران اشاره می شود.

1. عبدالعظيم حسني: عبدالعظيم فرزندعبدا... بن علي بن حسن بن زيد بن حسن بن علي بن ابي طالب ـ عليه السّلام ـ می­باشد، که به سبب انتسابش به امام حسن ـ عليه السّلام ـ ملقب به عبدالعظيم حسني است. وي از اصحاب امام جواد ـ عليه السّلام ـ و امام هادي ـ عليه السّلام ـ بود. و مشهور است كه وي در زمان امام هادي ـ عليه السّلام ـ وفات يافت. وي فردي جليل القدر و عابدي وارسته بوده كه روايات و احاديث زيادي از امام جواد ـ عليه السّلام ـ و امام هادي ـ عليه السّلام ـ نقل كرده است وي كتاب «خطب اميرالمؤمنين ـ عليه السّلام ـ» و كتاب «اليوم و الليله» را تأليف نموده است.[1] عبدالعظيم حسني خدمت امام هادى - عليه السلام - رسید ؛ اعتقادات خود را بر ايشان عرضه كرد و امام آنها را مورد تایید قرار دادند.[2] محمد بن خالد برقي روايت مي‌ كند كه عبدالعظيم حسني از ترس سلطان وقت كه علويين را اذيت و آزار مي‌ كرد و آنان را به قتل مي‌ رساند، گريخت و به شهر ري آمد. و در خانه يكي از شيعيان سكونت گزيد، شيعيان خبر حضور ايشان را شنيدند.[3] و به نزدش آمده و به حديث او گوش فرا مي‌ دادند و سئوالات شرعي خود را مي‌ پرسيدند.[4] ابوحماد رازى مى گوید : خدمت امام هادى - عليه السلام - در سامرّا رسيدم و سؤ الاتى از احكام شرعى كردم ؛ پاسخ گرفتم  هنگامى كه خواستم با حضرت وداع كنم ايشان گفتند:

اى حماد! اگر در شهر و ناحيه خودت دچار مشكلى درباره احكام دين شدى درباره آن از عبدالعظيم حسنى بپرس و سلام مرا به او برسان . [5]

 وي در سال 245 هـ.ق وفات يافت. هم اكنون قبر وي در شهر ري نزديك تهران واقع شده و زيارتگاه عاشقان اهل بيت ـ عليهم السّلام ـ مي‌ باشد. در برخي از روايات ثواب زيارت ايشان را معادل ثواب زيارت امام حسين ـ عليه السّلام ـ ذكر كرده اند.[6]

2. احمد بن محمد بن ابي نصر بزنطي: وي از جمله ياران و اصحاب امام رضا ـ عليه السّلام ـ و امام جواد ـ عليه السّلام ـ بود و نیز نزد آن دو بزرگوار جایگاه رفیعی داشت.. وي  احاديث زيادي از اين دو امام بزرگوار روايت كرده و مورد وثوق واطمینان محدثان شيعي می­باشد.[7]

بزنطي به عنوان فردي جليل القدر، فقيهي فاضل و يكي از اصحاب اجماع معرفي شده است.[8]

شيخ طوسي در الفهرست آورده است: وي از ثقات اهل كوفه مي‌ باشد كه حضرت رضا ـ عليه السّلام ـ را ملاقات كرده و نزد ايشان از مقام عظيمی برخوردار بود. وفات وي در سال 212 هـ.قمی­باشد.[9] وي كتب متعددي تأليف كرده كه از جمله آنها مي‌ توان به كتاب «الجامع» اشاره كرد.[10]

3. فضل بن شاذان: فضل بن شاذان نيشابوري از اصحاب امام جواد و هادي و عسكري ـ عليهم السّلام ـ بود. وي نیز فردي مورد اعتماد و جليل القدر و فقيه و متكلم بود.[11] فضل بن شاذان از جمله كساني است كه امام حسن عسكري ـ عليه السّلام ـ براي وي طلب رحمت فرمودند.[12]برخي نوشته اند او 180 كتاب در فقه و حديث و رد بر فرقه هاي ضاله و... نگاشته است كه متأسفانه اكثر آنها از بين رفته است.[13] شيخ طوسي نام برخي از آثارش را در الفهرست ذكر كرده است.[14] اكثر تراجم نويسان از اوبه نيكي ياد كرده اند. وفات فضل را در سال 260 هـ.ق نوشته­اند.[15]

4. حبيب بن اوس طائي: حبيب بن اوس طائي معروف به ابوتمام، از اصحاب خاص امام جواد ـ عليه السّلام ـ بود. او شاعري بزرگ و استاد لغت‎شناس و تاريخ و ايام عرب بود. وي داراي قصيده معروفي است كه درباره ائمه دوازده گانه مي‌ باشد.[16] شيخ عباس قمي مي‌ نويسد: علما گفته اند كه از قبيله «طي» سه كس بيرون آمدند كه هر كدام در باب خود منفرد بودند، حاتم طائي در جود ، داود طائي در زهد و ابوتمام طائي در شعر.[17] قبر ابوتمام در موصل معروف است.

5. محمد بن ابي عمير: وي از قبيله «ازدواج» از بزرگترين قبايل عرب بود. علما و دانشمندان حكم به وثاقت و بزرگواري او نموده اند و او را عابدترين و با ورع‎ترين مردم زمان خويش مي‌ دانند. و در فقه و دانش او را از افراد برجسته زمان خويش مي‌ شمارند كه داراي كتب بسياري است.[18] از نظر علم حديث وي فردي معتبر مي‌ باشد.[19]

وفات وي در سال 217 هـ.ق ذكر شده است.[20] شيخ طوسي كتب زيادي براي او شمرده است از جمله اين كتابها مي‌ توان به كتاب «النوادر»، كتاب «الاستطاعه» و كتاب «الرد علي اهل القدر و الجبر» اشاره كرد.[21]

6. محمد بن سنان: وي از ياران برجسته امام جواد ـ عليه السّلام ـ بود. رواياتي وجود دارد كه بر بزرگي شأن و شدت اعتقاد و علم و ورع او دلالت مي‌ كند.[22] امام جواد ـ عليه السّلام ـ درباره او و صفوان بن يحيي فرمود: خداوند از آن دو راضي و خشنود گردد زيرا آنها با من و پدرم هرگز مخالفت نكردند.[23]

7. علي بن مهزيار: علي بن مهزيار اهوازي از اصحاب امام رضا ـ عليه السّلام ـ و امام جواد ـ عليه السّلام ـ و امام هادي ـ عليه السّلام ـ بود. وي از منزلتي رفيع در نزد ائمه برخوردار بوده است. از جانب امامان معصوم وكيل بود. او با امام جواد ـ عليه السّلام ـ مراسله و مكاتبه داشت. امام جواد ـ عليه السّلام ـ در جايي براي او مي‌ نويسد: «نوشته‎ات به دستم رسيد. از كلامت خوشحال شدم، خداوند تو را مسرور گرداند...»[24] در معجم رجال الحديث آمده است: وي از خواص ياران امام جواد ـ عليه السّلام ـ بود و از جانب ايشان وكالت داشت و همچنین نزد آن امام بزرگوار داراي قدر و منزلت بود. در حديث، جزء موثقين بوده و طعن و ايرادي بر او وارد نشده است. وي كتب زيادي تأليف كرده است.[25]

از ديگر ياران آن حضرت مي‌ توان به آدم بن اسحاق قمي، ابراهيم بن مهزيار، احمد بن محمد بن عيسي اشعري قمي، زكريا بن آدم، صفوان بن يحيي و محمد بن اسماعيل بن بزيع اشاره كرد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1- «الامام الجواد من المهد الي اللحد» نوشته: سيد محمد كاظم قزويني.

2- «رجال» نوشته: شيخ طوسي

3- « حیاة الامام محمد الجواد علیه السلام» نوشته: باقر شریف قرشی.

 


[1] . قزويني، سيد محمد كاظم، الامام الجواد من المهد الي اللحد، چ 1، قم، مؤسسه الرساله ، 1414، ص 212.

[2] . شيخ صدوق، التوحید، تحقيق: حسيني طهراني، سيد هاشم ،قم، مؤسسة نشر اسلامي،صص81-82.

[3] . موسوي خوئي، سيد ابوالقاسم، معجم رجال الحديث، بي جا، مركز نشر الثقافه الاسلاميه، 1413 هـ.ق ج 17، ص 50.

[4] . قزويني، سيد محمد كاظم، پيشين، ص 212.

[5] . نوري، ميرزا حسين، مستدرك الوسائل، بيروت ،مؤسسة آل البيت (ع)،1408 - 1988 م،چاپ دوم،ج17،ص321.

[6] . موسوي خوئي سيد ابوالقاسم، پيشين، ج 17، ص 52.

[7] . قزويني، سيد محمد كاظم، پيشين، ص 126.

[8] . طوسي، محمد بن حسن، رجال طوسي، نجف، منشورات المكتبه الحيدريه، 1380 هـ.، ص 397.

[9] . طبرسي، محمد بن حسن، الفهرست، مشهد، مركز تحقيقات و مطالعات، 1348 هـ.، ص 36.

[10] . قمي، شيخ عباس، الكني و الالقاب، بي تا، بي جا، ج 2، ص 80.

[11] . شيخ طوسي، الفهرست، پيشين، ص 254.

[12] . طوسي، محمد بن حسن، اختيار معرفه الرجال، تهران، وزارت ارشاد اسلامي، 1382، ص 584.

[13] . قزويني، سيد محمد كاظم، پيشين، ص 287.

[14] . شيخ طوسي، الفهرست، پيشين، ص 254.

[15] . آقابزرگ تهراني، الذريعه، بيروت، دارالاضواء، چ 2، سال 1403 هـ.ق، ج 15، ص 173.

[16] . قزويني، سيد محمد كاظم، پيشين، ص 145، ابن شهر آشوب اين قصيده را در كتابش مناقب ذكر كرده است.

[17] . قمي، شيخ عباس،  المنتهي، چ 2، تهران، كتاب فروشي مركزي، 1333 ش، ص 230.

[18] . شيخ طوسي، پيشين، ص 218.

[19] . قمي، شيخ عباس ، پيشين، ص 130.

[20] . آقابزرگ تهراني، پيشين، ج 2، ص 141.

[21].  ثقة الاسلام تبريزي، مرأة الكتب قم، مكتبه آيت ا... مرعشي ، 1414 هـ.ق، ص 57.

[22] . موسوي خوئي، سيد ابوالقاسم ، پيشين، ج 16، ص 151.

[23] . همان، ج 17، ص 162.

[24] . قزويني، سيد كاظم ، پيشين، ص 271.

[25] . موسوي خوئي، سيد ابوالقاسم، پيشين، ج 12، ص 192.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
3 امرداد 01
بازدید
۶۵
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.