با توجه به تعاليم ما شيعيان که زمين از وجود حجت خدا خالي نبوده است، آيا اماماني هم براي پيامبران قبل از پيامبر خاتم بوده اند؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

با توجه به تعاليم ما شيعيان که زمين از وجود حجت خدا خالي نبوده است، آيا اماماني هم براي پيامبران قبل از پيامبر خاتم بوده اند؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

همان گونه که حکمت خداوند ايجاب مي کند پيامبراني براي هدايت انسان ها بفرستد، حکمتش ايجاب مي کند که بعد از پيامبران در هر عصر و زماني، امام و پيشوايي از سوي خدا براي هدايت انسان ها وجود داشته باشد تا نيازهاي هر زمان را روشن سازند و مردم را به سوي خدا و عمل به آيين پيامبران دعوت نمايند. در غير اين صورت هدف آفرينش انسان که تکامل و سعادت است عقيم مي ماند و بشر از راه هدايت باز مانده و شرايع انبياء ضايع مي گردد.

لذا در تمام اديان الهي امامت و وصايت و جانشيني انبیاء مطرح بوده است و هر پيامبري که از طرف خداوند متعال براي هدايت مردم مبعوث شده براي بعد از خودش وصي و جانشين يا جانشيناني معين مي کرده است. چنان چه در دعاي ندبه مي خوانيم: وَ كُلٌّ (وَ كُلاًّ) شَرَعْتَ لَهُ شَرِيعَةً وَ نَهَجْتَ لَهُ مِنْهَاجاً وَ تَخَيَّرْتَ لَهُ أَوْصِيَاءَ (أَوْصِيَاءَهُ....؛ خدايا براي هر پيامبري شريعتي عطا کردي و براي آنان وصي و جانشيناني اختيار نمودي براي اين که يکي بعد از ديگري محافظ دين و نگهبان شريعت او باشند».[1]

از حضرت رسول اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ نقل شده است که فرمودند: من آقا و سيد پيامبران هستم و اوصياي من سيد و آقاي اوصياي پيامبران هستند.[2]

از امام صادق ـ عليه السلام ـ نقل شده است که حضرت فرمودند: آخرين وصي حضرت عيسي ـ عليه السلام ـ مردي بود به نام بالط[3] از اين روايت و روايات ديگر معلوم مي شود که حضرت عيسي ـ عليه السلام ـ چندين وصي و جانشين داشته است که از آنها تعبير به حواريون حضرت عيسي ـ عليه السلام ـ مي شود که در برخي روايات تعدادشان 12 نفر بيان شده است. چنان چه طبرسي مي نويسد: حواريون جانشينان و اصفياي عيسي ـ عليه السلام ـ بودند که تعدادشان 12 نفر مرد بود.[4]

نقباي بني اسرائيل هم که از آنها به عنوان جانشينان حضرت موسي ـ عليه السلام ـ ياد مي شود 12 نفر بودند. همان طور که حضرت رسول اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مي فرمايند: «بعد از من به تعداد نقبا و وزراي حضرت موسي ـ عليه السلام ـ دوازده نقيب و رهبر خواهد آمد».[5]

بنابراين مسئله امامت و خلافت و جانشيني و رهبري در دوره‌ی  پيامبرانی که ما از آنها اطلاع داريم مطرح بوده است يعني هر پيامبري براي بعد از خود وصي و جانشين تعيين کرده است، البته اين احتمال وجود دارد که تعداد اوصياي یک پيامبر با اوصياي پيامبر ديگر فرق داشته باشد، ولي عدد دوازده در اوصياي پيامبران، همانگونه که اشاره شد لحاظ شده است.

علاوه بر آنچه که ذکر شد طبق روايتي، هر پيامبري يک جانشين و وصي خاصي دارد که به برخي از آنها اشاره مي شود:

 شيث جانشين حضرت آدم مي باشد، سام پسر نوح جانشين حضرت نوح مي باشد، آصف جانشين حضرت سليمان است، يوشع بن نون وصي خاص حضرت موسي ـ عليه السلام ـ است، شمعون وصي حضرت عيسي ـ عليه السلام ـ بوده است و علي ـ عليه السلام ـ وصي و جانشين حضرت محمد ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مي باشد.[6]

بر اساس آنچه ذکر شد و نيز رواياتي که در اين زمينه وجود دارد معلوم شد که هر پيامبري بعد از خود وصي و جانشين يا جانشيناني داشته اند که تعداد جانشينان برخي از پيامبران به تعداد امامان ما شيعيان بودند. ولي آنچه که قابل توجه و اهميت است اين است که آيا اين جانشينان همان مقام امامت را که ائمه ما دارند را داشتند يا اين که به عنوان وصي و جانشين پيامبر عصر خود بودند؟

با نگاهي به آيات و روايات مي بينيم که حتي همه پيامبران که از جانب خداوند مقام نبوت و رسالت را داشتند، مقام امامت را نداشته اند و تنها برخي از پيامبران به اين مقام نايل شده اند، چنان چه خداوند در مورد ابراهيم ـ عليه السلام ـ مي فرمايند: به ياد آور هنگامي را که پروردگار ابراهيم ـ عليه السلام ـ او را با امور گوناگون آزمود، و او از عهده آزمايش هاي الهي به طور کامل برآمد، خدا فرمود: من تو را امام مردم قرار دادم، ابراهيم عرض کرد: از دودمان من نيز اماماني قرار ده، خداوند فرمود: پيمان ما (امامت) هرگز به ستمکاران نمي رسد.[7] (تنها آن دسته از فرزندان تو که پاک و معصوم باشند، شايسته اين مقام هستند).

از آنجا که امامت به اعتقاد شيعيان، تنها يک مقام حکومت ظاهري نيست، بلکه يک مقام بسيار والاي معنوي و روحاني است و امام علاوه بر رهبري حکومت اسلامي، هدايت همه جانبه را در امر دين و دنيا بر عهده دارد و فکر و روح مردم را هدايت کرده و شريعت را از هر گونه تحريف و تغيير پاسداري مي کند، لذا فقط افراد خاص مي توانند به اين مقام برسند.

و بر اين اساس تمام پيامبران اولوالعزم داراي مقام امامت بودند. آنچه را با رسالت خود عرضه کردند، در عمل تحقق مي بخشيدند، و رهبر معنوي و مادي و ظاهري و باطني مردم بودند.

مخصوصا پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ از آغاز نبوتش مقام والاي امامت و رهبري الهي را نيز داشت.[8]

هم چنين از آيه فوق استفاده مي شود که امامت حضرت ابراهيم ـ عليه السلام ـ غير از مقام نبوت او و عالي تر از آن بوده است. زيرا اين خطاب و ارتقای او به مقام امامت در اواخر عمر حضرت ابراهيم واقع شده و در آن هنگام بدون شک آن حضرت مقام نبوت را داشته است، و با اين که پيامبر بود مورد امتحان هاي سخت قرار گرفت و آنگاه به وي مسئوليت مقام امامت داده شد. پس معلوم مي شود امامت او عالي تر از مقام نبوتش بوده است.

بنابراين از آنچه ذکر شد مي توان نتيجه گرفت که پيامبران پيشين همچون پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ اوصياء و جانشيناني داشته اند ولي اين که آيا اين اوصياء به مقام امامت نيز رسيده باشند خيلي بعيد است. چرا که مقام امامت حتي از مقام نبوت نيز برتر مي باشد. و حتي تعداد زيادي از پيامبران به اين مقام هم نرسيده اند چه رسد به اين که جانشينان آنها به اين مقام رسيده باشند و اين مقام (امامت) فقط در اوصياء و جانشينان پيامبر آخر الزمان حضرت محمد ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ تجلّي يافته است.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ مجموعه آثار، شهيد مطهري، ج4.

2ـ امامت و رهبري، محمدي ري شهري.

3ـ تفسير نمونه، آيت الله مکارم شيرازي، ج1.

 


[1]. مفاتيح الجنان، اوايل دعاي ندبه.

[2]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، بيروت، موسسه الوفاء، 1403ق، ج8، ص22.

[3]. همان، ج17، ص141.

[4]. طبرسي، فضل بن حسن، مجمع البيان، بيروت، موسسه اعلمي، 1415ق، ج2، ص303.

[5]. بحارالانوار، همان، ج36، ص299.

[6]. ابو معاش، سعيد، وصاية امير المؤمنين علي(ع) في القرآن و السنة، قم، منشورات لقاء، 1386ش، ص328.

[7]. بقره / 124.

[8]. مکارم شيرازي، ناصر، اعتقاد ما، قم، نسل جوان، 1375ش، ص76 ـ 77.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
22 تیر 01
بازدید
۷۷
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.