در مورد داستان مبارزه علي محمد باب با حجاب (داستان قره العين) توضیح دهید؟
در مورد داستان مبارزه علي محمد باب با حجاب (داستان قره العين) توضیح دهید؟
پرسش
پاسخ
در فرهنگ ملي و اسلامي ما حجاب جايگاه والايي دارد. پوشش اسلامي حيا و حجاب زن تدبيري است که او با الهامي فطري، براي ارج نهادن به خود و جايگاهش به کار مي بندد. امّا بايد اين امر را نيز مدنظر داشت که در طول تاريخ دست هائي چه بيگانه و چه خودي، در کار بودند که اين فرهنگ ملي و ديني را از ميان بردارند و با نفوذ فرهنگ غربي به جوامع اسلامي و به خصوص جامعه ايران، تلاش ها براي کشف حجاب و بي حجابي محسوس تر و بيشتر شد. در فرهنگ غربيان و غرب باوران، بي حجابي و برهنگي که جزئي از حقوق زنان به شمار مي رود، با نفوذ در جوامع ديني اين فرهنگ را با ابزار هاي مختلف القاء مي کردند.
در جامعه اسلامي ايران تلاش براي به اصطلاح مساوي حقوق زن و مرد از دوره قاجار و زمان حکومت ناصر الدين شاه و ادعاي سيد علي محمد باب صورت علني و جدي به خود گرفت. طوري که نخستين حرکت براي کشف حجاب و ظاهر شدن زني در انظار عمومي و بدون پوشش لازم در ايران در عهد ناصر الدين شاه و از سوي فرقه هاي گمراه که ساخته و پرداخته استعمار بودند، آغاز شد. بابيه و بهائيه که در قيد و بند دين و تکاليف ديني نبودند، به عنوان پيشروان عملي کشف حجاب و به صحنه کشاندن زنان بدون حجاب و پوشش به شمار مي آيند.[1]
شرح ماجراي کشف حجاب از طرف بابيان بدين قرار است:
بعد از آن که علي محمد باب ادعاي خود را مطرح کرد و تني چند از مردم به وي گرويدند، از طرف حکومت وقت، باب، دستگير و زنداني شد پيروان و طرفداران باب قرار بر اين گذاشتند که در دشت بَدَشت شاهرود مجمعي تشکيل دهند تا هم بتوانند براي آزادي رهبرشان، فکري کنند و هم در مورد عقايد خويش گفتگوئي داشته باشند. يکي از افراد پر کار و تأثيرگذار در اين مجمع زني بود، بنام زرين تاج، معروف به طاهره قرة العين، که دختر ملا صالح قزويني بود.[2] وي که اندکي از علوم را نزد پدر آموخته بود، در اثر تبليغات عمويش ملا محمد علي به جرگه پيروان علي محمد باب پيوست.[3] همان طور که قبلا اشاره شد، اين مجمع براي آزادي باب ترتيب داده شده، ولي توطئه و دسيسه چيني گردانندگان اصلي آن به خصوص طاهره اين بود که در اين مجمع نسخ شريعت اسلام اعلام گردد، که شايد بدون اطلاع باب صورت مي گرفت و کم ترين ثمره و نتيجه، اجتهاد قرة العين بود که خود او براي اجراي اين نقشه پيش قدم شده بود، لذا «بدون حجاب مرسوم آن زمان و با آرايش و زينت» به مجلس وارد شد و براي حاضران سخنراني کرد و گفت: خوب فرصتي داريد غنيمت بدانيد و جشن بگيريد، امروز روز عيد و جشن عمومي است؛ روزي است که قيود تقاليد سابقه شکسته شده همه برخيزيد با هم مصاحفه کنيد».[4]
آن روز تغيير عجيبي در رويه عقايد حاضرين داد. روز پرهيجاني بود. در عبادات طريقه خاصي ايجاد شد و رويه و عقايد گذشته متروک اعلام شد. بعضي همراه بودند، ولي بعضي اين تغيير را کفر و زندقه قلمداد مي کردند و اعلام مي داشتند؛ احکام اسلامي هيچ وقت نسخ نمي شود. عده اي مي گفتند: اطاعت حضرت طاهره واجب است هر چه بفرمايد لازم الاجرا است.[5]
همان گونه که منابع بهائي ذکر مي کنند، بابيان متعددي از اين حرکت ناخرسند بودند. از جمله ملا حسين بشرويه اي؛ اولين مؤمن به باب، از اين حرکت برآشفت و يکي از بابيان بنام عبدالخالق اصفهاني با بريدن گلوي خود اعتراض به اين حرکت را اين گونه اعلام کرد، در اين باره شوقي افندي مي نويسد: حضار از ملاحظه اين منظره سخت دچار حيرت شدند... خوف و غضب دل ها را فرا گرفت و قدرت تکلم از همه سلب شد، بحدّي که عبدالخالق اصفهاني از شدت هيجان و اضطراب و به عنوان اعتراض با دست خويش گلوي خود را چاک داد و در حالي که آغشته به خون بود ديوانه وار خود را از آن صحنه دور ساخت برخي ديگر از اصحاب نيز مجلس را ترک گفته و دست از امر الهي کشيدند و گروهي با قلب هاي آکنده تسکين يافتند.[6]
علاوه بر کنار زدن حجاب توسط قرة العين، وي مردم و به خصوص زنان را ترغيب و تهييج مي کرد. که ديگر قيود اسلامي و اعتقادي را رها کنند. وي در حالي که تمام پيروان باب در مقابل او در مجمع بدشت ايستاده يا نشسته بودند با حرارت و شور و وجد و سرور گفت: وقت آن رسيده که آيين باب تمام سطح زمين را فرا گيرد .... و کتاب تازه يي قائم مقام کتاب قديمي (قرآن) گردد... زنان بايد در مجاهدات شوهران و برادران خود شريک و سهيم شوند، گذشت آن دوره ايي که زنان به اجبار؛ بايد در اندرون ها محصور و محبوس باشند و مانند زندانيان عمر خود را به پايان رسانند، اکنون بايد آن قواعد و رسوم و محجوبيت را به دور اندازند... .[7]
سران بابي برنامه را طوري تنظيم کرده بودند که کمتر خطري متوجه آنها شود. طوري که خود طاهره که کمي از علوم را داشت و به قواعد اسلامي اطلاع داشت و از عکس العمل مردم و علما هراس داشت خطاب به همفکران خود گفت: ... مرتد در مذهب شيعه محکوم به قتل است و توبه اش نيز پذيرفته نيست. ولي چون زن ها انسان کامل نيستند، کمتر در اعمال خود مسئووليت دارند و اگر عملي از زني سر بزند آن را به عدم شعور و تدبير کنند و او را عفو نموده و بار ديگر او را به اسلام مي خوانند، ولي اگر اصرار به کفر نمود به قتلش مي رسانند.[8] با اين توضيح، قرة العين همفکران خود را قانع کرد که شخصا و به تنهايي وارد معرکه شود و عقايد جديد را به مردم و پيروان باب اعلان کند. با توجه به اين که علي محمد باب با قيام و دعوت خود کوشيد بنيان معتقدات مذهبي مردم را که با گذشت بيش از هزار سال در اذهان و افکار عمومي رسوخ کرده بود، متزلزل کند و به خيال خود مي خواست از حدود و قيود شرعي بکاهد و تعاليم اسلام را با اوضاع و احوال عصر جديد سازگار کند و در اين راستا نبايد از حمايت هاي استعمار هم غافل شد، با اين که در منابع به اين امر که آيا باب خودش مستقيما در جريان ماجراي مجمع بدشت و اقدامات طاهره بوده است يا نه چيزي نيامده، ولي بعد از اين که از زندان آزاد شد و ادعاي مهدويت خود را آشکار کرد، اين مسئله را نيز پذيرفت، شوقي افندي در اين باره مي نويسد: چيزي از اين مقدمه (بدشت) نگذشت که حضرت باب با اظهار قائميت (مهدويت) و اثبات استقلال و اصالت امر مبارک، قيام پيروان خود را در مجمع بدشت تأييد و نظرات و معتقدات آن ها را نسبت به شريعت الهيه تقويت و تصويب نمود.[9]
از آنچه که بيان شد چنين در مي يابيم که اقدامات قرة العين در مجمع بدشت کاملا با تفکرات و معتقدات مذهبي بايد همخواني داشته و ايشان با تأسي به اين افکار و انديشه ها به ماجرا جوئي که خودش داشته دست به چنين اقدامي زد، امّا آنچه که اين آئين جديد را بيشتر بي اساس مي کند، اين است که اين اولين رويداد است که پيروان و امت اول تصميم گرفتند و اعلام استقلال امر کردند و بعداً تصويب و تأييد فرمودند، مگر نه اين است که اگر آيين جديدي بيايد صاحب آئين بايد احکام و دستورات را با گرفتن از وحي اعلام کند ولي در اينجا امر به عکس شده است.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ فتنه باب، عبدالحسين نوايي.
2ـ تاريخ اجتماعي ايران، مرتضي راوندي، ج9.
3ـ شيخي گري و بابي گيري، مدرسي چهاردهي.
[1]. اسفنديار، سرور، حجاب گوهر آسماني، مجله گلبرگ، شماره 70، دي ماه، 1384ش.
[2]. شوقي افندي، قرن بديع، ترجمه نصرالله مودت، چاپ موسسه معارف بهائي، 1992م، ص94.
[3]. مطالع الانوار، تلخيص تاريخ نبيل زرندي، ترجمه عبدالحميد اشراق، چاپ و انتشارات مرآت، بي تا، ص66.
[4]. همان، ص264.
[5]. همان.
[6]. شوقي افندي، همان، ص95.
[7]. راوندي، مرتضي، تاريخ اجتماعي ايران، تهران، امير کبير، 1382ش، ج9، ص522.
[8]. راوندي، همان، ص516.
[9]. شوقي افندي، همان، ص97.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 5 امرداد 01
- بازدید
- ۷۶
در مورد داستان مبارزه علي محمد باب با حجاب (داستان قره العين) توضیح دهید؟
- نشان کردن
پرسش
در مورد داستان مبارزه علي محمد باب با حجاب (داستان قره العين) توضیح دهید؟
پاسخ
در فرهنگ ملي و اسلامي ما حجاب جايگاه والايي دارد. پوشش اسلامي حيا و حجاب زن تدبيري است که او با الهامي فطري، براي ارج نهادن به خود و جايگاهش به کار مي بندد. امّا بايد اين امر را نيز مدنظر داشت که در طول تاريخ دست هائي چه بيگانه و چه خودي، در کار بودند که اين فرهنگ ملي و ديني را از ميان بردارند و با نفوذ فرهنگ غربي به جوامع اسلامي و به خصوص جامعه ايران، تلاش ها براي کشف حجاب و بي حجابي محسوس تر و بيشتر شد. در فرهنگ غربيان و غرب باوران، بي حجابي و برهنگي که جزئي از حقوق زنان به شمار مي رود، با نفوذ در جوامع ديني اين فرهنگ را با ابزار هاي مختلف القاء مي کردند.
در جامعه اسلامي ايران تلاش براي به اصطلاح مساوي حقوق زن و مرد از دوره قاجار و زمان حکومت ناصر الدين شاه و ادعاي سيد علي محمد باب صورت علني و جدي به خود گرفت. طوري که نخستين حرکت براي کشف حجاب و ظاهر شدن زني در انظار عمومي و بدون پوشش لازم در ايران در عهد ناصر الدين شاه و از سوي فرقه هاي گمراه که ساخته و پرداخته استعمار بودند، آغاز شد. بابيه و بهائيه که در قيد و بند دين و تکاليف ديني نبودند، به عنوان پيشروان عملي کشف حجاب و به صحنه کشاندن زنان بدون حجاب و پوشش به شمار مي آيند.[1]
شرح ماجراي کشف حجاب از طرف بابيان بدين قرار است:
بعد از آن که علي محمد باب ادعاي خود را مطرح کرد و تني چند از مردم به وي گرويدند، از طرف حکومت وقت، باب، دستگير و زنداني شد پيروان و طرفداران باب قرار بر اين گذاشتند که در دشت بَدَشت شاهرود مجمعي تشکيل دهند تا هم بتوانند براي آزادي رهبرشان، فکري کنند و هم در مورد عقايد خويش گفتگوئي داشته باشند. يکي از افراد پر کار و تأثيرگذار در اين مجمع زني بود، بنام زرين تاج، معروف به طاهره قرة العين، که دختر ملا صالح قزويني بود.[2] وي که اندکي از علوم را نزد پدر آموخته بود، در اثر تبليغات عمويش ملا محمد علي به جرگه پيروان علي محمد باب پيوست.[3] همان طور که قبلا اشاره شد، اين مجمع براي آزادي باب ترتيب داده شده، ولي توطئه و دسيسه چيني گردانندگان اصلي آن به خصوص طاهره اين بود که در اين مجمع نسخ شريعت اسلام اعلام گردد، که شايد بدون اطلاع باب صورت مي گرفت و کم ترين ثمره و نتيجه، اجتهاد قرة العين بود که خود او براي اجراي اين نقشه پيش قدم شده بود، لذا «بدون حجاب مرسوم آن زمان و با آرايش و زينت» به مجلس وارد شد و براي حاضران سخنراني کرد و گفت: خوب فرصتي داريد غنيمت بدانيد و جشن بگيريد، امروز روز عيد و جشن عمومي است؛ روزي است که قيود تقاليد سابقه شکسته شده همه برخيزيد با هم مصاحفه کنيد».[4]
آن روز تغيير عجيبي در رويه عقايد حاضرين داد. روز پرهيجاني بود. در عبادات طريقه خاصي ايجاد شد و رويه و عقايد گذشته متروک اعلام شد. بعضي همراه بودند، ولي بعضي اين تغيير را کفر و زندقه قلمداد مي کردند و اعلام مي داشتند؛ احکام اسلامي هيچ وقت نسخ نمي شود. عده اي مي گفتند: اطاعت حضرت طاهره واجب است هر چه بفرمايد لازم الاجرا است.[5]
همان گونه که منابع بهائي ذکر مي کنند، بابيان متعددي از اين حرکت ناخرسند بودند. از جمله ملا حسين بشرويه اي؛ اولين مؤمن به باب، از اين حرکت برآشفت و يکي از بابيان بنام عبدالخالق اصفهاني با بريدن گلوي خود اعتراض به اين حرکت را اين گونه اعلام کرد، در اين باره شوقي افندي مي نويسد: حضار از ملاحظه اين منظره سخت دچار حيرت شدند... خوف و غضب دل ها را فرا گرفت و قدرت تکلم از همه سلب شد، بحدّي که عبدالخالق اصفهاني از شدت هيجان و اضطراب و به عنوان اعتراض با دست خويش گلوي خود را چاک داد و در حالي که آغشته به خون بود ديوانه وار خود را از آن صحنه دور ساخت برخي ديگر از اصحاب نيز مجلس را ترک گفته و دست از امر الهي کشيدند و گروهي با قلب هاي آکنده تسکين يافتند.[6]
علاوه بر کنار زدن حجاب توسط قرة العين، وي مردم و به خصوص زنان را ترغيب و تهييج مي کرد. که ديگر قيود اسلامي و اعتقادي را رها کنند. وي در حالي که تمام پيروان باب در مقابل او در مجمع بدشت ايستاده يا نشسته بودند با حرارت و شور و وجد و سرور گفت: وقت آن رسيده که آيين باب تمام سطح زمين را فرا گيرد .... و کتاب تازه يي قائم مقام کتاب قديمي (قرآن) گردد... زنان بايد در مجاهدات شوهران و برادران خود شريک و سهيم شوند، گذشت آن دوره ايي که زنان به اجبار؛ بايد در اندرون ها محصور و محبوس باشند و مانند زندانيان عمر خود را به پايان رسانند، اکنون بايد آن قواعد و رسوم و محجوبيت را به دور اندازند... .[7]
سران بابي برنامه را طوري تنظيم کرده بودند که کمتر خطري متوجه آنها شود. طوري که خود طاهره که کمي از علوم را داشت و به قواعد اسلامي اطلاع داشت و از عکس العمل مردم و علما هراس داشت خطاب به همفکران خود گفت: ... مرتد در مذهب شيعه محکوم به قتل است و توبه اش نيز پذيرفته نيست. ولي چون زن ها انسان کامل نيستند، کمتر در اعمال خود مسئووليت دارند و اگر عملي از زني سر بزند آن را به عدم شعور و تدبير کنند و او را عفو نموده و بار ديگر او را به اسلام مي خوانند، ولي اگر اصرار به کفر نمود به قتلش مي رسانند.[8] با اين توضيح، قرة العين همفکران خود را قانع کرد که شخصا و به تنهايي وارد معرکه شود و عقايد جديد را به مردم و پيروان باب اعلان کند. با توجه به اين که علي محمد باب با قيام و دعوت خود کوشيد بنيان معتقدات مذهبي مردم را که با گذشت بيش از هزار سال در اذهان و افکار عمومي رسوخ کرده بود، متزلزل کند و به خيال خود مي خواست از حدود و قيود شرعي بکاهد و تعاليم اسلام را با اوضاع و احوال عصر جديد سازگار کند و در اين راستا نبايد از حمايت هاي استعمار هم غافل شد، با اين که در منابع به اين امر که آيا باب خودش مستقيما در جريان ماجراي مجمع بدشت و اقدامات طاهره بوده است يا نه چيزي نيامده، ولي بعد از اين که از زندان آزاد شد و ادعاي مهدويت خود را آشکار کرد، اين مسئله را نيز پذيرفت، شوقي افندي در اين باره مي نويسد: چيزي از اين مقدمه (بدشت) نگذشت که حضرت باب با اظهار قائميت (مهدويت) و اثبات استقلال و اصالت امر مبارک، قيام پيروان خود را در مجمع بدشت تأييد و نظرات و معتقدات آن ها را نسبت به شريعت الهيه تقويت و تصويب نمود.[9]
از آنچه که بيان شد چنين در مي يابيم که اقدامات قرة العين در مجمع بدشت کاملا با تفکرات و معتقدات مذهبي بايد همخواني داشته و ايشان با تأسي به اين افکار و انديشه ها به ماجرا جوئي که خودش داشته دست به چنين اقدامي زد، امّا آنچه که اين آئين جديد را بيشتر بي اساس مي کند، اين است که اين اولين رويداد است که پيروان و امت اول تصميم گرفتند و اعلام استقلال امر کردند و بعداً تصويب و تأييد فرمودند، مگر نه اين است که اگر آيين جديدي بيايد صاحب آئين بايد احکام و دستورات را با گرفتن از وحي اعلام کند ولي در اينجا امر به عکس شده است.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ فتنه باب، عبدالحسين نوايي.
2ـ تاريخ اجتماعي ايران، مرتضي راوندي، ج9.
3ـ شيخي گري و بابي گيري، مدرسي چهاردهي.
[1]. اسفنديار، سرور، حجاب گوهر آسماني، مجله گلبرگ، شماره 70، دي ماه، 1384ش.
[2]. شوقي افندي، قرن بديع، ترجمه نصرالله مودت، چاپ موسسه معارف بهائي، 1992م، ص94.
[3]. مطالع الانوار، تلخيص تاريخ نبيل زرندي، ترجمه عبدالحميد اشراق، چاپ و انتشارات مرآت، بي تا، ص66.
[4]. همان، ص264.
[5]. همان.
[6]. شوقي افندي، همان، ص95.
[7]. راوندي، مرتضي، تاريخ اجتماعي ايران، تهران، امير کبير، 1382ش، ج9، ص522.
[8]. راوندي، همان، ص516.
[9]. شوقي افندي، همان، ص97.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 5 امرداد 01
- بازدید
- ۷۶
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.