آيا قصاصی که در اسلام مطرح است، در ادیان دیگر آسمانی هم از حقيقت ديني به شمار می آیند؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آيا قصاصی که در اسلام مطرح است، در ادیان دیگر آسمانی هم از حقيقت ديني به شمار می آیند؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

در عصر نزول آيه قصاص (178سوره بقره) و قبل از آن،  در میان عرب  حکم قصاص وجود داشت ،  لکن آن‌چه  که در پاسخ به این سوال لازم است این مطلب را در دین یهود و مسیحیت مورد توجه قرار داد. 

حکم قصاص در آیین یهود وجود دارد ، چنان‌چه که در فصل بيست و يکم و بيست و دوم از سفر خروج و فصل سي و پنجم از سفر اعداد از تورات آمده و قرآن کريم آن را چنين حکايت کرده: «وَ کتَبْنا عَلَيْهِمْ فِيها، أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ، وَ الْعَيْنَ بِالْعَيْنِ، وَ الْأَنْفَ بِالْأَنْفِ، وَ الْأُذُنَ بِالْأُذُنِ، وَ السِّنَّ بِالسِّنِّ، وَ الْجُرُوحَ قِصاصٌ[1]»؛ «و بر آنها [بنى اسرائيل‏] در آن [تورات‏]، مقرر داشتيم كه جان در مقابل جان، و چشم در مقابل چشم، و بينى در برابر بينى، و گوش در مقابل گوش، و دندان در برابر دندان مى‏باشد و هر زخمى، قصاص دارد».

ولي ملت نصاري بطوري که حکايت کرده اند در مورد قتل، به غير از عفو و گرفتن خون بها حکمي نداشتند، ساير شعوب و امت ها هم با اختلاف طبقات شان، في الجمله حکمي براي قصاص در قتل داشتند هر چند که ضابطه درستي حتي در قرون اخير براي حکم قصاص معلوم نکردند.

در اين ميان، اسلام عادلانه ترين راه را پيشنهاد کرد، نه آن را بکلي لغو نمود و نه بدون حد و مرزي اثبات کرد، بلکه قصاص را اثبات کرد، ولي تعيين اعدام قاتل را لغو نمود و در عوض صاحب خون را مخير کرد ميان عفو و گرفتن ديه، آن گاه در قصاص معادله‌ی ميان قاتل و مقتول را رعایت نموده که آزاد در مقابل کشتن آزاد، اعدام شود، و برده در ازاء کشتن برده و زن در مقابل کشتن زن.[2]

به طور کلي مي توان گفت که درباره قصاص قبل از اسلام دو رويکرد عمده وجود داشته است:

الف) رويکرد يهود که فقط براي اجراي قصاص تاکيد مي ورزيدند و هدف از آن مصون نگه داشتن امت يهود از عواقب زيانبار جرم و بر پا داشتن عدالت از طريق کيفر مجرمان بود. قصاص در شريعت يهود به دو صورت انجام مي گرفت.

اعدام (سنگسار کردن، سوزاندن، به دار کشيدن، با تير زدن و با شمشير قطعه قطعه کردن) که اختصاص به قتل عمد داشت و ديگري ديه که چهار يا پنج برابر ميزان ضرر وارده، مقرر مي گرديد و مربوط به قتل غير عمدي بود.

در کتاب تورات حدود بسياري از جرايم ذکر شده است:

اگر اذيتي ديگر حاصل شود، جان در برابر جان، چشم در برابر چشم، دندان در برابر دندان، دست در برابر دست، پا در برابر پا، داغ در برابر داغ، زخم در برابر زخم و لطمه در برابر لطمه و... .[3]

ب) رويکرد مسيحي که همواره به عفو و گذشت توصيه مي کرد و به پاداش ها و کيفرهاي اخروي بيش تر اهميت مي داد. در شريعت مسيح، جرم به عملی اطلاق مي شود که از نظر اخلاقي مذموم و از سوي خداوند منع شده است.

مجرم چون از دستورات خالق اطاعت نکرده اخلاقا مسئول است و خداوند او را در آن دنيا کيفر مي دهد. بنابر اين، قصاص مجرم در دنيا متناسب با رفتار مجرمانه‌ي او نيست در انجيل مي خوانيم:

شنيده ام که گفته شده است چشمي به چشم، دنداني به دنداني و ليکن من به شما مي گوييم که با شرير مقاومت نکنيم، بلکه هر که به رخساره ي راست تو سيلي زده ديگري را نيز به سوي او بگردان، و اگر کسي خواست با تو دعوا کند و قباي تو را بگيرد، عباي خود را نيز بدو واگزار و... .[4]

 


[1]. مائده / 45.

[2]. ترجمه الميزان، ج1، ص660.

[3]. تورات سفر خروج، باب21: 23

[4]. انجيل متي، باب 5، 38.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
22 تیر 01
بازدید
۱۴۷
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.