فرقه ضاله بر چه فرقه هایی اطلاق می شود و آیا در ایران از این فرقه ها وجود دارد؟
فرقه ضاله بر چه فرقه هایی اطلاق می شود و آیا در ایران از این فرقه ها وجود دارد؟
پرسش
پاسخ
فرقهی ضاله به گروه و دسته اي گفته میشود که از حق دور شده و به راهی گمراهي رفته است. براي توضيح بيشتر به مطالب زير پرداخته می شود:
1. فرقه: فرقه به معنای دسته و گروه است که به سبب اختلاف انديشه و عقيده از يک مکتب جدا مي شود. در هر آئين و ديني پس از رحلت بنيان گذار آن، اختلافاتي ميان پيروان آن رخ مي دهد و اين اختلاف ها گاه به قدري عميق است که سبب پيدايش فرق و مذاهب مختلفي مي گردد، موضوعات اين اختلافها متعدد است، ولي مهم ترين آنها اختلاف عقيدتي است. پيدايش فرق اسلامي نيز پس از رحلت پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به وقوع پيوست و مسلمانان در مسايل بسياري با هم اختلاف پيدا کردند که موجب تفرقه و از هم پاشيدگي وحدت آنان گرديد.
اين اختلاف ها گاهي چنان شدت مي يافت که حتي برخي فرقه ها طرف مقابل را يکسره کافر به شمار مي آوردند و از آنها برائت مي جستند. از آن نمونه در صدر اسلام که در سال هاي 36 و 37ﻫ رخ داد، پيدايش فرقه خوارج بود. فرقه مرجئه و معتزله نيز در واکنش به آراي خوارج شکل گرفتند سومين اختلاف، مسأله جبر و اختيار انسان بود که به پديد آمدن فرقه جبريه و قدريه انجاميد و هم چنين در طول تاريخ گروه ها و فرقه هاي زيادي پديد آمده است.[1]
2. ضالّة: ضلالت، ضالة، ضال؛ گمراهي، گمراه و راه گم کرده را گويند. هم چنين بر دور شدن از حق و منحرف شدن از راه مستقیم دين نيز گفته شده است. «الحکمة ضالة المؤمن؛ حکمت گمشده مؤمن است» نيز از اين باب مي باشد يعني از حکمت دور شده و راه رسيدن به آن را گم کرده است.[2]
«ضالة» به معنای ضد رشد و هدايت نيز آمده است؛ چنان که قرآن کريم مي فرمايد:«...وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَن يُضِلَّهُمْ ضَلاَلاً بَعِيدًا[3]»؛ امّا شيطان مىخواهد آنان را گمراه كند، و به بيراهههاى دور دستى بيفكند». يعني آنها را از هدايت و رشد دور کنند[4] امير مؤمنان علي ـ عليه السلام ـ نيز فرموده است: «ما اختلف دعوتان إلا کانت احداهما ضلالة» اگر دو مکتب با يکديگر اختلاف داشتند، خواه ناخواه يکي از آن دو گمراهي است.[5]
پس، معناي «ضاله» اگر گمراهي، دور شدن از حق، بر خلاف هدايت و رشد باشد، فرقه ضاله به فرقه و گروهي گفته مي شود که گمراه شده و از راه حق دور شده و راه خلاف هدايت و رستگاري را در پيش گرفته است.
درباره انواع فرقه ضاله با توجه به آن چه که بیان شد؛ می توان گفت هر فرقه ای که از راه مستقیم دین مبین اسلام دور شده باشد، از فرقه ضاله به حساب مي آيد ولی با این وصف این عنوان بر برخی از فرقه ها اطلاق می شود. بنابراین برخی از فرقه های اسلامی اگر چه به معنای واقعی کلمه از اسلام واقعی فاصله گرفته و گمراه شده، لکن در عین حال بر این فرقه ها در اصطلاح عنوان «ضاله» اطلاق نمی شود و همه آنها از زیر مجموعه دین اسلام به شمار می آیند.
پس عنوان «ضاله» بر فرقه های اطلاق میشود که در دامن اسلام به وجود آمده و کاملا یا در برخی ارکان از اسلام خارج شده اند مانند غالیان، بهائیت و امثال آنها.
در طول تاريخ فرقه هاي ضاله زيادي به وجود آمده و منقرض شده اند که به برخي از آنها اشاره مي شود:
1. اسحاقيه، اين گروه از پيروان اسحاق بن زيد است که امام علي ـ عليه السلام ـ را در نبوت با رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ شريک مي دانستند.
2. ايوبيّه، از فرقه ضاله ياران جالوت قمي است که امام را کامل دانسته و مي گويند کمال او سبب مي شود که خدا در او حلول کند و او به زبان خدا سخن بگويد.
3. حبيبيه، فرقه اي از صوفيه است که حبّ الهي را رافع هر تکليف مي داند، اعمال نامشروع را وسيله قرب الي الله مي دانند.
4. شمسيه گروهي است که امام علي ـ عليه السلام ـ را در آسمان مي داند وي مي گويد آن حضرت در آفتاب جاي دارد.
5. واصليه، اين فرقه از فرقه هاي صوفيه است که مي گويند: چون عارف به حق واصل شد، ديگر تکاليف شرعي از گردن او ساقط مي شود. هر عمل حرامي را انجام بدهند، گناه محسوب نمي شود هم چنين گروه ديگر از صوفيه، بنام «ولايتيه» اين گروه ولايت عارف و صوفي را بالاتر از ولايت امام و نبي مي دانند و... هر کدام اين فرقه ها و گروه ها، تحت تأثير انديشه و عقيده انحراف قرار گرفته و از مسير حق خارج شده اند در حقيقت ملاک ضاله بودن هم آن است که فرقه هاي اسلامي تحت تأثير انديشه و عقيده هاي وارادتي عقايد يهود، نصارا، مسيحيت و ثنويت زردشتي و هم چنين تصوف و صوفي گري که بر گرفته از عقايد انحرافي است قرار گرفته باشد لذا دارندگان اين عقايد را ضاله مي گويند، چون از حقيقت دور شده و راه گمراهي را در پيش گرفته اند.[6]
4. فرقه هاي ضاله در ايران: فرقه ضاله فعال که در ايران هستند عبارتند از: قادريه، گناباديه، نوربخشيه، اهل حق، بهائيت، وهابيت که در نقاط مختلف کشور مشغول جذب جوانان ناآگاه هستند
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ دست هاي شيطاني، يا عمل کرد فرقه هاي ضاله، موسسه فرهنگي ولايت.
2ـ شيخي گري يا بابيگري، مدرسي چهاردهي.
3ـ بنيان هاي اجتماعي دين، يوسف فضائي.
[1]. دائرة المعارف تشيّع، تهران، نشر شهيد سعيد محبي، 1386ش، ج12، ص272.
[2]. شيخ عباس قمي، سفينة البحار، مشهد، آستان قدس رضوي، ج3، ص188
[3]. نساء / 60.
[4]. المنجد، تهران، انتشارات ايران، ج8، ص996.
[5]. نهج البلاغه، حکمت 183.
[6]. دائرة المعارف تشيع، ج12، ص273 به بعد، همان، فرهنگ فرق اسلامي، ص40 مقدمه.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 22 تیر 01
- بازدید
- ۳۳۳
فرقه ضاله بر چه فرقه هایی اطلاق می شود و آیا در ایران از این فرقه ها وجود دارد؟
- نشان کردن
پرسش
فرقه ضاله بر چه فرقه هایی اطلاق می شود و آیا در ایران از این فرقه ها وجود دارد؟
پاسخ
فرقهی ضاله به گروه و دسته اي گفته میشود که از حق دور شده و به راهی گمراهي رفته است. براي توضيح بيشتر به مطالب زير پرداخته می شود:
1. فرقه: فرقه به معنای دسته و گروه است که به سبب اختلاف انديشه و عقيده از يک مکتب جدا مي شود. در هر آئين و ديني پس از رحلت بنيان گذار آن، اختلافاتي ميان پيروان آن رخ مي دهد و اين اختلاف ها گاه به قدري عميق است که سبب پيدايش فرق و مذاهب مختلفي مي گردد، موضوعات اين اختلافها متعدد است، ولي مهم ترين آنها اختلاف عقيدتي است. پيدايش فرق اسلامي نيز پس از رحلت پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به وقوع پيوست و مسلمانان در مسايل بسياري با هم اختلاف پيدا کردند که موجب تفرقه و از هم پاشيدگي وحدت آنان گرديد.
اين اختلاف ها گاهي چنان شدت مي يافت که حتي برخي فرقه ها طرف مقابل را يکسره کافر به شمار مي آوردند و از آنها برائت مي جستند. از آن نمونه در صدر اسلام که در سال هاي 36 و 37ﻫ رخ داد، پيدايش فرقه خوارج بود. فرقه مرجئه و معتزله نيز در واکنش به آراي خوارج شکل گرفتند سومين اختلاف، مسأله جبر و اختيار انسان بود که به پديد آمدن فرقه جبريه و قدريه انجاميد و هم چنين در طول تاريخ گروه ها و فرقه هاي زيادي پديد آمده است.[1]
2. ضالّة: ضلالت، ضالة، ضال؛ گمراهي، گمراه و راه گم کرده را گويند. هم چنين بر دور شدن از حق و منحرف شدن از راه مستقیم دين نيز گفته شده است. «الحکمة ضالة المؤمن؛ حکمت گمشده مؤمن است» نيز از اين باب مي باشد يعني از حکمت دور شده و راه رسيدن به آن را گم کرده است.[2]
«ضالة» به معنای ضد رشد و هدايت نيز آمده است؛ چنان که قرآن کريم مي فرمايد:«...وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَن يُضِلَّهُمْ ضَلاَلاً بَعِيدًا[3]»؛ امّا شيطان مىخواهد آنان را گمراه كند، و به بيراهههاى دور دستى بيفكند». يعني آنها را از هدايت و رشد دور کنند[4] امير مؤمنان علي ـ عليه السلام ـ نيز فرموده است: «ما اختلف دعوتان إلا کانت احداهما ضلالة» اگر دو مکتب با يکديگر اختلاف داشتند، خواه ناخواه يکي از آن دو گمراهي است.[5]
پس، معناي «ضاله» اگر گمراهي، دور شدن از حق، بر خلاف هدايت و رشد باشد، فرقه ضاله به فرقه و گروهي گفته مي شود که گمراه شده و از راه حق دور شده و راه خلاف هدايت و رستگاري را در پيش گرفته است.
درباره انواع فرقه ضاله با توجه به آن چه که بیان شد؛ می توان گفت هر فرقه ای که از راه مستقیم دین مبین اسلام دور شده باشد، از فرقه ضاله به حساب مي آيد ولی با این وصف این عنوان بر برخی از فرقه ها اطلاق می شود. بنابراین برخی از فرقه های اسلامی اگر چه به معنای واقعی کلمه از اسلام واقعی فاصله گرفته و گمراه شده، لکن در عین حال بر این فرقه ها در اصطلاح عنوان «ضاله» اطلاق نمی شود و همه آنها از زیر مجموعه دین اسلام به شمار می آیند.
پس عنوان «ضاله» بر فرقه های اطلاق میشود که در دامن اسلام به وجود آمده و کاملا یا در برخی ارکان از اسلام خارج شده اند مانند غالیان، بهائیت و امثال آنها.
در طول تاريخ فرقه هاي ضاله زيادي به وجود آمده و منقرض شده اند که به برخي از آنها اشاره مي شود:
1. اسحاقيه، اين گروه از پيروان اسحاق بن زيد است که امام علي ـ عليه السلام ـ را در نبوت با رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ شريک مي دانستند.
2. ايوبيّه، از فرقه ضاله ياران جالوت قمي است که امام را کامل دانسته و مي گويند کمال او سبب مي شود که خدا در او حلول کند و او به زبان خدا سخن بگويد.
3. حبيبيه، فرقه اي از صوفيه است که حبّ الهي را رافع هر تکليف مي داند، اعمال نامشروع را وسيله قرب الي الله مي دانند.
4. شمسيه گروهي است که امام علي ـ عليه السلام ـ را در آسمان مي داند وي مي گويد آن حضرت در آفتاب جاي دارد.
5. واصليه، اين فرقه از فرقه هاي صوفيه است که مي گويند: چون عارف به حق واصل شد، ديگر تکاليف شرعي از گردن او ساقط مي شود. هر عمل حرامي را انجام بدهند، گناه محسوب نمي شود هم چنين گروه ديگر از صوفيه، بنام «ولايتيه» اين گروه ولايت عارف و صوفي را بالاتر از ولايت امام و نبي مي دانند و... هر کدام اين فرقه ها و گروه ها، تحت تأثير انديشه و عقيده انحراف قرار گرفته و از مسير حق خارج شده اند در حقيقت ملاک ضاله بودن هم آن است که فرقه هاي اسلامي تحت تأثير انديشه و عقيده هاي وارادتي عقايد يهود، نصارا، مسيحيت و ثنويت زردشتي و هم چنين تصوف و صوفي گري که بر گرفته از عقايد انحرافي است قرار گرفته باشد لذا دارندگان اين عقايد را ضاله مي گويند، چون از حقيقت دور شده و راه گمراهي را در پيش گرفته اند.[6]
4. فرقه هاي ضاله در ايران: فرقه ضاله فعال که در ايران هستند عبارتند از: قادريه، گناباديه، نوربخشيه، اهل حق، بهائيت، وهابيت که در نقاط مختلف کشور مشغول جذب جوانان ناآگاه هستند
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ دست هاي شيطاني، يا عمل کرد فرقه هاي ضاله، موسسه فرهنگي ولايت.
2ـ شيخي گري يا بابيگري، مدرسي چهاردهي.
3ـ بنيان هاي اجتماعي دين، يوسف فضائي.
[1]. دائرة المعارف تشيّع، تهران، نشر شهيد سعيد محبي، 1386ش، ج12، ص272.
[2]. شيخ عباس قمي، سفينة البحار، مشهد، آستان قدس رضوي، ج3، ص188
[3]. نساء / 60.
[4]. المنجد، تهران، انتشارات ايران، ج8، ص996.
[5]. نهج البلاغه، حکمت 183.
[6]. دائرة المعارف تشيع، ج12، ص273 به بعد، همان، فرهنگ فرق اسلامي، ص40 مقدمه.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 22 تیر 01
- بازدید
- ۳۳۳
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.