انجمن حجّتيه چيست؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

انجمن حجّتيه چيست؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

در دوره پهلوي دوم جريان انحرافي با عنوان بهائيت باعث دغدغه خاطر برخي از علماي عصر شده بود كه در مقابله با آن و جلوگيري از رشد آن و جلوگيري از انحراف كشيده شدن مردم دست به اقداماتي زدند از قبيل سخنراني عليه بهائيت، آگاه كردن مردم، تشكيل گروههايي براي مقابله با آن و ... .

 در اين ميان مرحوم شيخ محمود (ذاكرزاده) تولايي معروف به شيخ محمود حلبي، كه از افراد فعال انجمن تبليغات اسلامي مشهد بود مأموريت يافته بود كه درباره بهائيت تحقيق كند. پس از تحقيق در نهايت در سال 1335 اقدام به تشكيل انجمن خيريه حجتيه مهدويه نمود[1]. اين اقدام دو علت داشت، يكي به خاطر اينكه دوست و همكار حلبي بنام سيد عباس علوي جذب بهائيت شده بود و ديگر اينكه حلبي مدعي بود از طرف امام زمان (عج) دستوري مبني مبارزه با بهائيت دارد.

هدف از تشكيل انجمن هم  اين بود كه فعاليتهاي فرهنگي براي پيشگيري از تبليغ و ترويج بهائيت و منزوي نمودن بهائيان در جامعه و دعوت به دين اسلام بود. اعضاي اوليه انجمن عبارت بودند از: ذاكرزاده معروف به شيخ محمود حلبي، سيد رضا آل رسول، سيد محمد حسين عصار، سيد حسين سجادي، حاج محمد تقي تاجر(تاجر نيا) كه عمدتاً نيروهاي انجمن از معلمان و افراد باسواد بود و به علت حسّاسيت رژيم شاه، روحانيون كمي در اين انجمن حضور داشتند و يا اينكه چون مرحوم حلبي مخالف فلسفه بود و در آن زمان هم اكثر طلاب و روحانيون جذب بحثهاي فلسفي شده بودند، لذا اعضاي انجمن را از افراد غير روحاني انتخاب مي كرد.

انجمن دوره هاي آموزشي خود را بر مبناي بهائيت برنامه ريزي كرده بود تا اعضا بيشتر با بهائيت آشنا شوند و بهتر به فعاليتهاي بهائيت پاسخ دهند.

اما افكار و عقايد اعضاي انجمن عبارت بود از اينكه:

  1. انجمن به هيچ وجه در امور سياسي مداخله نخواهد داشت، زيرا كه دخالت در سياست را زيبنده پيشوايان ديني نمي دانستند.

در اين باره بايد گفت كه دخالت نكردن انجمنيها در سياست به اين معنا بود كه در مقابل شاه و رژيم او ساكت باشند در حالي كه امام (ره) تقيه را حرام كرده بودند و مردم را به قيام عليه شاه دعوت مي كردند.

2. دشمن اصلي اسلام را بهائيت مي دانستند و تكليف شرعي و ديني خود را مبارزه با آن مي پنداشتند و در اين راستا مي گفتند كه بايد با شاه و حاميانش متهد شويم و عليه شاه هيچ نگوئيم[2]. در اين باره نيز بايد گفت علت قوت يافتن و پرورش بهائيت حكومت وقت و فعاليتهاي اسرائيل و امريكا بود اگر اينها از بين مي رفتند بهائيت هم تضعيف شده از بين مي رفت و لذا بايد با شاه و حاميانش مبارزه مي كردند تا با رفتن علت، معلول هم از بين مي رفت.

3. معتقد بودند از امام زمان (عج) هر پرچمي بلند شود در ضلالت است و به شكست مي انجامد. در اينجا بايد گفت كه مراد پرچمي است كه به نام امام مهدي(عج) و با ادعاي مهدويت برپا گردد نه هر پرچمي كه براي بطرف كردن ظلم و جور برپا شود.

4. تشكيل حكومت را مختص به امام زمان (عج) مي دانستند[3].

5. معتقد بودند كه بايد گناه و ظلم و ستم به اوج خود برسد تا زمينة قيام حضرت حجّت فراهم شود.

امام (ره) در اين باره مي فرمايند: يك دسته ديگر كه نظرشان اين است كه بگذارند معصيت زياد شود تا حضرت صاحب (عج) بيايد. با اينكه حضرت صاحب براي برداشتن معصيت مي آيد، ما معصيت كنيم كه او بيايد. اين انحرافات را بردارید اين دسته بندي ها را برداريد. در اين موجي كه الان اين ملت را به پيش مي برد، وارد شويد و برخلاف آن حركت نكنيد[4].

6. معنا نداشتن جهاد در دوران غيبت[5]: بايد گفت كه اولاً قيامها در دوره قبل از انقلاب براي دفاع از اسلام بود و در ثاني دليل آنها بر عدم جهاد اين بود كه مي گفتند رهبر معصوم نبود و مصداق حاكم اسلامي وجود ندارد. البته از اين موضوع غافل بودند كه خود ائمه هم نايب داشتند و وكالت در امور را به بعضي از امنا و فقها مي سپردند و در دوران غيبت امام معصوم امور را به فقها بايد سپرد.

7. تقيه را در مقابل مبارزه قرار دادن و گفتن اينكه مبارزه هدر دادن نيروهاست[6].

درباره اين عقيده انجمنيها حضرت امام (ره) مي فرمايند: «والله گنهكار است كسي كه ساكت بنشيند[7]».

8. تمام مسئوليت و وظيفه انسان را در عصر غيبت انتظار مي داشتند.

بايد گفت تمام وظيفه يك انسان عمل به تكليف است و تكليف در هر زمان فرق مي كند و امام زمان (عج) از ما انجام وظيفه را مي خواهد و ديدن آن حضرت تكليف نيست هر چند كه انتظار هم نوعي عبادتست نه تمام مسئوليت و وظيفه. انتظار بدون عمل فاقد مشروعيت است. بنابراين برداشت انجمن از انتظار نيز غلط است.

9. به اختلافات بين شيعه و سني دامن مي زدند چه قبل از انقلاب و چه بعد از انقلاب[8].

10. فلسفه را نوعي بدعت دانسته و ورود فلسفه يونان به اسلام را از طرحهاي استعماري مي دانستند[9].

11. معتقد بودند هرگونه مبارزه با استعمار و استبداد باعث نيرومندي بهائيها خواهد شد.  لذا مي گفتند كه مبارزه با زور مداران ويژه امام زمان (عج) است[10].  با اين انديشه منفعلانه آنها مبارزه براي رهايي از ظلم و جور را قبول نداشتند كه با آرمان هاي اسلامي و معصومان كاملاً منافات دارد.

12. اعضاي خود را از علماء و فقهاء اسلام شناستر، آگاهتر، عالمتر و دلسوزتر مي دانستند[11].

13. معتقد بودند كه رهبر و ولي جامعه بايد معصوم باشد[12].

اصول سه گانه انجمنيها عبارت بود از، خودداري از تعرض به شاه، خودداري از تعرض به امريكا و اسرائيل و خوداري از تعرض به مسايل سياسي.  لذا حكومت از آنها حمايت مي كرد. چون خطري از جانب انجمن احساس نمي كرد.  همچنين مي توانستند بستري براي مبارزه با رشد كمونيسم باشند[13].

مرحوم حلبي شاه را از همه سلاطين با عفّتتر مي دانست[14].  در سال 1357 در اوج انقلاب عليه شاه، حلبي به شاه هديه مي فرستاد[15].

امام خميني (ره) و انجمن حجتيه:

با اينكه امام (ره) در سالهاي اوليه انجمن با درخواست اجازه مصرف سهم امام در انجمن موافقت مي كنند، ولي در سال 1351 اين اجازه را لغو مي كنند و اين عمل امام بخاطر مواضعي بوده انجمنيها نسبت به انقلاب و مبارزه داشتند. امام پس از انقلاب آية الله خزعلي را مأمور مي كنند كه در رابطه با انجمنيها گزارش تهيه كند و انجمن را زير نظر داشته باشد و فعاليت آنها را به امام ارائه نمايد، ولي انجمن نيز در مقابل با چاپ و تكثير سخنرانيهاي خزعلي وانمود مي كردند كه آقاي خزعلي آنها را تأييد مي كند و امام نيز هوادار آنهاست. لذا در نهايت در سال 60 امام نظارت بر آنها را نيز لغو نموده و به آقاي خزعلي دستور مي دهند كه با انجمن رابطه نداشته باشد[16].

در رابطه با انديشه جدايي دين از سياست انجمني ها بايد گفت كه امام (ره) فرمود: ديانت ما عين سياست ماست. دين بدون سياست معنا ندارد. شيوه امامان معصوم ـ عليه السّلام ـ  هم دخالت در امور اجتماعي و رهبري جامعه بود و اين سياست است و ائمه هم بدان عمل مي كردند. امام در سال 1362، 26 تيرماه طي پيامي انجمني ها و همفكران آنها را به دست بداشتن از افكار و عقايد منحرف دعوت كردند و فرمودند كه به مردم انقلابي بپيوندند.

ولذا پس از اين بود كه مرحوم حلبي جلسات انجمن را تعطيل كرد. البته بايد به اين نكته نيز اشاره كرد بعضي از افراد منتسب به انجمن بعد از انقلاب به پستهاي مهم رو آوردند و برخي اسناد را كه ممكن بود بر عليه خودشان از آنها استفاده شود، از بين بردند. ما بايد به اين نكته توجه داشته باشيم كه خط و فكر انجمن حجتيه خراب بود.  عده اي از آقايان به خاطر اعتقاد به وجود امام زمان (عج) شايد چند روزي هم با آنها همكاري مي كردند، ولي بعد از اين كه مخالفت انجمن با امام (ره) را ديدند از انجمن جدا شدند.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1. چشم براه مهدي، گروهي از محققين.

2. در جستجوي قائم (عج)، مجيد پور طباطبايي.

 


[1] . روزنامة جمهوري اسلامي، 9، آبان 1381، آقاي احمد زاده، طاهر در نشريه چشم  انداز ياران، شماره دوم 1378، سال تأسيس انجمن را 1336 به بعد مي گويد.

[2] . روحاني، سيد حميد، نهضت امام خميني، ج 3، تهران، مركز اسناد انقلاب اسلامي، چاپ اول 1372، ص 134.

[3] . باقي، عمادالدين در شناخت حزب قاعدين، ص 40، روزنامة اعتماد ص 3، سال 1381، 6 آبان.

[4] . پيام در 26 تيرماه 1362.

[5] . مجلة پگاه، ش 71، 1381، 4 آبان.

[6] . باقي، عماد الدين، پيشين، ص 44.

[7] . همان، ص 46.

[8] . روزنامة اعتماد، ص 3، سال پ1381، 6 آبان.

[9] . همان.

[10] . روحاني، پيشين، ص 134.

[11] . همان، ص 137.

[12] . باقي، پيشين، ص 118.

[13] . روزنامة اعتماد، 6 آبان،1381 ش، ص 3 خميمه.

[14] . باقي، پيشين، ص 239.

[15] . همان.

[16] . باقي، پيشين، ص 236.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
5 امرداد 01
بازدید
۸۳
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.