ثابت مي­کنيد که اين استناد صحيح نيست؟ خداوند يهود و نصاري را از ...

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

وهابيت با استناد به حديث ذيل، بناء مسجد بر جوار قبور اولياء را تحريم مي­کنند. چگونه ثابت مي­کنيد که اين استناد صحيح نيست؟ خداوند يهود و نصاري را از رحمت خود دور کند، قبرهاي پيامبران خود را مسجد اتخاذ کرده­اند. عائشه مي­گويد: اگر بيم اين نبود که قبر پيامبر مسجد گردد مسلمانان قبر او را آشکار مي­کردند (و دور او حائلي قرار نمي­دادند) جز اينکه بيم آن دارم که قبر او مسجد اتخاذ شود صحيح بخاري، کتاب الجنائز، ج 2، ص 88؛ سنن نسائي، ج 2، کتاب الجنائز ص 871 در صورت امکان شبهه را پاسخ دهيد.

پاسخ کارشناسی

پاسخ

از زماني که انديشه سلفي­ها توسط محمد بن عبدالوهاب ترويج يافت و به احاديثي استناد کرده و به دلخواه خود آنها را توجيه و تفسير نموده و براي مسلمانان مشکلات فراواني ايجاد نمودند و در اين راستا حتي به قبور بزرگان دين که ساليان متمادي هم داراي بنا و بارگاه و گنبد بود و هم مورد احترام کافه مسلمين، تعدّي کردند. با رواج يافتن انديشه وهابي­ها با استناد به احاديث ضعيف و برداشت­هاي نامناسب، بي­حرمتي، تخريب و حتي اهانت به اين اماکن مقدس ادامه داشت، يکي از احاديثي که وهابي­ها به آن استناد مي­کنند و از آن عليه ساختن بنا بر قبور ائمه شيعه استدلال مي­کنند. حديثي است که در متن سئوال ذکر شده است. که خداوند بخاطر اينکه يهود و نصاري قبر پيامبران خود را مسجد اتخاذ کردند. مورد لعن خود قرار داده است.

اولاً: بايد گفت که اگر مراد وهابي­ها از اين حديث و امثال آن خواندن نماز در کنار قبور و قبرستان است. در فقه شيعه هم خواندن نماز در قبرستان مکروه شمرده شده است.[1]

اما اگر منظور ساختن بنا بر قبور انبياء و ائمه و صلحا است، در اين صورت اين حديث با آيات قرآن و هم با سيره مستمره مسلمين منافات دارد.

چرا که قرآن کريم در جريان اصحاب کهف مي­فرمايند: دو گروه از مردم براي ساختن بنا در کنار غار اصحاب کهف اختلاف کردند، گروهي که «مشرک بودند» گفتند بنائي و حصاري گرد آن بسازيم». و گروهي که افراد مؤمن بودند گفتند براي شان مسجدي بنا مي­کنيم که در آن نماز و عبادت خدا به جا آوریم.[2] در عرف قرآن مسجد به محلي گفته مي­شود که در آن ذکر خدا و سجده براي خدا بنمايد، طبري مفسر بزرگ اهل سنت در اين زمينه مي­نويسد: ميان دو گروه از مردمان در رابطه با بناي مسجد در جنب غار کهف اختلاف شد. گروهي که مشرک بودند گفتند: بنائي بر آنها مي­سازيم چون آنها فرزندان پدران ما بودند. گروهي که مؤمن بودند گفتند: ما سزاوارتريم به آنها، چون آنها مثل ما اهل ايمان بودند. برايشان مسجدي بنا مي­کنيم و در آن نماز مي­خوانيم و خدا را عبادت مي­کنيم.[3] با توجه به خود آيه و تفسيري که طبري و ديگر مفسران از آيه ارائه داده­اند مشاهده مي­شود که خداوند ساختن مسجد در کنار غار کهف، که محل خواب ابدي جوانان با ايمان بود، تخطئه و نهي نکرده، بلکه تأييد مي­کند.

خداوند در سوره حج مي­فرمايد: مساجدي که در آنها ذکر خدا مي­شود...».[4] که در اين آيه خداوند مساجد را مخصوص ذکر خود و عبادت خود معرفي مي­کند و در آيه ديگري مي­فرمايد: «در خانه­هايي که خداوند رخصت و اذن داده که آنجا رفعت يابد و در آن ذکر خدا شود و صبح و شام تسبيح و تنزيه ذات پاک او کنند.[5] (مانند معابد و مساجد).

طبق رواياتي که از ائمه معصومين ـ عليهم السلام ـ از طريق اهل سنت و شيعه نقل شده منظور از بيوت در اين آيه که خداوند اجازه داده مقام و مرتبت آنها بلند شود چه در ظاهر (مثل ساختن و تعمير بناي آن و چه در باطن (معنوي، تکريم و احترام نمودن به آنها، بيوت انبياء و ائمه ـ عليهم السلام ـ مي­باشند. امام باقر ـ عليه السلام ـ فرمودند: منظور بيت انبياء است و بيت علي ـ عليه السلام ـ نيز از آنهاست. و در روايت ديگر آمده است که بيوت ائمه و صلحا و حکماء نيز جزء اين نوع بيوت محسوب مي­شوند.[6] پس اگر منظور وهابيان از ساختن مساجد، بنا درست کردن روي قبور پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و ائمه ـ عليهم السلام ـ باشد که اين را خود خداوند اجازه داده است که در اين بنا ياد خدا و تسبيح او شود. اما اگر منظور شان نماز خواندن در کنار قبر انبياء مي­باشد، بايد از آنها پرسيد وقتي که در کنار کعبه در حجر اسماعيل با اينکه علم به اين دارد که قبر حضرت اسماعيل و هاجر و در اطراف کعبه حدود هزار پيامبر مدفون مي­باشند، چرا نماز مي­خوانند، حتي در مواقعي قبر انبيا بين کعبه و نماز گزار قرار مي­گيرد. بلي يهود و نصاري مساجد را رها کرده و به قبر پيامبران خودشان، که خود بيشتر آنها را کشته بودند عبادت مي­کردند، لذا خداوند هم آنها را مورد لعن خود قرار مي­دهد. اما وقتي که اين اجازه از طرف خداوند است. و خود رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ آن را تأييد مي­کنند، ديگر چه بحثي باقي مي­ماند، حتي خود علماي اهل سنت اين اخبار را نقل مي­کنند از ابي هريره نقل شده است؛ وقتي رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ في بيوت اذن الله...) را قرائت نمودند فرمودند: اين خانه (خانه پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ ) منظور است. گفته شد يا رسول الله آيا بيت علي و فاطمه هم از آنها هست فرمود: آري، بلکه افضل آن بيوت و خانه هاست.[7]

سيوطي مي­نويسد: آنکه سئوال کرد ابوبکر بود و پرسيد آيا خانه علي و فاطمه هم جزء بيوت انبياء است، حضرت فرمودند: بلي بلکه از افضل آنهاست.[8]

بنابراين با توجه به مطالب ذکر شده، اولاً ساختن بنا بر روي قبور انبياء و ائمه و صلحا نه تنها منعي ندارد، بلکه هم قرآن و هم سيره مستمره مسلمين که بر گرفته از اخبار و روايات ائمه معصومين ـ عليهم السلام ـ است صحه مي­گذارند چنان­چه تا قبل از ظهور فرقه وهابيت همه مسلمين در تعظيم شعائر الهي که قبور انبياء و ائمه نيز جزئي از آن مي­باشد. اهتمام کامل داشتند. اما وهابيت از آنجا که راه اجتهاد را بسته­اند، رواياتي را در ممنوعيت و تحريم ساخت بنا و مسجد در جوار قبور انبياء دليل خود قرار داده­اند، بدون آنکه به علت صدور روايت دقت کرده باشند. چرا که در روايتي که ذکر شده لعن يهود و نصاري بخاطر اين بود که قبور را قبله خود قرار دادند يعني از آن مسيري و جهتي که مي­بايست عبادت خدا را مي­کردند، منحرف شدند.

لذا وقتي ما حديث را در کنار آيه و روايات ديگر قرار مي­دهيم و به سيره مسلمين مي­نگريم مي­بينيم که در تاريخ اسلام تا به حال هيچ کس قبور پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ را قبله خود قرار نداده­اند. پس اگر مفاد حديث اين باشد که اگر ما قبور پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ را قبله قرار ندهيم و پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و ائمه معصومين ـ عليهم السلام ـ را در عبادت شريک خداوند نکينم به هيچ وجه نمي­توان با اين حديث و امثال آن بر تحريم مسجد سازي بر قبور و يا جوار قبور صالحان و پاکان استدلال کرد.

وقتي که مسجدي در جوار قبري بنا شود و قبله­اش به طرف کعبه باشد نه قبر موجود، هيچ دليلي بر حرمت آن نداريم چنانچه اکثر تفاسير و شروح حديث به اين نکته اذعان دارند که منهي عنه (يعني چيزي که از آن نهي شد و خداوند هم به خاطر آن يهود و نصاري را لعن کرده) قبله قرار دادن قبر است براي تبرک نه اينکه ساختن مسجد باشد.[9]

پس بنابراين همان طور که در کنار کعبه موقع نماز خواندن حتي اگر قبر اسماعيل و هاجر بين نمازگزاران هم واقع مي­شود ولي قصد نماز گزاران قبله قرار دادن کعبه است. در ساير جاها هم اگر قبر را قبله قرار ندهند ساخت مسجد مانعي ندارد. و اينکه يهود و نصاري مورد لعن قرار گرفتند به اين خاطر بوده که قبور را قبله قرار مي­دادند و سجده بر قبر مي­کردند، هر چند که اين حديث و امثال آن بر حرمت ساخت مسجد دلالت ندارند.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ آئين وهابيت، جعفر سبحاني.

2ـ وهابيت نازنگري از درون، سيد محمد بن علوي.

3ـ نقدي بر افکار ابن تيميه، علي اصغر رضواني.

4ـ پاسخ جوان شيعي به پرسش هاي وهابيان، محمد طبري.

 


[1]. علامه حلي، منتهي المطلب، تبريز، حاج احمد، 1333ش، ج1، ص245.

[2]. کهف / 21.

[3]. طبري، محمد بن جرير، تفسير جامع البيان، بيروت، دارالفکر، 1415ق، ج15، ص381.

[4]. حج / 40.

[5]. نور / 36.

[6]. شيخ حويزي، تفسير نور الثقلين، قم، اسماعيليان، 1412ق، ج3، ص607 ـ 608.

[7]. حسکاني، عبيدالله بن احمد الحاکم، شواهد التنزيل، تهران، مجمع احياء الثقافه الاسلامي، 1411ق، ج1، ص532.

[8]. سيوطي، جلال الدين، در المنثور، جده، دارالمعرفه، 1365ش، ج5، ص50.

[9]. دمياطي، سيد البکري، اعانة الطالبين، بيروت، دارالفکر، 1418ق، ج1، ص227.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
24 تیر 01
بازدید
۷۴
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.