وجه تسميه و محل قرار دادهاي ترکمانچاي آخال، گلستان، مفصّل، ارزنة الروم، وين، کمپ ديويد تيلسيت، آماسيه، پيمان بغداد، و قرار دادهاي 1907 و 1919 چه بود؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

وجه تسميه و محل قرار دادهاي ترکمانچاي آخال، گلستان، مفصّل، ارزنة الروم، وين، کمپ ديويد تيلسيت، آماسيه، پيمان بغداد، و قرار دادهاي 1907 و 1919 چه بود؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

جهت صلح و روابط دوستانه و استحکام روابط و موارد ديگر بين دولت ها و گروه هاي مختلفند. پيمان نامه ها و معاهدات و قراردادهاي منعقد مي گردد که اين قرار دادها هر کدام بسته به محل انعقاد قرار داد يا تاريخ آن و يا عبارت هاي خاصي که در متن قرار داد به کار مي رود، نام گذاري مي شوند.

1. عهد نامه ترکمانچاي که بين ايران و روس با وساطت انگليس در تاريخ 5 شعبان 1243 هجري قمري مطابق با 10 فوريه 1828م منعقد شد و از سنگين ترين قرار دادهاي تاريخ ايران است. به جهت اين که در قرية ترکمان چاي از توابع آذربايجان شرقي در دوره قاجار قرار گاه اردوي پاسکويچ فرمانده نظامي روس ها بود، منعقد گرديد. لذا به عهدنامه ترکمان چاي نامگذاري شده است.[1]

2. قرارداد آخال: قرار دادي است که بين دول ايران و روس جهت تعين مرز در سال 1299 هجري قمري در منطقه آخال، که منطقه اي است در جمهوري گرجستان فعلي منعقد گرديد، به جهت اين که قرار داد در اين منطقه منعقد گرديد و نيز به جهت تحت تصرف روس در آمدن آخال و مرو به اين نام شهرت يافته است.[2]

3. عهدنامه گلستان بين ايران و روس در دوره قاجاري، به سال 1228 هجري قمري مطابق با 1813م منطقه گلستان از توابع قره باغ منعقد گرديد و به نام عهدنامه گلستان معروف گشت.[3]

4. عهدنامه مفصل، اين عهد نامه سه سال بعد از عهد نامه مجمل يا موقت يا مقدماتي که در 25 محرم سال 1224 هجري قمري بين ايران و انگليس و در اين عهد نامه قيد شده بود که چون تا انعقاد قرار داد مفصل و دائمي مي بايستي وقت بيشتري گذاشت. لذا تا انعقاد آن قرار داد، عهد نامه مجمل يا مقدماتي را در هشت بند منعقد مي نمايند، و در سال 1227 روز 29 ماه صفر عهدنامه مفصل تري که شامل 12 بند بود منعقد کردند که به عهد نامه مفصل معروف و مشهور گشت.[4]

5. عهدنامه ارزنة الروم، که در سال 1238 بين دولت قاجاريه و عثماني منعقد گرديد. از آنجا که بخشي از مذاکرات نمايندگان و هم چنين محل برقراري عهد نامه ارزروم عثماني بود. لذا به اين نام شهرت يافت. حدود 25 سال بعد يعني سال 1363 مذاکراتي جديد بين دولتين صورت گرفت و قرار داد دومي هم در منطقه ارز روم منعقد گرديد. لذا اولي به عهد نامه ارزنة الروم اول و دومي به عهد نامه ارزنة الروم دوم شهرت يافتند.[5]

6. قرار داد وين که درباره روابط سياسي و ديپلماتيک است. در 18 آوريل 1961م مطابق با 29 فروردين 1340 شمسي در شهر وين به امضاي بسياري از کشورها از جمله نماينده حکومت پهلوي (احمد متين دفتري) رسيد که مشتمل بر 53 ماده و دو پروتکل مي باشد.

به جهت اين که در وين اتريش منعقد شد به اين نام معروف گشته است.[6]

7. کمپ ديويد، پيمان کمپ ديويد، نام پيماني است که به وسيله انور سادات رئيس جمهور وقت مصر و مفاخيم بگين، نخست وزير وقت رژيم صهيونيستي در 17 سپتامبر 1978م در کمپ ديويد، يکي از استراحتگاه هاي مقام رياست جمهوري ايالات متحده آمريکا مذاکراتش نهايي شد و در کاخ سفيد با حضور جيمي کارتر به امضاء رسيد.[7]

اين پيمان اولين پيمان صلح ميان طرفين جنگ اعراب و اسرائيل بود.

8. عهد نامه تيلسيت، بين امپراطوري روس و فرانسه در محلي موسوم به تيلسیت عهد نامه صلحي در تاريخ 1807م مطابق با 1222 هجري قمري منعقد گرديد که به عهد نامه صلح تيلسیت مشهور است، که به موجب آن تغييراتي مهم در اوضاع دنياي آن روز و اروپا به وجود آمد.[8]

9. صلح آماسيه، اوّلين پيمان صلحي که بين ايران صفوي و امپراطوري عثماني پس از جنگ هاي بيست ساله منعقد شد، صلح آماسيه بود. که در سال 969 هجري قمري بين شاه طهماسب و سلطان سليمان منعقد گرديد. از آنجا که نمايندگان دو دوست در منطقه اماسيه مذاکرات پيمان صلح را برقرار کردند و نيز پيمان نامه را به مراحل امضاي نهايي رساندند به صلح آماسيه معروف گشت.[9]

در ايران بوده يا در عثماني موقعيت مشخص نشده است.

10. قرار داد 1919، پيماني است که در سال 1919 مطابق 1298 هجري شمسي اساس آن به صورت پنهاني بين وثوق الدوله و وزير مختار انگليس به منظور جلوگيري و مبارزه با قيام و نهضت جنگل در تهران گذاشته شد و سپس نه ماه مذاکره در تاريخ نهم اوت 1919م ذي قعده 1337 هجري قمري در تهران به امضاء رسيد.[10]

11. قرار داد 1907م قراردادي است که بين روس و انگليس منعقد گرديد و به موجب آن ايران به سه منطقه تقسيم شد که بخشي تحت نفوذ انگليس و بخشي تحت نفوذ روس قرار گيرد و بخشي هم منطقه بي طرف باشد، اين قرار داد در تاريخ 31 اوت 1907م مطابق با 21 رجب 1325 هجري قمري در زمان نخست وزيري ايمن السلطان اتابک در پترز بورگ پايتخت روسيه به امضاء رسيد. که شامل يک مقدمه و پنج ماده بود.[11]

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ تاريخ روابط خارجي ايران از صفويه تا جنگ جهاني دوم، عبدالرضا مهدوي.

2ـ تاريخ روابط سياسي ايران، با دنيا حسام معزي.

3ـ معاهدات و قرار دادهاي تاريخي در دوره قاجاريه، غلام رضا طباطبايي، مجد.

 


[1]. شميم، علي اصغر، ايران در دوره سلطنت قاجار، تهران، زرياب، 1379ش، ص102.

[2]. رمضاني، عباس، معاهدات تاريخي ايران، تهران، ترفند 1386ش، ص186.

[3]. همان، ص91.

[4]. نفيسي، سعيد، تاريخ روابط سياسي و اجتماعي ايران، تهران، بنياد، 1368ش، ج1، ص14 ـ 16.

[5]. رمضاني، همان، ص95 و 111، شميم پيشين، ص121 و ص216.

[6]. ويکي پريا، دانش نامه آزاد، واژه قرار داد وين.

[7]. همان.

[8]. مهدوي، عبدالرضا، تاريخ روابط خارجي، تهران، امير کبير، 1371ش، ص214.

[9]. نوايي، عبدالحسين، تاريخ تحولات سياسي و... ايران در دوره صفويه، تهران، سمت، 1381ش، ص121 ـ 123.

[10]. شميم، همان، ص618، رمضاني، همان، ص186.

[11]. شميم، ص500.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
5 امرداد 01
بازدید
۱۰۳
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.