علمی خود داری شود؟ در حالی که وحدت در فکر و عقیده معنا ندارد و حق باید روشن شود و از آن پیروی گردد.

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

علمی خود داری شود؟ در حالی که وحدت در فکر و عقیده معنا ندارد و حق باید روشن شود و از آن پیروی گردد.

پاسخ کارشناسی

پاسخ

در اینکه بین شیعه و سنی اختلاف اعتقادی به خصوص در مسئله امامت وجود دارد هیچ تردیدی نیست. و باز هیچ شکی در این وجود ندارد که تمام مذاهب اسلامی نمی توانند حق باشند بلکه از میان آنها فقط یکی می تواند اسلام راستین باشد. و با توجه به اینکه پیروی از مذهب و دین مانند گرایشات حزبی و سیاسی نیست که انسان از کنار آن به آسانی بگذرد بلکه انسان، مذهب و دینی را که پذیرفته باید در پیشگاه خدا دلیل و برهان داشته تا در نتیجه، نجات ابدی از جهنم و عذاب الهی و رستگار شدن اخروی نصیب او گردد چون خداوند خود می فرماید: «أَ فَمَنْ كانَ عَلى‏ بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ كَمَنْ زُيِّنَ لَهُ سُوءُ عَمَلِهِ وَ اتَّبَعُوا أَهْواءَهُمْ[1]»؛ «آيا كسى كه از جانب پروردگارش دليل روشنى دارد، همانند كسانى است كه كردار بدشان در نظرشان آراسته شده و از پى هواهاى خود مى‏روند». پس بر هر انسان عاقل و رشید لازم است که راه حق را با دلایل عقلی و نقلی (قرآن ، حدیث و تاریخ صدر اسلام) دریافته تا هم خود را از عذاب بی نهایت الهی نجات داده و هم به صورت دلسوزانه در پی نجات دیگران باشد.  بنابراین بحث علمی برای کشف حق  به منظور هدایت مسلمانان هم به حکم عقل و هم به حکم قرآن نه تنها عامل اختلاف و تفرقه نیست بلکه یک کار بسیار پسندیده و عقلایی می باشد. در قرآن می فرماید: «فَبَشِّرْ عِباد الَّذينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ الَّذينَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ[2]»؛ «پس بندگان مرا بشارت ده آن كسانى كه به سخن گوش مى‏دهند و از بهترين آن پيروى مى‏كنند، ايشانند كسانى كه خدا هدايتشان كرده و اينان خردمندانند». ‏

با توجه به مفاد این آیه شریفه کسانی هدایت شدنی است که به سخن و بحثهای علمی گوش فرا می دهند و از بهترین آنها پیروی می کنند. این سخن بسیار جاهلانه است که گفته شود هر کسی به هر مذهب و دینی که باشد باید بر همان راه خود باقی بماند و به هیچ سخنی گوش ندهد و برای به دست آوردن حق تلاش نکند و مذهبی را که پذیرفته به عنوان حق بپذیرد!

در آیه شریفه جمله «الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ[3]» مفادش اين است كه: بندگان خدا طالب حق و رشدند، به هر سخنى كه گوش دهند بدين اميد گوش مى‏دهند كه در آن حقى بيابند و مى‏ترسند كه در اثر گوش ندادن به آن، حق از ايشان فوت شود.

و «أُولئِكَ الَّذِينَ هَداهُمُ اللَّهُ» اشاره است به اينكه صفت پيروى از بهترين قول، خود هدايتى است الهى، و اين هدايت- که عبارت است از طلب حق و آمادگى تام براى پيروى از آن هر جا كه يافت شود- هدايتى است اجمالى كه تمامى هدايت‏هاى تفصيلى و رسيدن به هر يك از معارف الهى بدان منتهى مى‏شود.

و معنای«وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ» اینست که  اينها تنها كسانى هستندكه صاحب عقلند. و از اين جمله استفاده مى‏شود كه عقل عبارت است از نيرويى كه با آن به سوى حق راه يافته مى‏شود، و نشان داشتن عقل پيروى از حق است.[4]‏

از طرف دیگر  قرآن کریم پیروی از هر کس را مردود شمرده و اطاعت از کسی را مجاز دانسته که خودش هدایت شده باشد نه اینکه خودش نیازی به یک هدایت­گری داشته باشد. قرآن می فرماید: «قُلْ هَلْ مِنْ شُرَكائِكُمْ مَنْ يَهْدي إِلَى الْحَقِّ قُلِ اللَّهُ يَهْدي لِلْحَقِّ أَ فَمَنْ يَهْدي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لا يَهِدِّي إِلاَّ أَنْ يُهْدى‏ فَما لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ[5]»؛ «آيا از اين بتان شما كسى هست كه به حق راه نمايد؟ بگو: خدا به حق راه مى‏نمايد. آيا آن كه به حق راه مى‏نمايد به متابعت سزاوارتر است يا آن كه به حق راه نمى‏نمايد و خود نيز نيازمند هدايت است؟ شما را چه مى‏شود؟ چگونه حكم مى‏كنيد؟»

از مفاد این آیه شریفه به دست می آید که هر کسی حق رهبری و امامت امت اسلامی را ندارد بلکه کسی دارای چنین صلاحیت می باشد که خودش از طرف خداوند هدایت شده باشد تا بتواند مردم را هدایت کند. تردیدی در این نیست که بعد از رحلت رسول خدا(ص) امت اسلامی راه­های مختلفی را به عنوان دین اسلام تلقی کردند و هر کسی به میل خود از کسانی اطاعت کردند که خود شان نیاز به هدایت شدن داشتند. پس بر مسلمانان است که راه حق و مستقیم را از میان این همه راه­ها با تحقیق و بحثهای علمی به دست آورد و بر راه و مذهبی که بدون تحقیق پذیرفته است کورکورانه سماجت نورزد.

پیروان مذاهب اسلامی باحفظ وحدت سیاسی در برابر بیگانگان و با حفظ انسجام و حاکمیت امنیت خود شان می توانند جهت روشن شدن حق به بحثهای علمی بپردازند لکن این کار در حیطه صلاحیت هر کس نیست بلکه تحت شرایط زیر قابل قبول می باشد:

  1. این گونه بحث ها باید از طرف کسانی مطرح شود که توانایی علمی داشته باشد و آن هم در مجالس و سایتها و مقالات علمی صورت بگیرد. نه اینکه هر کسی در هر جا که دلش خواست به این مطالب دامن بزند.
  2. مطالب علمی برای کشف حق به گونه ای باید طرح شود که عاری از هرگونه اهانت و توهین به بزرگان و شخصیتهایی باشد که برای دیگران مورد احترام و مقدس می باشند.
  3. در بحثهای چهره به چهره در صورتی طرح این مباحث علمی معقول است که طرف مستعد برای شنیدن آن باشد و الا در غیر این صورت نه تنها سودی بر اینگونه بحثها مترتب نمی شود بلکه موجب چالش و اصطکاک های مخرب می گردد. 

به هر حال در اینگونه مباحث با حفظ و رعایت جوانب مختلف، باید مصالح و منافع مسلمانان در نظر گرفته شود و از ایجاد هر گونه خصومت و تشدید اختلاف بین طرفین خودداری شود چه اینکه بر تشدید اختلاف و خصومت جز مفسده چیزی دیگری مترتب نمی شود.

 


[1] . محمد/14.

[2] . زمر/18.

[3] . طباطبایی، محمد حسین، المیزان (ترجمه موسوس همدانی)، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسين حوزه علميه قم،‏ 1374 ش،‏ ج17ص 380.

[4] .همان،ص381.

[5] . یونس/35.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
22 تیر 01
بازدید
۵۰
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.