برخورد ايرانيان با ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ در زمان حيات اين بزرگواران چگونه بود؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

برخورد ايرانيان با ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ در زمان حيات اين بزرگواران چگونه بود؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

ايرانيان پس از اسلام آوردن و علاقه و عشق به اهل بيت پيامبر قبل از هر چيز دريافتند که حضور سلمان در کنار پيامبر و ارادت و عشق او به خاندان حضرت و اطاعتش او را به مقام «سلمان منا اهل البيت» نايل کرد. پس از پيامبر وفاداري سلمان به اهل بيت استمرار داشت و همين و عشق و ارادت از سوي ايرانيان و موالي که به مدينه آمدند به خاطر کارهاي امام علي و رفتار شايسته و رفع تبعيض هايي که در حق مولي انجام داد و لذت عدالت اسلام را به کام ايرانيان آشنا نمود؛ رابطه قلبي با ايرانيان برقرار شد؛ بعدها ظلم امويان، اهل بيت و خاندان پيامبر را به سوي ايران سوق داد و ايران مأواي اهل بيت بود و ايراني حامي سادات و خاندان پيامبر؛ بدين ترتيب پيوند عاطفي و ريشه هاي تشيع و ارادت به اهل بيت در ايران شکل گرفت و به تدريج روز افزون گرديد؛ برخي از ايرانيان در جمع ياران نزديک ائمه حضور يافته و کسب علوم کردند؛ بر اين اساس تعداد اصحاب موالي ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ که غالبا به ايرانيان اطلاق شده فراوان است، ائمه نيز به آنها تمايل قلبي فراوان داشتند، چنان که گفته شده امام علي ـ عليه السلام ـ هزار برده از موالي ايرانيان را از دسترنج خود آزاد کرد و امام سجاد موالي و ايرانيان را مورد توجه خاص قرار داده و به تربيت آنان مي پرداخت و آنان را اگر غلام بودند آزادشان مي کرد.[1]

امام علي ـ عليه السلام ـ پس از رسيدن به خلافت بلافاصله براي ايرانيان سهمي مساوي با اعراب از بيت المال قرار داد. در حالي که خلفاي قبلي اصلا سهمي براي ايرانيان نمي دادند. اين مساله نيز در گرايش ايرانيان به اهل بيت موثر بود.

گفته شده در مدينه گروهي بودند از ايرانيان که امام سجاد ـ عليه السلام ـ آنها را از بردگي اعراب آزاد کرده بود، که همه آنها از ولاء آن حضرت بودند، برخورد اهل بيت ـ عليهم السلام ـ با ايرانيان، سبب گرديد که آنها به اساس دين اسلام علاقه­مند شد و از طرفي از پيروان اهل بيت باشند، از اينروي سادات و علوياني که با خلافت مشکل داشتند و متواري بودند يا بر عليه خلافت قيام مي کردند، بيشتر در شهرهاي ايران پناهنده بوده و با حمايت مردم ايران قيام مي کردند.[2]

علاوه بر اين که در جمع دوستان و ياران امير مؤمنان و امام حسين و حتي در قيام مختار و انتقام از قاتلان امام حسين ـ عليه السلام ـ ، ايرانيان حضور گسترده داشتند؛ در ميان ياران و شاگردان ديگر ائمه افراد زيادي حضور داشتند که به برخي اشاره مي گردد.

1. در زمان امام سجاد ـ عليه السلام ـ کل اصحاب 161 نفر بوده اند که 20 نفرشان از موالي بوده اند.

2. در زمان امام باقر ـ عليه السلام ـ کل اصحاب 466 نفر بوده اند که 15 نفرشان از موالي بوده اند.

3. در زمان امام صادق ـ عليه السلام ـ کل اصحاب 3223 نفر بوده اند که 440 نفرشان از موالي بوده اند.

4، در زمان امام کاظم ـ عليه السلام ـ کل اصحاب 373 نفر بوده اند که 20 نفرشان از موالي بوده اند.

5 . در زمان امام رضا ـ عليه السلام ـ کل اصحاب 317 نفر بوده اند که 46 نفرشان از موالي بوده اند.[3]

 اگر در مناطقي چون خراسان، مخالفان بني اميه به صورت انبوه مي زيسته اند، بيشتر از طرفداران اهل بيت بودند که عباسيان از همين علاقه بر عليه امويان سود جستند. تنها کانون تشيع شهر قم در ايران بود که آن هم به جهت مهاجرت شيعيان کوفه.[4] اکنون در شهر قم دو تن از اصحاب ائمه در قبرستان شيخان مدفون هستند؛

پايگاهي که در ايران براي اهل بيت به وجود آمد هيچ منطقه اي وجود نداشت؛ ائمه در ايران از جمله خراسان و قم و کاشان و ري نمايندگاني نيز داشتند. وجود امام زاده ها در ري و قم و کاشان (فرزند امام باقر(ع)) پيش از قرن چهارم بهترين دليل بر جايگاه اهل بيت در ايران مي باشد: اگر چه در ساير مناطق گاهي بعضي از مناطق ايران چون: اصفهان تعصّب شديد مذهبي داشتند که پيوسته با اهل قم در نزاع بودند.

امّا در کل گرايشي که در ايران و شرق خلافت اسلامي تا آغاز دوره غيبت کبري به اهل بيت ـ عليهم السلام ـ بود، در کمتر نقطه اي از جهان اسلام وجود داشت؛ به علاوه در عراق و کوفه ـ که در عصر ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ مهم ترين کانون تشيع به شمار مي آمد و ايران تابع حاکميت کوفه بود. از نظر جغرافياي تمام عراق قسمتي از خاک ايران محسوب مي شد، و علويان در اين مناطق حضور داشتند؛ ايران در طول چهار قرن اول اسلامي که زمان حيات و حضور ائمه محسوب مي شود کانون عشق و ارادت به اهل بيت ـ عليهم السلام ـ است، شهر ري يکي از پايگاه هاي مهم تشيع در جهان اسلام محسوب مي شده و به همين جهت عبد العظيم حسني که از اصحاب امام هادي ـ عليه السلام ـ بود از ترس نظاميان عباسي به شهر ري به خاطر امن بودن براي شيعه و اهل بيت به آنجا پناه آورده و در آنجا زندگي کرده و از دنيا رفت.[5]

امام صادق ـ عليه السلام ـ درباره تفسير آيه: ياتي الله بقوم يحبهم و يحبونه؛ پرسيدند؛ فرمود: آنان ايرانيان هستند، علاوه بر اين از نواب چهار گانه که تا غيبت کبري، از طرف امام زمان ـ عليه السلام ـ مأمور بودند به انجام امور و نماينده امام در بين مردم بودند مي توان از خاندان نوبختي که ايراني بودند ياد کرد.[6] از اين امور و مناصب روشن مي شود که هم ايرانيان علاقه مند به اهل بيت بودند و هم اهل بيت ايرانيان را سزاوار هدايت دانسته و جذب کرده اند.

از گزارش هاي موجود در متون کهن بر مي آيد که ايرانيان در زمان حيات يازده امام ـ عليه السلام ـ عشق و محبت فراوان بر آن حضرات داشتند و درباره امام زمان ـ عليه السلام ـ نيز اين عشق فزون تر بوده و ايرانيان از زمينه سازان ظهور حضرت به شمار مي آيند امروز نام اهل بيت ـ عليهم السلام ـ با عشق ايرانيان در جهان زنده است و تمام جهان با همين عشق روز افزون و فرهنگ اهل بيت ـ عليهم السلام ـ فتح خواهد گرديد.

در نتيجه مي توان گفت محبتي که در حال حاضر بين اهل بيت و ايرانيان وجود دارد از صدر اسلام تاکنون وجود داشته و پيوندي ريشه دار است که دوره ي حيات ائمه رو به افزوني نهاده، خصوصا پس از آمدن امام رضا به ايران، اين پيوند ريشه دار تر شده و امروز ايران مهم ترين کانون عشق به اهل بيت محسوب مي شود.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ تاريخ تشيع، رسول جعفريان.

2ـ عباس اقبال، خاندان نوبختي.

3ـ خدمات متقابل اسلام و ايران، شهيد مطهري.

 


[1]. ثقفي، الغارات، تهران، دارالکتب الاسلاميه، بي تا، ج1، ص92.

[2]. بحوث في التاريخ و الاسلام، مقاله امام سجاد، ج1، ص53.

[3]. جعفريان، رسول، تاريخ شيعه در ايران از آغاز تا قرن دهم، چاپ اول، 1375ش، ص103.

[4]. ياقوت حموي، معجم البلدان، حرف ق، عنوان قم.

[5]. پژوهشکده باقر العلوم، ستارگان ري، مرکز چاپ و نشر محبت، 1377ش.

[6]. عباسي اقبال، خاندان نوبختي، تهران، طهوري، 1357ش، ص213 ـ 214.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
5 امرداد 01
بازدید
۱۳۵
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.